Filters
total: 909
-
Catalog
- Publications 336 available results
- People 11 available results
- Inventions 25 available results
- Projects 1 available results
- Laboratories 2 available results
- Research Teams 1 available results
- Research Equipment 1 available results
- e-Learning Courses 9 available results
- Open Research Data 523 available results
Search results for: ŁOŻYSKO ŚLIZGOWE
-
Assessment of possible application of water lubricated sintered brass slide bearing for marine propeller shaft
PublicationW artykule przedstawiono wyniki badań eksperymentalnych smarowanego wodą łożyska poprzecznego z panwią wykonaną ze spieku brązu.Przedstawiono wyniki pomiarów rozkładu ciśnienia w filmie smarnym, trajektorie osi wału oraz oporów ruchu.Przeprowadzono ocenę przydatności tego typu łożyska do łożyskowania okrętowych wałów śrubowych.
-
Tadeusz Stolarski prof. dr hab. inż.
People -
Induction machine model for current diagnostics of bearings. W: [CD-ROM]Proceedings and our Portrait. 48 Internationales Wissenschaftliches Kollo- quium. Ilmenau, 22.-25.09.2003. Ilmenau: Tech. Univ. Ilmenau**2003 s. [1-9] 8 rys. Model maszyny indukcyjnej dla prądowej diagnostyki łożysk.
PublicationPojawienie się określonych typów uszkodzeń w silniku jest źródłem odkształ-cenia tego prądu. Poddając przebieg prądu analizie widmowej obserwuje sięszereg składowych, które związane są z określonymi typami uszkodzeń. Referatprezentuje rezultaty badań modelowych i eksperymentalnych. Badania przepro-wadzono na silniku 1,1 kW czterobiegunowym. Zaprezentowany model pozwala za-równo na wprowadzanie wibracji wirnika jak ekscentryczności...
-
THE INFLUENCE OF HOUSING ARRANGEMENT AND INTERFERENCE ON PRELOAD AND THEORETICAL LIFETIME OF A SYSTEM OF TAPER ROLLER BEARINGS OF A HIGH SPEED SHAFT OF A WIND TURBINE GEARBOX
PublicationA system of two taper roller bearings can carry loads with a high ratio of axial load to radial load. Such a system was proposed for a wind turbine gearbox following the poor durability of original bearing design with the aim of increasing durability. Because of size limits, a proposed system is composed of two different taper roller bearings. Standard manufacturers’ catalogues do not provide information on recommended preload...
-
Nonlinear rate dependent model of high damping rubber bearing.
PublicationCelem artykułu jest analiza nieliniowego modelu łożyska wykonanego z wysokotłumiącej gumy, który symuluje pracę urządzenia pod zadanym obciążeniem. Parametry modelu dobrane są na podstawie wyników badań eksperymentalnych. Wyniki pracy pokazują, iż analizowany model umożliwia symulację zachowania się łożyska w szerokim zakresie odkształceń
-
PROBLEMATYKA POMIARU SIŁ W PROCESIE NAGNIATANIA STALI CF53 W STANIE UTWARDZONYM
PublicationPrzedstawiono wyniki z badań eksperymentalnych dotyczących analizy sił nagniatania tocznego i ślizgowego kulkami ceramicznymi wałków ze stali Cf53 w stanie utwardzonym. W przypadku nagniatania tocznego zastosowano docisk hydrostatyczny, natomiast podczas nagniatania ślizgowego docisk sprężysty elementu roboczego. W obu przypadkach siły pomierzono stosując pojemnościowy czujnik siły firmy Kistler. W badaniach analizowano zmiany...
-
RAPORT - EKSPERTYZA Z POMIARÓW DRGAŃ LINII WAŁÓW NA JEDNOSTCE R14
PublicationEkspertyza diagnostyczna dotycząca stanu technicznego lini transmisji mocy (linii wałów) opracowana na podstawie przeprowadzonych pomiarów drgań. Pomiary prędkości i przyspieszeń drgań generowanych przez węzły konstrukcyjne linii wałów okrętowego układu napędowego wykonano po naprawie głównej napędu okrętu w stoczni „NAUTA”, w celu określenia jego stanu dynamicznego. Rejestrację drgań przeprowadzono w płaszczyźnie pionowej (V)...
-
Premature rupture of membranes - Female, 38 - Tissue image [9030730013504471]
Open Research DataThis is the histopathological image of PLACENTA tissue sample obtained in Medical University Gdańsk and deposited in ZMDL-GUMED. The sample image was taken using: Pannoramic 250 3DHistech slide scanner (20x magnification) and saved to DICOM format.
-
Premature rupture of membranes - Female, 38 - Tissue image [9030730013509391]
Open Research DataThis is the histopathological image of PLACENTA tissue sample obtained in Medical University Gdańsk and deposited in ZMDL-GUMED. The sample image was taken using: Pannoramic 250 3DHistech slide scanner (20x magnification) and saved to DICOM format.
-
Premature rupture of membranes - Female, 38 - Tissue image [9030730013504291]
Open Research DataThis is the histopathological image of PLACENTA tissue sample obtained in Medical University Gdańsk and deposited in ZMDL-GUMED. The sample image was taken using: Pannoramic 250 3DHistech slide scanner (20x magnification) and saved to DICOM format.
-
Problemy wyznaczania wytrzymałości zmęczeniowej panwi badanych w maszynie z wirującym obciążeniem
PublicationW pracy przedstawiono problem niejednoznaczności związanej z szacowaniem wartości estymatora wytrzymałości zmęczeniowej warstwy ślizgowej panwi badanych w maszynie z wirującym obciążeniem. Maszyna o takim wzorcu obciążenia testującego stanowi według normy ISO 7905/1 podstawowe urządzenie do doświadczalnych badań zmęczeniowych własności materiałów łożyskowych stosowanych w łożyskach hydrodynamicznych.
-
Premature rupture of membranes - Female, 38 - Tissue image [9030730013509191]
Open Research DataThis is the histopathological image of PLACENTA tissue sample obtained in Medical University Gdańsk and deposited in ZMDL-GUMED. The sample image was taken using: Pannoramic 250 3DHistech slide scanner (20x magnification) and saved to DICOM format.
-
Non-linear model of high damping rubber bearing.
PublicationCelem artykułu jest analiza modelu łożyska wykonanego z wysokotłumiącej gumy, które wykorzystywane są do posadowienia konstrukcji budowlanych na terenach sejsmicznych. Model umożliwia numeryczną symulację pracy urządzenia pod zadanym obciążeniem i w danych warunkach termiczno-wilgotnościowych. Wyniki analizy pokazują, iż proponowany model umożliwia symulację zachowania się łożyska w szerokim zakresie odkształceń.
-
ImBeing Towards Intelligent Micro-Bearings – Tribological Aspects
ProjectsProject realized in Department of Control and Power Engineering
-
Current measurement and analysis for induction motor diagnostics
PublicationPrzedstawiono sposób diagnozowania łożysk tocznych w silnikach indukcyjnych z wykorzystaniem pomiarów i analizy prądu zasilającego silnik. Zaprezentowano metodę pomiarową i opracowania danych diagnostycznych. Uzyskano zgodność częstotliwości składowych widma prądu otrzymanych z badań teoretycznych i eksperymentalnych.Podano wyniki badań łożysk o róznych uszkodzeniach i prawdopodobieństwa poprawnych diagnoz.
-
Falistość powierzchni w procesie nagniatania
PublicationPowierzchnię po obróbce wykończeniowej głównie definiuje się parametrami chropowatości. Rosnące wymagania w stosunku do części, zwłaszcza współpracujących ślizgowo lub tocznie, wymagają określenia dodatkowych parametrów takich jak wskaźniki falistości, szczególnie, gdy istotna jest odporność na zacieranie lub ograniczenie hałasu. Niniejszy artykuł ocenia powierzchnie walcowe nagniatane różnymi metodami na podstawie wskaźników falistości.
-
Obliczeniowa weryfikacja parametrów konstrukcyjnych podpory hydrostatycznej.
PublicationCelem pracy jest przeprowadzenie weryfikacji przyjętych parametrów konstrukcyjnych układu hydrostatycznego wspomagania łożyska wzdłużnego turbiny elektrowni wodnej Dychów. Weryfikację przeprowadzono na drodze obliczeniowej z wykorzystaniem MES, uwzględniając w obliczeniach deformacje klocka łożyska, warunki jego podparcia oraz przepływ oleju w szczelinie smarowej. Przedstawiono wyniki obliczeń które potwierdzają poprawność przyjętych...
-
Model of process of wear sidle bearings of self ignition combustion engine
PublicationW artykule została podjęta próba przeanalizowania praktycznej przydatności modelu procesu zużycia głównych łożysk ślizgowych silnika spalinowego o ZS, opisującego zmienną szybkość ich zużycia. Analizie został poddany problem częstych zatrzymań i rozruchów silnika, gdyż z badań statystycznych wynika, że w tym czasie występuje największe zużycie łożysk ślizgowych.
-
The use of plate springs for preloading of a system of tapered roller bearings of a wind turbine gearbox
PublicationThe use of preloaded tapered roller bearings in wind turbine drive systems allows a transfer of load in the case of high variations of axial forces. The examined bearing system, a modification of a current design, consists of a pair of different sized bearings. Previous study showed the high sensitivity of tapered roller bearings on the existing radial interference. Dimensional tolerances used in the original design do not allow...
-
Specyfika zmęczeniowych badań panwi łożyskowych w testerze SKMR-2
PublicationW pracy przedstawiono problem niejednoznaczności związanej z szacowaniem wartości estymatora wytrzymałości zmęczeniowej próbek warstwy ślizgowej panwi łożyskowych badanych w testerze SKMR-2. Stanowiska badawcze o takiej konstrukcji i wzorcu obciążenia testującego stanowią według normy ISO 7905/4 podstawowe urządzenie do doświadczalnych badań zmęczeniowych własności materiałów ślizgowych stosowanych w cienkościennych wielowarstwowych...
-
Stanowisko do badania systemów łożyskowania wirników szybkoobrotowych
PublicationZagadnienia podjęte w niniejszym artykule dotyczą modelowania i optymalizacji stanowiska do badania łożysk szybkoobrotowych pod kątem minimalizacji drgań. Stanowisko do badania łożysk szybkoobrotowych powinno charakteryzować się odpowiednią sztywnością i uniwersalnością, musi być zapewniona możliwość badania wielu parametrów różnego typów łożysk oraz możliwość łatwej modyfikacji stanowiska. Wyniki obliczeń przedstawione w opracowaniu...
-
Wpływ warunków panujących w filmie smarowym na właściwości mechaniczne polimerowych warstw ślizgowych
PublicationCelem pracy było określenie wpływu warunków panujących w filmie smarowym na właściwości mechaniczne materiałów polimerowych stosowanych jako warstwy ślizgowe w łożyskach o tarciu płynnym. Próbki wykonane z PTFE, PVDF oraz UHMWPE zanurzono w oleju w temperaturze 100ºC oraz poddano działaniu oleju pod ciśnieniem 10MPa i temperaturze 100ºC przez okres 200 godzin. Do kondycjonowania wykorzystano olej turbinowy o lepkości ISO VG-32....
-
The ring propeller with conical electromagnetic bearings and magneto fluid sealing system.
PublicationW przedstawionej koncepcji nowego zespołu napędowego najbardziej znamiennym rozwiązaniem jest zastosowanie nowoczesnych łożysk elektromagnetycznych dla pędnika śrubowego w prototypowej wersji silnika pierścieniowego synchronicznego z magnesami z ziem rzadkich. W artykule przedstawiono konstrukcję stożkowych łożysk magnetycznych. Technika uszczelniania cieczami magnetycznymi jest nową koncepcją pozwalającą na rozwiązywanie wielu...
-
Obróbka nagniataniem otworów w satelitach przekładni zębatej.
PublicationOmówiono nową technologię otworów o gładkiej powierzchni walcowej, wykonanych w materiałach o dużej twardości. Wykorzystuje ona technikę nagniatania ślizgowego specjalnym zaprojektowanym narzędziem. Przedstawiono przebieg i wyniki badań oraz wnioski obejmujące zalecenia technologiczne.
-
Badania wodnych roztworów ciekłych kryształów na Tribometrze PT-3
PublicationBadano wpływ smarowania wodnymi roztworami substancji tworzących struktury ciekłokrystaliczne na opory ruchu i zużycia skojarzenia ślizgowego ze stali narzędziowej NC6. Stwierdzono korzystny wpływ w/w substancjismarowych w porównaniu z zastosowaniem czystej wody destylowanej.
-
Wpływ sztywności wielkogabarytowego stojaka łożyskowego na warunki pracy elementów tocznych - analiza przy użyciu programów CAD
PublicationW referacie przedstawiono analizę wpływu sztywności stojaka łożyskowego na warunki pracy łożyska. Wyniki analizy porównano z zachowaniem rzeczywistego obiektu.
-
Dry bearing sliding layer transverse flexibility effects on real sliding distance for reciprocating microoscillatory movement of flatcontact surface.
PublicationW referacie omówiono wpływ właściwości mechanicznych i kształtu warstwy ślizgowej z bezsmarowego materiału łożyskowego. Wcześniej omówione i publikowane wyniki badań doświadczalnych i analizy numerycznej wyjaśniły i potwierdziły, dlaczego rzeczywista droga tarcia jest znacznie mniejsza od nominalnej w warunkach mikrooscylacji. Wyniki przeprowadzonej analizy numerycznej pozwoliły możliwie najlepiej ukształtować powierzchnię ślizgania...
-
Wykorzystanie metod wibracyjnych do wzorcowania systemu diagnostycznego, opartego na analizie prądu zasilającego silnik indukcyjny
PublicationPrzedstawiono sposób oceny trafności diagnoz uzyskiwanych z wykorzystaniem nowej metody badawczej, opracowanej dla badania uszkodzeń łożysk w silnikach indukcyjnych. Badana metoda diagnostyczna oparta jest o pomiar i analizę prądu stojana silnika indukcyjnego. Do wzorcowania systemu diagnostycznego, opartego o nową metodę, wykorzystano metody wibracyjne. W referacie zamieszczono również niektóre wyniki badań łożysk o różnych typach...
-
Wykorzystanie metod wibracyjnych do wzorcowania systemu diagnostycznego opartego na analizie prądu zasilającego silnik indukcyjny
PublicationPrzedstawiono sposób oceny trafności diagnoz uzyskiwanych z wykorzystaniem nowej metody badawczej, opracowanej dla badania uszkodzeń łożysk w silnikach indukcyjnych. Badana metoda diagnostyczna oparta jest o pomiar i analizę prądu stojana silnika indukcyjnego. Do wzorcowania systemu diagnostycznego, opartego o nową metodę, wykorzystano metody wibracyjne. W referacie zamieszczono również niektóre wyniki badań łożysk o różnych typach...
-
ATTEMPT AT EVALUATING THE INFLUENCE OF BENDING STRESS ON SHAFT WEAR PROCESSES IN WATER LUBRICATED SLIDING BEARING WITH A RUBBER BUSHING
PublicationWater lubricated bearings find increasingly wide application in shipbuilding or hydro–power industry, the popularity stemming from their numerous advantages. Unfortunately, as it turns out, water lubricated bearings do not always meet expectations, as on occasion they become subject to intense, premature wear which requires costly repair. One of the still unexplained phenomena is the process of excessive bearing wear, in particular...
-
Ecology In Tribology: Selected Problems of Eliminating Natural Oil-Based Lubricants from Machine Friction Couples
PublicationThe elimination of mineral oil-based lubricants from machines has multiple beneficial effects on the natural environment. Firstly – these lubricants are a direct threat to the environment in the event of leaks; secondly – their elimination reduces the demand for crude oil from which they are obtained. In addition, in many cases, e.g. when replacing traditional lubricants with water, friction losses in the bearings can also be reduced...
-
Friction induced vibrations in sliding of monolithic alumina
PublicationPrzedstawiono wyniki badań wzbudzania się (i ewentualnie - zaniku) drgań mechanicznych towarzyszących tarciu ślizgowemu próbek o płaskiej powierzchni styku, wykonanych z monolitycznego tlenku aluminium. Badano wpływ wymuszeń tribologicznych oraz dynamicznych cech układu badawczego na przebieg zjawiska.
-
Identification of slide bearing main parameters using neural networks.
PublicationWykazano, że sieci neuronowe jak najbardziej nadają się do identyfikacji głównych parametrów geometrycznych i ruchowych hydrodynamicznych łożysk ślizgowych.
-
Foliowe łożysko ślizgowe poprzeczne, smarowane wodą, zwłaszcza do okrętowych wałów śrubowych, turbin wodnych i pomp wody
Inventions -
Zastosowanie dociążenia geometrycznego (preload) w łożyskach prowadzących jako sposób eliminacji drgań połówkowych (wiru olejowego). W: [CD-ROM] Nowoczesny Monitoring i Diagnostyka Maszyn Energetycznych ze Szczególnym Uwzg-lędnieniem Elektrowni Wodnych. Warszawa, 27.11.2003. [B.m.w]**2003, wykładoraz prezentacja elektroniczna z wykorzyst. Programu Power Point + wydr. 12 s.
PublicationW referacie omówiono przyczyny i sposoby eliminacji wiru olejowego w łożyskach ślizgowych. Przedstawiono różne konstrukcje łożysk antywibracyjnych. Omówiono ich wady i zalety.
-
Wykorzystanie narzędzi CAD do wyznaczania właściwosci bezwładnościowych i sztywnościowych stanowiska badawczego
PublicationPrzedstawiono przykład wykorzystania narzędzi CAD 3D (Inventor) do wyznaczania bezwładności (mas i momentów bezwładności) oraz sztywnosci głównych elementów będących pod wpływem wymuszeń dynamicznych generowanych przez tarcie w badanym styku ślizgowym. Wykorzystując system ANSYS przeprowadzono obliczenia charakterystyk drgań własnych na utworzonych bryłowych modelach elementów.
-
Water-lubricated bearings of ship propeller shafts - problems, experimental tests and theoretical investigations
PublicationW pracy przedstawiono problemy związane z projektowaniem, montażem i ekspolatcją smarowanych wodą łożysk okrętowych wałów głównych.Przedstawiono wyniki prowadzonych prac badawczych ekperymntalnych i obliczeń.
-
Approaches to experiment based friction modeling: polynomial approximation versus ann approximation
PublicationBadano warunki (poziom wymuszeń), przy których następowało wzbudzenie drgań mechanicznych przy tarciu ślizgowym konforemnego skojarzenia próbek wykonanych z Al2O3 (płaskie czoło tulei obracającej się względem swojej osi - powierzchnia płaska). Uzyskane dane eksperymentalne wykorzystano następnie do zbudowania modeli - stosując aproksymację wielomianami albo sztuczną siecią neuronową (ANN).
-
Projekt SITE-SPECIFIC
e-Learning CoursesW zadaniu projektowym musi być uwzględniona specyfika przestrzenna i historyczna Kampusu Politechniki Gdański. Należy zaprojektować i zrealizować obiekt lub zespół obiektów w skali 1:1 w zintegrowanych z przestrzenią kampusu. Materiałem roboczym w postawionym zadaniu będą trzy stalowe łożyska mostu, każdy o wadze 11 ton.
-
Analiza nowej konstrukcji wirnika kaplana w zakresie problemów łożyskowania
PublicationReferat przedstawia wszechstronną analizę nowej konstrukcji głowicy wirnika turbiny wodnej Kaplana - za pomocą kompleksowego modelowania Metodą Elementów Skończonych (MES), z wykorzystaniem komercyjnego oprogramowania. Dla zmniejszenia rozmiarów oraz osiągnięcia korzyści technologicznych w nowym projekcie zastosowano rzadko współcześnie stosowany tzw. odwrotny mechanizm jarzmowy z hydraulicznie przesuwanym jarzmem skośnym. Nowością...
-
Charakterystyka stopu Ł83 wytworzonego metodami odlewania i natryskiwania cieplnego = Characteristic of the Ł83 alloy fabricated by casting and thermal spraying methods
PublicationPrzedstawiono mikrostrukturę i twardość stopu łożyskowego Ł83 wytworzonego metodami natryskiwania cieplnego i odlewania odśrodkowego. W tym aspekcie dokonano analizy przydatności metody natryskiwania w produkcji łożysk ślizgowych.
-
The surface contact characteristics after sliding and rolling burnishing.
PublicationW pracy przedstawiono zastosowanie nowej metody SCGC i odpowiedniego programu komputerowego JKC do oceny pomierzonej mikrostereometrii powierzchni części maszyn, głównie na potrzeby kontroli jakości. Na przykładzie powierzchni nagniatanych wykazano cechy nowej metody: wizualizację ułatwiającą wyobrażenie pomierzonej sfery chropowatości, położenie w niej najważniejszych parametrów oceny (rozkład geometrycznej powierzchni kontaktu,...
-
Measurements and Analysis of Motor Supplying Current Waveform for Diagnostic Purposes
PublicationPodano proponowaną metodę diagnostyki łożysk tocznych w silnikach indukcyjnych poprzez pomiar i analizę prądu zasilającego. Przedstawiono opracowany system pomiarowy oraz wyniki badań na łożyskach o specjalnie wprowadzonych uszkodzeniach.
-
Tarcie płynne w łożyskach ceramicznych
PublicationW artykule przedstawiono zastosowanie materiałów ceramicznych w łożyskach ślizgowych. Opisano budowę, wady i zalety łożysk ceramicznych. Przedstawiono mechanizm powstawania tarcia płynnego przy smarowaniu wodą. Opisano przebieg reakcji tribochemicznych.
-
PLACENTA, Placenta - Female, 34 - Tissue image [5040730020288461]
Open Research DataThis is the histopathological image of PLACENTA tissue sample obtained in Medical University Gdańsk and deposited in ZMDL-GUMED. The sample image was taken using: Pannoramic 250 3DHistech slide scanner (20x magnification) and saved to DICOM format.
-
Stochastic contributions on the pressure in slide bearing gaps after impulse
PublicationTematem niniejszej pracy są parametry smarowania poprzecznych i poprzeczno-wzdłużnych łożysk ślizgowych olejem o własnościach lepkosprężystych. Wyprowadzono zmodyfikowane równania Reynoldsa do wyznaczania ciśnienia hydrodynamicznego ślizgowych łożysk o powierzchniach cylindrycznych, sferycznych, stożkowych i parabolicznych, przy jednoczesnym uwzględnieniu możliwości brania pod uwagę zmiennej lepkości oleju po grubości warstwy smarującej....
-
Tribometr posuwisto-zwrotny ze stałą prędkością ślizgania
PublicationSkonstruowano urządzenie do badania tarcia ślizgowego w styku smarowanym lub technicznie suchym w ruchu prostoliniowym (posuwisto-zwrotnym), przy nastawnym poziomie wymuszeń, a także przy różnych sztywnościach układu prowadzącego próbkę bierną oraz układu zapewniającego docisk próbek. Przewidziano pomiar wartości wymuszeń, przemieszczenia próbki biernej (siły tarcia) oraz zużycie próbek. Przedstawiono przykładowe wyniki badań.
-
Badania tribologiczne w warunkach posuwisto-zwrotnego ślizgania skojarzeń: żeliwo-kompozyt aluminiowo-żelazowy.
PublicationOpisano badania kompozytów: silumin AlSi11-żelazo albo silumin AlSi11-stal narzędziowa N9 (otrzymanych in situ), a także samego siluminu AlSi11 w skojarzeniu z żeliwem 350, przy tarciu ślizgowym w ruchu posuwisto-zwrotnym. Stwierdzono wpływ sposobu otrzymywania materiału kompozytowego na zużycie i opory ruchu skojarzenia badawczego, w szczególności materiały te zużywały się wolniej, niż silumin AlSi11.
-
A tribological research on a reciprocating sliding contact of aluminum-ferrous composite against cast-iron.
PublicationOpisano badania kompozytów: silumin AlSi11-żelazo albo silumin AlSi11-stal narzędziowa N9 (otrzymanych in situ), a także samego siluminu AlSi11 w skojarzeniu z żeliwem 350, przy tarciu ślizgowym w ruchu posuwisto-zwrotnym. Stwierdzono wpływ sposobu otrzymywania materiału kompozytowego na zużycie i opory ruchu skojarzenia badawczego, w szczególności materiały te zużywały się wolniej, niż silumin AlSi11.
-
Model dwuwirnikowej maszyny indukcyjnej w aspekcie elektromagnetycznego mechanizmu różnicowego
PublicationW referacie przedstawiono obwodowy model maszyny indukcyjnej z dwoma wirnikami, który proponowany jest w koncepcji elektromagnetycznego mechanizmu różnicowego. Koncepcja ta przewiduje zastosowanie dwuwirnikowej maszyny elektrycznej spełniającej jednocześnie funkcje mechanizmu różnicowego oraz napędu pojazdu samochodowego. W realizacji tej koncepcji niezbędna jest także przekładnia mechaniczna sprzężona z jednym z wałów silnika....