Filters
total: 3930
-
Catalog
- Publications 709 available results
- People 25 available results
- Inventions 119 available results
- Projects 1 available results
- Laboratories 1 available results
- Research Equipment 7 available results
- e-Learning Courses 42 available results
- Events 4 available results
- Open Research Data 3022 available results
displaying 1000 best results Help
Search results for: UKŁAD NAPEDOWY OKRETOWY
-
Piotr Chrzan prof. dr hab. inż.
PeopleUrodził się w 1954 r. w Sopocie. Jest absolwentem Wydziału Elektroniki Politechniki Gdańskiej (1978). W 1980 r. podjął pracę na Wydziale Elektrycznym w zespole prof. Jerzego Jaczewskiego. W 1988 r. uzyskał stopień naukowy doktora nauk technicznych, habilitację w 1999 r., w zakresie elektrotechniki: energoelektroniki i automatyki napędu, a tytuł profesora w 2017 r. Był promotorem 6 obronionych prac doktorskich (w tym 3 z wyróżnieniem)....
-
System typu SCADA oparty na komunikacji w sieci Intranet/Internet dla sterowanych układów napędowych
PublicationPrzedstawiono system typu SCADA opracowany do sterowania układami napędowymi z wykorzystaniem procesorów sygnałowych DSP. Nadrzędne sterowanie oparte jest na aplikacjach prowadzących komunikację w modelu klient-serwer w sieci Intranet/Internet. Aplikacje Client i Server wykorzystuję kontrolę transmisji protokołu TCP/IP oraz algorytm z pzresuwnym oknem do estymacji jakości połączenia w sieci. Obiektem sterowania jest układ napędowy...
-
Przywracamy piękno. Hala Targowa w Gdańsku przy Pl. Dominikańskim w świetle najnowszych badań historyczno-architektonicznych. cz.1
PublicationW artykule przedstawiono prawdopodobny pierwotny układ przestrzenny wnętrza.
-
Przywracamy piękno. Hala Targowa w Gdańsku przy Pl. Dominikańskim w świetle najnowszych badań historyczno-architektonicznych. cz. 2
PublicationW artykule przedstawiono prawdopodobny pierwotny układ przestrzenny wnętrza.
-
Sensorless multiscalar controls of induction motor at low speed
PublicationW artykule przedstawiono zastosowanie obserwatora prędkości w dwóch różnych układach sterowania multiskalarnego silnikiem klatkowym. Pierwszy układ bazuje na prądzie stojana i strumieniu wirnika, natomiast drugi nowy układ wykorzystuje zmienne prąd stojana i strumień stojana. Zamieszczono wyniki badań symulacyjnych i eksperymentalych w układzie ze sterowaniem na procesorze SHARC.
-
Układy hydrauliczne kombinowanych walców drogowych
PublicationOpisano konstrukcję budowy układów hydraulicznych w kombinowanym walcu drogowym. Przedstawiono układy hydrauliczne walca stalowo-ogumionego do których zaliczono: układ sterowania, jazdy, wibracji, hamulcowy. Ponadto opisano układ kierowania z dodatkowym sterownikiem skrętu. W tabeli zamieszczono wykaz elementów, które mogą posłużyć do budowy w oparciu o dostawy krajowych producentów.
-
Badanie właściwości elementów mocy z węglika krzemu w zastosowaniach układowych
PublicationW artykule prezentowane są wyniki badania właściwości elementów SiC w zastosowaniach układowych. Do celów pomiarowych zaprojektowano układ przetwornicy realizujący konfigurację buck oraz boost z elementami aktywnymi z SiC oraz z krzemu, jako elementami referencyjnymi. Układ przetwornicy był badany dla różnych zestawów elementów, konfiguracji i parametrów pracy.
-
THE INFLUENCE OF HOUSING ARRANGEMENT AND INTERFERENCE ON PRELOAD AND THEORETICAL LIFETIME OF A SYSTEM OF TAPER ROLLER BEARINGS OF A HIGH SPEED SHAFT OF A WIND TURBINE GEARBOX
PublicationA system of two taper roller bearings can carry loads with a high ratio of axial load to radial load. Such a system was proposed for a wind turbine gearbox following the poor durability of original bearing design with the aim of increasing durability. Because of size limits, a proposed system is composed of two different taper roller bearings. Standard manufacturers’ catalogues do not provide information on recommended preload...
-
Different strategies in actuation of an over-articulated system - a case of a planar waking robot
PublicationPraca prezentuje zagadnienia modelowania dynamiki robotów kroczących. Koncentruje się na zagadnieniach modelowania robotów kroczących i sterowania napędami nadmiarowymi (liczba napędów/silników jest większa niż liczba stopni swobody układu). Napędy nadmiarowe pojawiają się z uwagi na więzy jednostronne występujące w układzie. Dla układów płaskich, po pojawieniu się kontaktu koła i odnóża, układ o sześciu stopniach swobody przechodzi...
-
Unsymmetrical movements of a multi-hull vessel treated as a linear object
PublicationW artykule przedstawiona została analiza dynamiki wybranych morskich obiektów pływających reprezentujących wielokadłubowe jednostki pływające. Badany obiekt został przedstawiony jako liniowy układ dynamiczny o sześciu stopniach swobody. Powyższa analiza dotyczy równań różniczkowych opisujących ruchy niesymetryczne statku na fali. Układ stochastycznych równań różniczkowych dla sprzężonych ruchów niesymetrycznych został przedstawiony...
-
The finite-volume Dirac-Hartree-Fock method for confined relativistic many-electron systems.
PublicationRozpatrzono relatywistyczny układ N-elektronowy ograniczony w skończonej objętośći V. Ograniczenie modelowano za pomocą warunku brzegowego narzuconego na funkcję falową układu na brzegu hiperobjętości VN. Stosując przybliżenie elektronów niezależnych, z zasady wariacyjnej dla energii wyprowadzono układ równań Diraca-Hartree-Focka oraz warunki narzucone na rozwiązania tego układu na brzegu V.
-
Napęd i sterowanie kutra rybackiego.
PublicationW pracy przedstawiono rozwiązanie konstrukcyjne wraz z układem sterowania układu napędowego małej jednostki rybackiej. Układ ten wyposażony w śrubę nastawną został zaprojektowany, wykonany i przebadany na Wydziale Oceanotechniki i Okrętownictwa Politechniki Gdańskiej. Po zainstalowaniu go na jednostce przeszedł pomyślnie próby morskie. Od września 2002r. Jednostka prowadzi intensywne prace połowowe a układ działa bez zarzutu.
-
System wymuszonego dawkowania zawiesiny ściernej w docieraniu powierzchni płaskich
PublicationPrzedstawiono innowacyjny system dawkowania zawiesiny ściernej, który umożliwia sterowanie procesem dawkowania i nanoszenia zawiesiny na powierzchnię docieraka tarczowego. Układ składa się z wysokociśnieniowego zbiornika wyposażonego w mieszadło o napędzie pneumatycznym, które zapewnia ciągłe mieszanie zawiesiny ściernej. Częścią układu jest również urządzenie nanoszące komponent na docierak i elektroniczny układ sterowania procesem...
-
The automation of test stand for engine cooling system testing
PublicationW rozdziale przedstawiono budowę stanowiska do badań układu chłodzenia silnika samochodowego typu M111920. Układ był wyposażony w obwód podgrzewania paliwa gazowego i układ akumulacji ciepła. Stanowisko wyposażono w liczne termopary do pomiaru temperatur płynów i części metalowych silnika. Ważnym opracowanym zagadnieniem było rejestrowanie wielu pomiarów w czasie rzeczywistym, do czego użyto sieci transmisji danych CAN.
-
Zastosowanie tranzystorów IGBT w napędach maszyn wibracyjnych
PublicationPrzedstawiono układ elektroniczny stopnia mocy maszyny wibracyjnej i przetwarzanie cyfrowe sygnałów sterujących. W rozwiązaniu tym zastosowano układ mostka tranzystorów IGBT sterowany mikroprocesorowo przy użyciu generatora PWM, który wytwarza sygnał o przebiegu prostokątnym z cyfrowo regulowanym wypełnieniu oraz z możliwością zmiany częstotliwości w dużym zakresie. Wykonany stopień mocy zastosowano do zasilania wzbudnika drgań...
-
System wymuszonego dawkowania zawiesiny ściernej w docieraniu powierzchni płaskich
PublicationPrzedstawiono innowacyjny system dawkowania zawiesiny ściernej. System ten umożliwia sterowanie procesem dawkowania i nanoszenia zawiesiny na powierzchnię docieraka tarczowego. Układ składa się z wysokociśnieniowego zbiornika wyposażonego w mieszadło o napędzie pneumatycznym, które zapewnia ciągłe mieszanie zawiesiny ściernej. W skład układu wchodzi również urządzenie nanoszące komponent na docierak i elektroniczny układ sterowania...
-
Impact of dielectric deterioration on the conducted EMI emissions in the DC-DC boost converter
PublicationW artykule przedstawiono wpływ starzenia kondensatorów elektrolitycznych na poziom zaburzeń elektromagnetycznych generowanych przez układ podwyższający napięcie w oparciu o metody symulacyjne oraz cyfrowe przetwarzanie sygnału (filtracje Wienera). Wyniki przedstawiono w formie widm zaburzeń generowanych przez układ oraz transmitancji pomiędzy źródłem zaburzeń a zaburzeniami. (Wpływ starzenia się dielektryków na poziom zaburzeń...
-
Analiza możliwości docierania dwutarczowego wałków w aspekcie kinematyki.
PublicationPrzedstawiono kinematykę docierania maszynowego wałków. Analizowano mimośrodowy i planetarny układ wykonawczy docierarek dwutarczowych.
-
Analiza możliwości docierania dwutarczowego wałków w aspekcie kinematyki
PublicationPrzedstawiono kinematykę docierania maszynowego wałków. Analizowano mimośrodowy i planetarny układ wykonawczy docierarek tarczowych
-
Mikroprocesorowy system sterowania sensorami z inerfejsem USB
PublicationZapotrzebowanie na detekcję gazów oraz zapachów wymaga konstruowania tanich urządzeń o coraz lepszej selektywności i czułości pomiarów. W pracy opisano taki układ pomiarowy, w którym zwiększenie selektywności oraz czułości uzyskano przez pomiar zjawisk fluktuacyjnych w rezystancyjnym czujniku gazów. Opisano sposób pomiaru, wybrany układ pomiarowy oraz projekt i realizację systemu mikroprocesorowego sterującego układem. W zakończeniu...
-
Kamienna Góra - od letniska-ogrodu do modernistycznej dzielnicy Gdyni
PublicationKamienna Góra jest dziś willową dzielnicą Gdyni. Jej układ urbanistyczny powstał na potrzeby podgdyńskiego letniska w 1920 r. Wówczas też nadano jej kształt architektoniczny, który przedefiniowano w sensie stylowym na początku lat trzydziestych w duchu modernistycznym. Dziś jednak w ten krajobrazowy układ wdziera się coraz agresywniej współczesna zabudowa, burząc przy tyn skalę i charakter zabytkowego założenia.
-
Komutacja synchroniczna w obwodach elektrycznych
PublicationW artykule przedstawiono wyniki analizy numerycznej prądów w gałęziach indukcyjnych z histerezą magnetyczną. Przeprowadzono obliczenia mające na celu określenie wartości maksymalnej prądu pobieranego przez układ po włączeniu napięcia zasilającego. Analizie poddano układ jedno- i trójfazowy. Dla układu jednofazowego zbadano, jaki wpływ na wartość prądu ma chwila włączenia napięcia i wartość strumienia szczątkowego w rdzeniu magnetycznym...
-
Zastosowanie regulatora o logice rozmytej do sterowania trójwymiarowym modelem suwnicy
PublicationW artykule zaprezentowano budowę układu automatycznej regulacji położenia ciężaru dla trójwymiarowego modelu suwnicy. Zaproponowany został układ bazujący na regulatorze opartym o logikę rozmytą. Obiektem sterowania jest trójwymiarowy model matematyczny suwnicy, którego parametry zostały obliczone na podstawie danych o istniejącej suwnicy przemysłowej. Poprawność doboru parametrów została zweryfikowana poprzez szereg eksperymentów....
-
Differential difference inequalities related to hyperbolic functional differential systems and applications
PublicationZagadnienie początkowo brzegowe dla ukadów quasiliniowych równań różniczkowo funkcyjnych przeksztacane jest w układ równań różniczkowych zwyczajnych poprzez dyskretyzację względem zmiennej przestrzennej. Podane są warunki wystarczające dla zbieżności metody prostych. Otrzymany układ równań różniczkowo funkcyjnych zwyczajnych jest rozwiązywany uwikłaną metodą różnicową. Zbieżność schematu różnicowego jest dowodzona metodą porównawczą....
-
Problemy neutralizacji odorów pochodzących z sieci kanalizacyjnych
PublicationSiarkowodór w sieciach, zagrożenia, uciążliwość. Hermetyzacja kanalizacji, rozwiązania do filtracji - podstawowe rodzaje, możliwości zastosowania. Preferowany układ.
-
Jakub Szczepański prof. dr hab. inż. arch.
PeopleJakub Szczepanski is an Associate Professor at the Faculty of Architecture, Gdańsk University of Technology and since 2016 a Vice-Dean for Scientific Research. Architect, historian of architecture and monuments’ conservator. His research focused on the history of both Gdańsk and Baltric Sea cities’ architecture as well as monuments’ conservation and the contemporary problems of cities. Parallelly with the academic work on the GUT,...
-
Supervisory control of wind farm
PublicationW artykule przedstawiono układ nadrzędnej regulacji farmy wiatrowej umożliwiający minimalizację wahań mocy czynnej na wyjściu farmy wiatrowej.
-
Wieloźródłowy model pola elektrycznego okrętu = Multisource model of ship electric field
PublicationW pracy przedstawiono wieloźródłowy model pola elektrycznego okrętu. Wieloźródłowy model stanowi układ źródeł prądowych o określonych położeniach.
-
Stanisław Taryma dr hab. inż.
People -
Sterowanie silnikiem indukcyjnym w szerokim zakresie prędkości kątowej wału
PublicationPrezentowany w artykule układ regulacji silnika indukcyjnego oparty na modelu multiskalarnym zapewnia zachowanie odsprzężonego sterowania w szerokim zakresie zmian strumienia w szczelinie powietrznej oraz prędkości kątowej wału. W układzie regulacji strumień jest sterowany w sposób bezpośredni. Proponowany układ zrealizowano jako bezczujnikowy. Prędkość kątowa wału jest odtwarzana za pomocą zmodyfikowanego obserwatora prędkości....
-
Linearized CMOS OTA using Active-Error Feedforward technique.
PublicationW pracy przedstawiono koncepcję układową operacyjnego wzmacniacza transkonduktancyjnego CMOS OTA oraz metodę linearyzacji jego charakterystyki przejściowej typu ''active-error feedforward''. Badania symulacyjne przy pomocy programu SPICE wykazały, że linearyzowany układ jest dostosowany do pracy z napięciem zasilania ± 1,25 V i dla sygnału harmonicznego o częstotliwości 1MHz (0,8 Vp-p) zapewnia poziom zniekształceń harmonicznych...
-
Evaluation of foil capacitor nonlinearities and flucuations during manufacturingoszacowanie nieliniowości i fluktuacji kondensatorów foliowych w procesie produkcyjnym.
PublicationPrzedstawiono dwa podejścia do problemów niezawodności elementów elektronicznych. Opisano mierzone przeciwzakłóceniowe kondensatory foliowe produkowane przez MIFLEX (Kutno), zasadę i układ do pomiaru wskaźnika trzeciej harmonicznej sygnału pobudzającego oraz jego zależność od parametrów mierzonego elementu. Przedstawiono wyniki statystyczne pomiaru parametrów funkcjonalnych oraz trzeciej harmonicznej próbek tych kondensatorów przed...
-
A new modelling arrangement for testing of Catenary Anchoring Leg Mooring (CALM) system behaviour in waves
PublicationW artykule przedstawiono układ modelowy pławy cumowniczo-przeładunkoweji łańcuchów kotwicznych możliwy do realizacji w wydłużonych basenach falowych służących na co dzień do badania właściwości morskich statków. System łańcuchów kotwicznych sprowadzono do płaszczyzn równoległych do osi basenu i połączono z pławą cienkimi linkami stalowymi przechodzącymi przez bloczki kierunkujące. Opisywany układ pozwolił na przeprowadzenie badań...
-
Analogowy filtr Gm-C odbiornika GSM z automatycznym dostrajaniem częstotliwości
PublicationW referacie przedstawiono scalony analogowy filtr CMOS Gm-C z układem automatycznego dostrajania charakterystyk częstotliwościowych, spełniający wymagania filtru kanałowego odbiornika telefonii komórkowej GSM. Jest to w pełni różnicowy dolnoprzepustowy filtr eliptyczny 5-go rzędu, charakteryzujący się niskim poborem mocy (2,4 mW) i małą powierzchnią struktury krzemowej (0,31 mm2). Częstotliwość graniczna filtru jest dostrajana...
-
An integrated hydraulic drive system of a novel device for launching lifeboats from large passenger ship
PublicationArtykuł przedstawia zintegrowany układ napędu i sterowania hydraulicznego systemu ewakuacyjnego składającego się z wyciągu łańcuchowego z zamocowanymi na nim łodziami ratunkowymi oraz furto-rampy rufowej. Zastosowana tu furto-rampa z elementem wypornościowym umożliwia zwiększenie jej funkcji do samoczynnego dostosowania kąta jej wychylenia roboczego w przypadku znacznego przegłębienia statku na dziób. Przedstawiony układ hydrauliczny...
-
Wykorzystanie energii wod podziemnych do celów ciepłowniczych.
PublicationPrzedstawiono wybrane przykłady zagospodarowania, do celów ciepłowniczych,zasobów energii wód podziemnych, charakteryzując bliżej zastosowany układ technologiczny źródła ciepła.
-
Sterowanie przekształtnikiem sieciowym z funkcją filtru aktywnego bez pomiaru napięcia sieci.
PublicationW artykule przedstawiono strukturę oraz wyniki badań symulacyjnych układu sterowania trójfazowym, tranzystorowym przekształtnikiem sieciowym pośredniego przemiennika częstotliwości. Układ zapewnia kompensację odkształceń prądów zasilających powodowanych przez równolegle przyłączone do sieci odbiory nieliniowe. Dzięki zastosowaniu zmodyfikowanego regulatora prądu z predykcją SEM układ pracuje bez pomiaru napięcia sieci. Zapewniona...
-
Sterowanie silnikiem asynchronicznym w układzie zamkniętym z filtrem wyjściowym falownika napięcia
PublicationW artykule przedstawiono zamknięty układ sterowania silnikiem asynchronicznym klatkowym pracujący bez pomiaru prędkości obrotowej przy zasilaniu z falownika napięcia z filtrem wyjściowym. Filtr wyjściowy falownika stanowi układ zawierający elementy bierne L, C , R umieszczone między falownikiem a silnikiem, które wprowadzają do układu spadek napięcia oraz powoduje występowanie przesunięcia fazowego prądów i napięć na wejściu i...
-
Efektywność energetyczna systemów chłodniczych pracujących z dwutlenkiem węgla jako czynnikiem roboczym
PublicationArtykuł dotyczy zagadnienia efektywności energetycznej układów chłodniczych pracujących z dwutlenkiem węgla jako czynnikiem roboczym. W celu szczegółowego przeanalizowania potencjału zastosowania dwutlenku węgla, jako czynnika roboczego w urządzeniach chłodniczych, przeprowadzone zostały obliczenia dla kilku modeli układów chłodniczych. Do przeprowadzenia analizy wybrano trzy układy chłodnicze, tj. układ transkrytyczny, układ kaskadowy...
-
A strategy of minimal torque modifications in a question of actuation strategy for an over-actuated system of a planar walking robot
PublicationPraca opisuje zagadnienia modelowania i napędzania robotów kroczących. Na pewnych etapach ruchu, konstrukcje takie są układami napędzanymi nadmiarowo (liczba napędów/silników jest większa niż liczba stopni swobody układu). Dzieje się tak z uwagi na więzy jednostronne występujące w układzie. Dla układów płaskich, po pojawieniu się kontaktu koła i odnóża, układ o sześciu stopniach swobody przechodzi w układ o trzech stopniach swobody....
-
Ciepłownia geotermalna w Uniejowie na tle warunków hydrogeologicznych Polski
PublicationPrzedstawiono opis warunków hydrogeologicznych Polski, ze szczególnym wskazaniem regionu szczecińsko - łódzkiego, w którym leży Uniejów. Szczegółowo opisano układ technologiczny ciepłowni geotermalnej.
-
Sterowanie silnikiem asynchronicznym w układzie z filtrem wyjściowego falowania
PublicationW artykule zamieszczono wyniki badań symulacyjnych układu napędowego z filtrem wyjściowym falownika napięcia. Podano podstawowe źródła zaburzeń występujące w układach napędowych. Przedstawiono metody ograniczania zaburzeń w obwodzie wyjściowym falownika napięcia oraz zaproponowano nowy układ filtru wyjściowego przemiennika częstotliwości. Dokonano analizy matematycznej uwzględniającej parametry i własności modelu filtru dla układu...
-
Czy ja umyłem ręce? Jak skutecznie dezynfekować i po co
PublicationUkład immunologiczny człowieka jest niezwykłym systemem, który stopniem złożoności dorównuje skomplikowaniu relacji ekonomicznych centralnej Europy. Ludzie zdają się być niezwykle odporny na ataki patogenów lecz nawet tak zaawansowane układy ja układ odpornościowy człowieka czasem zawodzą. Wiedza na temat prawidłowych metod stosowania oraz skuteczności poszczególnych środków dezynfekcyjnych może być kluczowa do utrzymania bezpiecznych...
-
Elektrociepłownia gazowa we Władysławowie
PublicationPrzedstawiono bliżej układ technologiczny elektrociepłowni we Władysławowie opartej na działaniu turbin gazowych zasilanych gazem odpadowym towarzyszącemu ropie naftowej wydobywanej z dna morskiego.
-
2-Methylphenyl 2-methoxyacridine-9-carboxylate
PublicationThe title compound, C22H17NO3, crystallizes in the monoclinic space group P21/c with four molecules per unit cell. The molecules are arranged in centrosymmetric pairs, joined via the C and attached H atoms in the meta position relative to the methoxy group. These pairs are bonded in the crystalline phase as a result of non-specific dispersive interactions, and through a network of C—H⋯O interactions involving the non-bonded O...
-
Skojarzone źródło ciepła w obiekcie użyteczności publicznej
PublicationPrzedstawiono ogólną charakterystykę spalinowych bloków elektryczno-ciepłowniczych. Szczegółowo przedstawiono układ technologiczny wybranej ciepłowni w jednym ze szpitali powiatowych, w której zastosowano gospodarkę skojarzoną.
-
Initial problems for neutral functional differential equations with unbounded delay.
PublicationSformułowano układ aksjomatów dla przestrzeni fazowej . Wykazano istnienie jednoznaczności rozwiązań zagadnienia Cauchy´ego. Dowód wykorzystuje metody porównawcze z nieliniowymi oszacowaniami dla danej funkcji.
-
Ocena techniczno-ekonomiczna kaskadowego systemu chłodzenia opartego na układzie amoniak - dwutlenek węgla. Część 1-3
PublicationW artykule omówiono budowę i działanie możliwych do stosowania obiegów wykorzystujących dwutlenek węgla (R 744), a są to obiegi podkrytyczne i transkrytyczne. Dokonano przeglądu systemów chłodzenia opartych na tym naturalnym płynie roboczym, takich jak: układ kaskadowy z dwutlenkiem węgla w części niskotemperaturowej, układ pośredni, w którym jest on nośnikiem ciepła oraz układ z kilkoma poziomami temperatur parowania. W każdym...
-
Energooszczędne sterowanie maszynami z magnesami trwałymi
PublicationPrzedstawiono klasyfikację silników z magnesami trwałymi i pokazano wybrane metody sterowania. Zaprezentowano bezczujnikowe sterowanie silnikiem bezszczotkowym prądu stałego. Podano kryteria umożliwiające energooszczędne sterowanie silnkiem przez optymalny wybór kąta przełączeń zasilanych faz. Zaprezentowano układ sterowania silnikiem z zagłębionymi magnesami wskazując zmienne modelu multiskalarnego jako zmienne stanu korzystniejsze...
-
Energooszczędne sterowanie maszynami z magnesami trwałymi
PublicationPrzedstawiono klasyfikację silników z magnesami trwałymi i pokazano wybrane metody sterowania. Zaprezentowano bezczujnikowe sterowanie silnikiem bezszczotkowym prądu stałego. Podano kryteria umożliwiające energooszczędne sterowanie silnikiem przez optymalny wybór kąta przełączeń zasilanych faz. Zaprezentowano układ sterowania silnikiem z zagłębionymi magnesami wskazując zmienne modelu multiskalarnego jako zmienne stanu korzystniejsze...