Filters
total: 1244
-
Catalog
- Publications 1043 available results
- People 31 available results
- Inventions 10 available results
- Projects 11 available results
- Laboratories 2 available results
- Research Teams 3 available results
- Research Equipment 1 available results
- e-Learning Courses 66 available results
- Events 3 available results
- Open Research Data 74 available results
displaying 1000 best results Help
Search results for: KONTROLOWANIE PRZEPŁYWU
-
Wpływ generalizacji modelu hydrogeologicznego na obliczenia przepływu wód podziemnych.
PublicationW procesie tworzenia modelu numerycznego przepływu wód podziemnych nie można pomiąć etapu schematyzacji warunków hydrogeologicznych. Etap ten jest szczególnie trudny i ważny, gdyż ma decydujący wpływ na wyniki obliczeń. W artykule przestawiono kilka wariantów schematyzacji systemu, polegających na łączeniu ze sobą poziomów wodonośnych.
-
Zastosowanie automatu komórkowego do przepływu materiałów sypkich w silosach
PublicationW pracy przedstawiono możliwość zastosowania aparatu komórkowego do modelowania przepływów silosowych. Wykonano obliczenia dwu- i trójwymiarowe dla różnych rodzajów wkładek silosowych, ścianek szorstkich i gładkich, różnych kształtów silosu, różnej ilości komórek oraz schematów migracji. Obliczenia numeryczne porównano z wynikami doświadczeń.
-
Logistyka HL w intermodalnych węzłach logistycznych przepływu towarów sypkich.
PublicationPrzedstawiono sposób rozwiązania problemu przemieszczania towarów sypkich z magazynów na przenośnikowe ciągi transportu wewnętrznego. Podano sposób inwestycyjnego doboru ładowarek do pracy w określonych warunkach eksploatacyjnych, spośród ofert wybranych producentów.
-
Procesy transformacji przepływu przez oczyszczalnię i ich praktyczne konsekwencje
PublicationDecydującym czynnikiem determinującym działanie oczyszczalni ścieków jest prawidłowo zaprojektowany, a następnie zrealizowany, ciąg procesów technologicznych. Obok samej technologii duże znaczenie ma też prawidłowo zaprojektowana liczba i wielkość urządzeń na oczyszczalni. Wreszcie dużą rolę odgrywa możliwość ciągłego pomiaru ilości i jakości ścieków.
-
Ruch pęcherzyka w obecności ścianki w warunkach przepływu dwufazowego
PublicationPraca poświęcona jest analizie sił poprzecznych działających na pojedynczy pęcherzyk poruszający się w sąsiedztwie pionowej ścianki. Pęcherzyk modelowano w badaniach sztywną kulą. głównym celem pracy było określenie wpływu obecności ścianki na trajektorię pęcherzyka oraz zaproponowanie własnego modelu matematycznego opisującego to zjawisko. Dla realizacji celu zbudowano stanowisko pomiarowe, na którym w pierwszej fazie badań dokonano...
-
Termoizolacja dachu a poprawny kierunek przepływu powietrza w wentylacji naturalnej
PublicationW artykule opisano przypadek w którym projektant nie uwzględnił konieczności wykonania izolacji termicznej w połaci dachowej nad przestrzenią poddasza nieużytkowego, co przyczyniło się do odwrócenia kierunku przepływu powietrza wentylacyjnego w kanałach trzonów kominowyc. Pomimo zgodnego z zasadami wiedzy technicznej doboru układu warstw dachu zastosowane rozwiązanie spowodowało zakłócenie w pracy wentylacji grawitacyjnej w wyniku...
-
Specyfikacja zadań w procesie tworzenia Komputerowego Modelu Przepływu (KMP)
PublicationW opracowaniu przedstawiono pięć faz i szesnaście zadań, które trzeba wykonać w procesie tworzenia KMP. W każdym zadaniu określono cel, zakres i metodykę jego realizacji. Szczególną uwagę zwrócono na specyfikę postępowania w przewymiarowanych układach wodociągowych.
-
Kontrolowane wywrócenie żurawia jako sposób jego złomowania. IV Międzynarodowa Konferencja Naukowo-Techniczna Napędy Maszyn Transportowych - 2002 ''Bezpieczeństwo w eksploatacji maszyn''.
PublicationW następstwie katastrofy suwnicy bramowej Q=3x300t uszkodzony został żuraw czteroczłonowy. przedstawiono sposób złomowania żurawia.
-
Wybrane zagadnienia przepływów ciepła
PublicationSkrypt poświęcony jest omówieniu procesów przewodzenia, konwekcji i promieniowania czyli trzech mechanizmów przepływu ciepła. W rozdziale 1 wprowadzone zostały podstawowe pojęcia oraz definicje kluczowych wielkości fizycznych i zależności pomiędzy nimi. Rozdział 2 zawiera opis wyprowadzenia równania przewodzenia ciepła wraz z przedstawieniem warunków brzegowych i początkowych. Rozdział 3 prezentuje przegląd wybranych zagadnień...
-
Dariusz Mikielewicz prof. dr hab. inż.
PeopleProfessor Dariusz Mikielewicz – born on February 6, 1967. in Gdansk. Here in 1974 he enrolled first to the Elementary School No. 17, and then in the Grammar School No. 5, named after Stefan Żeromski in Gdansk-Oliwa. After graduating from the Secondary School, with honors, in 1985 he successfully passed the entrance exams to the Faculty of Mechanical Engineering of Technical University of Gdansk, where he graduated with a very good...
-
Badania deformacji w materiałach sypkich podczas dynamicznego przepływu w silosach
PublicationMonografia stanowi próbę połączenia analizy zagadnień powstawania zmian objętościowych oraz pomiaru zmian koncentracji materialu sypkiego podczas opróżniania silosu. W pracy przedstwiono wyniki pomiarów wykonanych z zastooswaneim metody Particle Image Velocimetry, Electrical Capacitance Toomography oraz promieniowania rentgenowskiego. Zamieszczono równeiz wyniki obliczeń wykoanaych z zastooswaniem metody DEM (Discrete Element...
-
Numeryczna symulacja przepływu wody po katastrofie zapory Malpasset we Francji.
PublicationPrzedstawiono wyniki numerycznej symulacji przepływu powodziowego w dolinierzeki Reyran we Francji, wywołanego historyczną katastrofą zapory wodnej Malpasset w 1959 roku. Rozwiązanie równań przepływu wody płytkiej, które przyjęto jako matematyczny model zjawiska, wykonano metodą objętości skończonych. Wyniki obliczeń porównano z dostępnymi danymi historycznymi, zaobserwowanymi w trakcie i po katastrofie w dolinie rzeki....
-
METODA I NARZĘDZIA DNIAGNOZOWANIA PROBLEMÓW PRZEPŁYWU POWIETRZA POD PODŁOGĄ TECHNICZNĄ
PublicationW pracy opisano wagę problematyki kontroli i diagnostyki przepływu powietrza chłodzą-cego pod podniesiona podłogą techniczną w centrach danych telefonii komórkowej, z uwzględnie-niem funkcji podwójnego zastosowania. Opisano specjalizowane narzędzie pomiarowe, oraz metodę pomiarów i weryfikacji, które pozwalają identyfikować problemy przepływu powietrza chłodzącego. Narzędzia i metoda zostały opracowane przez zespół Laboratorium...
-
Regulacja programowa przepływu powietrza w czasie fluidalnego powlekania form farmaceutycznych
Publication.
-
Dokładność modeli numerycznych przepływu wód podziemnych jako kryterium ich klasyfikacji
PublicationW artykule podjęto próbę ustalenia klas dokładności numerycznych modeli przepływu wód podziemnych. Wstępnej analizie poddano 14 modeli wykonanych przez autorkę artykułu. Są to modele przepływu wód podziemnych występujących w porowatych utworach kenozoiku lub kredy, a zatem głównie wykonane na obszarze Polski północnej. Analizowano wartości błędów kalibracji, błąd bilansu przepływu, powierzchnię obszaru modelowania, skalę odwzorowania...
-
Swoboda przepływu osób w krajach Unii Europejskiej - szanse i zagrożenia
PublicationCelem niniejszego opracowania jest zbadanie, w jaki sposób swoboda przepływu osób wpłynęła na kształtowanie się salda populacji ludności i migracji w poszczególnych krajach UE. Autorzy mając na uwadze zachodzące przeobrażenia demograficzne zadali sobie pytanie w jaki sposób będą te zmiany wpływały na funkcjonowanie gospodarek oraz czy swoboda przepływu osób i migracje mogą rekompensować niedobory zasobów pracy wynikające ze zmian...
-
CHARAKTERYSTYKA WYMIANY CIEPŁA I OPORÓW PRZEPŁYWU OMYWANIA MIKROSTRUGAMI ROZWINIĘTEJ POWIERZCHNI
PublicationW artykule przedstawiono eksperymentalne badania kompaktowego wymiennika ciepła z intensyfikacją przejmowania ciepła przy użyciu mikrostrug. Niniejszy artykuł przedstawia projekt i testy prototypu, wymiennika ciepła typu mikrostrugowego. Modułowa konstrukcja wymiennika umożliwia zmianę wymiarów geometrycznych, a także zmianę materiału przegrody wymiennika ciepła. Metoda graficzna Wilsona została z zastosowana w celu określenia...
-
Wizualizacja dwufazowego przepływu adiabatycznego: podstawy teoretyczne i budowa stanowiska pomiarowego.
PublicationW artykule zaprezentowano stanowisko przeznaczone do wizualizacji przepływu adiabatycznego. W założeniach do jego konstrukcji autorzy przyjęli jako priorytet walor wizualizacyjny, czyli możliwość realizacji pokazów, a również rzeczywistej pracy instalacji zapewniającej prowadzenie pomiarów laboratoryjnych.
-
Model przepływu wód podziemnych w rejonie tunelu pod Martwą Wisłą
PublicationBadania modelowe zostały wykonane w celu określenia wpływu wód podziemnych na tunel drążony w obrębie plejstoceńsko-holoceńskiej warstwy wodonośnej. Z drugiej strony ważne było ustalenie wpływu tunelu na układ ciśnień, warunki przepływu i zasoby czwartorzędowego piętra wodonośnego w sąsiedztwie inwestycji. Wyniki obliczeń pokazują, że tunel w bardzo niewielkim stopniu wpływa na przepływ wód podziemnych. W bilansie przepływu wód...
-
Przepływ strumienia materiałów w systemie logistycznym produkcji
PublicationCelem artykułu jest przedstawienie czynników, które kształtują przepływ materiałów w systemie logistycznym produkcji. Realizacja procesów produkcji wiąże się z koniecznością zapewnienia przepływów materiałów oraz opisujących je informacji. Dostosowywanie specyfiki przepływów materiałowych i informacyjnych związane jest z koncentracją oraz specjalizacją działalności produkcyjnej, a także cechami, które powinny posiadać produkty....
-
Modelowanie przestrzennych przepływów w reaktorach
PublicationWykazano, że powszechnie stosowane uproszczone modele reaktorów mają zasadniczą wadę - uwzględniają jedynie ich kubaturę. Zaproponowano stosowanie dokładniejszej metody - zewnętrznej krzywej rozkładu czasu przebywania cieczy w reaktorze.
-
About nutrient liquid flow between potential flow and cartilage surface in bioreactor
PublicationW niniejszej pracy wyznaczony został przepływ cieczy odżywczej o właściwościach nienewtonowskich w cienkiej warstwie granicznej w pobliżu powierzchni komórek chrząstki (chondrocytu) podczas hodowli w bioreaktorze. Ruch cieczy w warstwie granicznej jest wywołany wydatkiem przepływu dostarczanej cieczy do bioreaktora. Ponadto prędkość przepływu cieczy w warstwie granicznej wokół hodowanych komórek chrząstki stawowej jest uzależniona...
-
Diagnostyka przepływu materiału sypkiego podczas opróżniania smukłego silsu ze ścianami szorstkimi
PublicationW pracy przedstwiono analizę zmina koncentracji materiału sypkiego w silosie ze ścianami gładkimi oraz bardzo szorstkimi przeprowadzoną na podstawie danych surowych i danych zrekonstruowanych
-
MODELOWANIE ANALITYCZNE I NUMERYCZNE PRZEPŁYWU PRZEZ WIEŃCE TURBINOWE PRZYDŹWIĘKOWE I NADDŹWIĘKOWE
PublicationW rozdziale dokonano przeglądu charakterystyk przepływowych dwóch najbardziej typowych konstrukcji wieńców kierowniczych stosowanych w turbinach energetycznych pracujących w konwencjonalnych elektrowniach parowych. Przywołano charakterystyczne dane geometrii stopni oraz dokonano analizy przepływu przez wybrane reprezentatywne stopnie pracujące w warunkach nominalnych. W analizie wzięto pod uwagę m.in. zakresy prędkości rejestrowane...
-
Weryfikacja wybranych korelacji dla przepływu podczas kondensacji w minikanałach i mikrokanałach
Publication -
Metodyka obliczeń przepływu pary przez układy łopatkowe turbin dla celów diagnostycznych
PublicationPrzedstawiono ogólne metody wyznaczania natężenia przepływu strat energii w turbinach parowych w zmiennych warunkach ruchu. Zaproponowano metodę wyznaczania tych parametrów dla potrzeb diagnostyki turbozespołu.
-
Identyfikacja parametrów szczególnych obwodów elektrycznych na przykładzie przepływu krwi w nerce
PublicationKrwiobieg nerki potraktowano jako szczególny przypadek obwodu elektrycznego, którego wyróżniającą cechą jest zasilanie napięciem zmiennym o kształcie wynikającym z cech serca rozpatrywanej osoby. Przy rozpatrywaniu krwiobiegu możliwe jest analizowanie przebiegów takich, jakie w danej chwili ma osoba badana. Przy założeniu, że znane są przebiegi krwi w tętnicy i żyle nerkowej przedstawiono sposób określania parametrów zastępczego...
-
Laboratoryjne badania dynamiki przepływu jako element dootrzewnowej perfuzyjnej chemioterapii w hipertermii.
PublicationPrzedstawiono przebieg i wyniki laboratoryjnych badań procesu perfuzji do otrzewnej. Szczególną uwagę zwrócono na medyczne i kliniczne aspekty badań. Omówiono dynamiczną charakterystykę badanego układu oraz wynikające z niej zalecenia praktyczne.
-
Zależność wartości współczynnika przepływu C od grubości kryzy z wlotem stożkowym
PublicationW artykule przedstawiono wyniki badań numerycznych i eksperymentalnych pięciu kryz z wlotem stożkowym o współczynniku przewężenia równym 0,24, o grubości od 2,5 mm do 31 mm (każda ścięta skośnie pod kątem 45°) umieszczonych w wodnej instalacji hydraulicznej przy przepływach laminarnych i turbulentnych. Uzyskane rezultaty potwierdziły, że wraz ze wzrostem grubości (w badanym zakresie liczb Reynoldsa od 1690 do 14430) tego typu...
-
Zastosowanie elektrycznego schematu zastępczego do analizy zmian przepływu krwi w nerce
PublicationPodano podstawę przedstawiania krwiobiegu w postaci przepływu prądu w zastępczym obwodzie elektrycznym. Zasady te zostały zastosowane do odwzorowania krwiobiegu nerki. Istotą badań symulacyjnych z zastosowaniem obwodu elektrycznego jest opracowanie sposobu identyfikacji przyczyn zmian przebiegu prądu, który odwzorowuje przebieg krwi. Jest to bardzo ważne zagadnienie w przypadku diagnostyki nerki po transplantacji umożliwiającej...
-
Identyfikacja sytuacji kryzysowych w logistyce przepływu pacjentów w placówkach opieki medycznej
PublicationW niniejszym opracowaniu zaprezentowano identyfikację sytuacji kryzysowych występujących w logistyce przepływu pacjenta w podmiotach leczniczych. Stanowi to pierwszy krok, który musi wystapić w podmiotach w celu uniknięcia lub też znacznego zredukowania prawdopodobieństwa wystapienia sytuacji kryzysowych.
-
Przepływ przez osadnik pracujący ze znaczną recyrkulacją osadu
PublicationOmówiono praktyczne problemy, wynikające ze stosowania dużych stopni recyrkulacji osadu w oczyszczalniach ścieków. Przedstawiono wstępne wyniki badań laboratoryjnych przepływu z recyrkulacją, a następnie rezultaty numerycznych symulacji takiego przepływu.
-
Nieustalony przepływ w rurociągach pod ciśnieniem – eksperyment a teoria
PublicationUderzenie hydrauliczne w przewodach pod ciśnieniem to zjawisko gwałtownych zmian ciśnienia będących następstwem szybkich w czasie zmian prędkości. Przyczynami powstawania uderzenia hydraulicznego mogą być zarówno przypadkowe zdarzenia (np. przerwy w dostawie prądu do stacji pomp, awaria pomp), jak i niewłaściwe eksploatowanie instalacji (np. nieprawidłowe zamykanie lub otwieranie zaworów). Przeciwdziałanie skutkom tego zjawiska...
-
Streamvise vortex interaction with a horseshoe vortex.
PublicationPrzedstawiono analizę numeryczną dotyczącą możliwości oddziaływania wirami wzdłużnymi na strukturę wirów podkowiastych. Wykonano obliczenia opływu ciała symetrycznego w ramach modelu trójwymiarowego. Wykazano, że dla różnie zlokalizowanych wydmuchów czynnika, stanowiących generatory wirów wzdłużnych, uzyskuje się zasadniczo różny wpływ na strukturę przepływu. Uzyskane wyniki wskazują na możliwość kontrolowania przepływów wtórnych...
-
Janusz Cieśliński prof. dr hab. inż.
PeopleHe was born on April 15, 1954 in Slupsk. He graduated from the Faculty of Mechanical Engineering at Gdańsk University of Technology (1978). In 1986 he received the title of Doctor, in 1997 he obtained the title of Ph.D. with habilitation, and in 2006 he received the title of Professor. He worked as head of department and vice-dean for Education at the Faculty of Mechanical Engineering for two terms (2002-2008). His research interests...
-
Hydraulika oczyszczalni hydrofitowych z przepływem poziomym
PublicationOmawia sie koncepcję oczyszczalni hydrofitowych z przepływem poziomym. Omawia się równania matematyczne przepływu tłokowego ścieków oraz przepływu impulsowego. Wskazuje się na problem przepływu substancji znacznikowych w oczyszczalni hudrofitowej.
-
Wpływ przepływów pożarowych na jakość wody
PublicationHydraulika sieci o niewielkich przepływach. Zaburzenia przy przepływie pożarowym. Stagnacja wody w sieci, zagniwanie. Poszukiwanie akceptowalnych rozwiązań. Propozycje rozwiązania problemu.
-
Pozyskiwanie wiedzy dla zarządzania przepływem informacji.
PublicationW pracy scharakteryzowano problemy formalnego (ilościowego) i miękkiego (jakościowego) modelowanie przepływu informacji w systemach autonomicznych.
-
Próba modelowania prędkości przepływu wody oraz rozprzestrzeniania się zanieczyszczeń w jeziorze Gopło
Publication -
Analiza przepływu przez modelową turbinę wodną o osi pionowej w ujęciu dwuwymiarowym
PublicationSformułowano zadanie proste dla osiowosymetrycznego, stacjonarnego dwuwymiarowego modelu przepływu przez stopień modelowej turbiny wodnej. Przedstawiono układ równań w nowoprzyjętym, krzywoliniowym układzie współrzędnych. Przedstawiono wyniki symulacji numerycznej przepływu będących ilustracją funkcjonowania programu opartego o sformułowany algorytm oraz przedstawiono wnioski wynikające z porównania symulacji numerycznej przepływu...
-
Zastosowanie analizy przepływu substancji do oceny zanieczyszczenia wód metalami ciężkimi w Polsce
Publication -
Badania wpływu efektu nieadiabatyczności na opory przepływu podczas kondensacji w mini kanałach
PublicationWrzenie i kondensacja są często uznawane za zjawiska symetryczne. Nie zaproponowano jednak, jak dotychczas korelacji, która łącznie opisywałaby te zjawiska. Zależność taka pozwoliłaby na ujednolicenie metodologii projektowania nowoczesnych wymienników minikanaławych. Konstrukcje takie w dobie narastających w przemyśle tendencji do miniaturyzacji wydają się stanowić klucz do ograniczania materiałochłonności jak i ilości medium roboczego...
-
Badania wpływu efektu nieadiabatyczności na opory przepływu podczas kondensacji w mini kanałach
PublicationWrzenie i kondensacja są często uznawane za zjawiska symetryczne. Nie zaproponowano jednak, jak dotychczas korelacji, która łącznie opisywałaby te zjawiska. Zależność taka pozwoliłaby na ujednolicenie metodologii projektowania nowoczesnych wymienników minikanaławych. Konstrukcje takie w dobie narastających w przemyśle tendencji do miniaturyzacji wydają się stanowić klucz do ograniczania materiałochłonności jak i ilości medium roboczego...
-
Raportowanie obrotu produktami leczniczymi w doskonaleniu przepływu informacji o stanach magazynowych aptek
PublicationCelem opracowania jest identyfikacja roli raportowania obrotu produktami leczniczymi w aptekach. Zaprezentowano podstawowe założenia wymogu raportowania stanów magazynowych, w odniesieniu do poszczególnych grup interesariuszy, związanych z informacją o stanach magazynowych w aptece. Zidentyfikowano również korzyści dla poszczególnych grup interesariuszy wynikające z konieczności przygotowania tego typu raportów.
-
Wpływ oczyszczenia danych pomiarowych na wyznaczenie wartości przepływu masowego za pomocą kryzy
PublicationW artykule przedstawiono analizę oczyszczenia eksperymentalnych wyników pomiaru przepływu masowego za pomocą kryzy z systematycznych oddziaływań. Zaprezentowano także wpływ przeprowadzenia takiej procedury na zmianę wartości estymaty menzurandu przepływu oraz wartości niepewności typu A. Wyniki uzyskanych analiz pozwalają potwierdzić zasadność kontrolowania składowych systematycznych w wynikach pomiaru przepływu cieczy i ich eliminacji...
-
Modelowanie przepływu ustalonego niejednostajnego w sieciach kanałów otwartych z uwzględnieniem obiektów hydrotechnicznych
PublicationW pracy sformułowano zagadnienie brzegowe dla równania energii opisującego przepływ ustalony niejednostajny i przedstawiono sposób jego rozwiązania przy pomocy metody różnicowej. Zaproponowana metoda obliczeń nadaje się do analizy przepływu w dendrycznych i pierścieniowych sieciach kanałów otwartych. Ponadto na przykładzie przelewu prostokątnego zaproponowano metodę uwzględnienia w obliczeniach zabudowy hydrotechnicznej. Słowa...
-
Działania reakcyjne wobec sytuacji kryzysowych w logistyce przepływu pacjenta w podmiotach leczniczych
PublicationNiniejsze opracowanie poświęcone jest podstawowym aspektom zarządzania kryzysowego w pomiotach leczniczych. Autorzy na popdstawie wcześniejszych badań zaproponowali zestaw działan reakcyjnych, które moga być wykorzystane jako pewnego rodzaju wskazówki dla podmiotów leczniczych, które moga pozwolić uniknąc negatywnych skutków pojawienia się tego typu sytuacji kryzysowych.
-
Modelowanie przepływu pary przez okołodźwiękowe wieńce turbinowe z użyciem sztucznych sieci neuronoych
PublicationNiniejszy artykuł stanowi opis modelu przepływu pary przez okołodźwiękowe stopnie turbinowe, stworzonego w oparciu o sztuczne sieci neuronowe (SSN). Przedstawiony model neuronowy pozwala na wyznaczenie rozkładu wybranych parametrów w analizowanym przekroju kanału przepływowego turbiny dla rozpatrywanego zakresu wartości ciśnienia wlotowego.
-
Równowagowy przepływ pary mokrej w części niskoprężnej turbiny parowej
PublicationW części niskoprężnej (NP) kondensacyjnej turbiny parowej przedostatni stopień ( zwany stopniem Baumanna) stwarza możliwość zwiększenia mocy wyjściowej turbiny, bez zwiększenia długości łopatek ostatniego stopnia. Stopień Baumanna pracuje w obszarze, w którym zachodzi zjawisko tzw. spontanicznej kondensacji, która jest nierównowagowym przejściem fazowym. Początek obszaru występowania pary mokrej jest związany z położeniem tzw....
-
Wirowy nieliniowy przepływ lepkiego płynu wywołany przejściem fali akustycznej
PublicationRozważania niniejsze są poświęcone rozwojowi teorii nieliniowej akustyki. Koncepcja konsekwentnego podziału i definicje różnych typów ruchu w nieliniowym przepływie dają możliwość wyprowadzenia równań różniczkowych dla współdziałających modów. Następnym krokiem w rozwiązywaniu równań jest ustalenie geometrii przepływu cieczy, wpływu poszczególnych modów itp. W polach, w których dominującą rolę odgrywa dźwięk, nieliniowe straty...