Filters
total: 2662
-
Catalog
- Publications 2052 available results
- Journals 3 available results
- People 99 available results
- Inventions 16 available results
- Projects 20 available results
- Laboratories 1 available results
- Research Teams 12 available results
- Research Equipment 1 available results
- e-Learning Courses 240 available results
- Events 52 available results
- Open Research Data 166 available results
displaying 1000 best results Help
Search results for: WYMIANIA CIEPŁA
-
Wymiana źródła ciepła
PublicationPrzedstawiono, zrealizowaną w ramach termomodernizacji obiektu, koncepcję modernizacji systemu grzewczego w obiekcie szkolno-hotelarskim. Poprzedzona termorenowacja przegród budowlanych obiektu, modernizacja źródła ciepła polegała na zastosowaniu kolektorów słonecznych, sprężarkowych pomp grzejnych oraz nowoczesnego kotła wodnego.
-
Wymiana ciepła-podstawy teoretyczne
PublicationJedną ze współczesnych dziedzin poznawania określonych zjawisk przyrody jest nauka o przenoszeniu energii. Przenoszenie energii między ciałami następuje, między innymi właśnie na sposób ciepła. Wymiana ciepła posiada ogromne znaczenie dla praktyki, ponieważ z jednej strony, daje podstawy do intensyfikacji przebiegu procesów technologicznych w różnych gałęziach przemysłu, a drugiej strony, pozwala racjonalnie dobrać właściwy poziom...
-
MIKROSTRUGOWA TECHNIKA INTENSYFIKACJI WYMIANY CIEPŁA W PŁASZCZOWO-RUROWYM WYMIENNIKU CIEPŁA
PublicationW pracy przedstawiono opatentowaną konstrukcję mikrostrugowego wymiennika ciepła o budowie cylindrycznej, wraz z wynikami jego systematycznych badań eksperymentalnych w warunkach konwekcji jednofazowej oraz modelowania współczynników przejmowania ciepła. W oparciu o pozyskane wyniki przeprowadzono również walidację wybranych korelacji opisujących liczbę Nusselta, dostępnych w literaturze przedmiotu. Oceny stopnia intensyfikacji...
-
Problemy wymiany ciepła w tkankach biologicznych
Publication -
Wyznaczanie współczynnika wymiany ciepła metodą Wilsona w kompaktowym mikrostrugowym wymienniku ciepła
PublicationArtykuł przedstawia konstrukcję prototypowego, modułowego mikrostrugowego wymiennika ciepła. Przeprowadzone badania cieplno-przepływowe w układzie woda-woda, umożliwiają określenie efektywności wymiany ciepła, charakterystyk cieplno przepływowych, oraz wielkości współczynnika przejmowania ciepła. Przeprowadzone eksperymenty posłużyły do weryfikacji stosowalności istniejących korelacji opisujących wymianę ciepła w obszarze uderzającej...
-
Metody intensyfikacji wymiany ciepła w kompaktowym wymienniku ciepła typu rura w rurze
PublicationAparaty cieplne typu rura w rurze ze względu na prostotę swojej geometrii oraz łatwo powtarzalny proces produkcji nadal są jednymi z czołowych rozwiązań wykorzystywanych w wielu przemysłowych aplikacjach . Wykorzystuje się je od systemów chłodniczych i klimatyzacyjnych po instalacje cieplne czy nawet układy spotykane na stacjach kosmicznych lub statkach powietrznych. W zależności od systemu technicznego pierwszoplanowa rolę przy...
-
Metody intensyfikacji wymiany ciepła "po stronie płaszcza" w kompaktowym wężownicowym wymienniku ciepła
PublicationZe względu na rosnącą populację i zwiększające się zanieczyszczenie środowiska naturalnego coraz aktualniejsza staje się tematyka wysokosprawnych wymienników ciepła . Elementy te mają duże znaczenie dla systemów energetycznych, instalacji chłodniczych i wentylacyjnych oraz inżynierii spożywczej i chemicznej . Jedną z częściej spotykanych konstrukcji jest wężownicowy aparat cieplny . Ten typ aparatu cieplnego został opracowany w...
-
Wymiana ciepła podczas wrzenia w przepływie przy zastosowaniu wkładek blokujących
PublicationW pracy przedstawiono wyniki badań eksperymentalnych wrzenia w przepływie w minikanałach. Jako czynnik roboczy zastosowano Freon R123. Przebadano pojedyncze, pionowe rurki srebrne o długości 380 mm i szerokości 2.3 mm przy zastosowaniu dwóch wariantów wkładek turbulizujących przepływ. Przeanalizowano wpływ strumienia masy i gęstości strumienia ciepła na współczynnik przejmowania ciepła. Wyniki porównane zostały z popularnymi korelacjami...
-
Pomiary wymiany ciepła w obszarze uderzenia pojedynczej mikrostrugi
PublicationW niniejszej pracy przedstawiono wyniki badań nad wymianą ciepła wobszarze pojedynczej, nieograniczonej strugi wody. Uzyskane na stanowisku laboratoryjnym parametry posłużyły do określenia współczynnika przejmowania ciepła. Parametry chłodzenia porównane zostały z uzyskaną we wcześniejszych pracach korelacją, a tak»e z dostępnymi danymi literaturowymi.
-
Badania eksperymentalne wymiany ciepła w obszarze uderzenia mikrostrugi
PublicationW niniejszej pracy przedstawiono wyniki badań konwekcyjnej wymiany ciepła w obszarze pojedynczej nieograniczonej mikrostrugi wody. Uzyskane w wyniku badań eksperymentalnych dane posłużyły do określenia współczynnika przejmowania ciepła. Badania przeprowadzono dla dwu dysz o średnicach 0.101 i 0.071mm. Uzyskane dane zestawiono z opracowanym wcześniej modelem obliczeniowym.
-
Dariusz Mikielewicz prof. dr hab. inż.
PeopleProfessor Dariusz Mikielewicz – born on February 6, 1967. in Gdansk. Here in 1974 he enrolled first to the Elementary School No. 17, and then in the Grammar School No. 5, named after Stefan Żeromski in Gdansk-Oliwa. After graduating from the Secondary School, with honors, in 1985 he successfully passed the entrance exams to the Faculty of Mechanical Engineering of Technical University of Gdansk, where he graduated with a very good...
-
Jan Wajs dr hab. inż.
People -
Janusz Cieśliński prof. dr hab. inż.
PeopleHe was born on April 15, 1954 in Slupsk. He graduated from the Faculty of Mechanical Engineering at Gdańsk University of Technology (1978). In 1986 he received the title of Doctor, in 1997 he obtained the title of Ph.D. with habilitation, and in 2006 he received the title of Professor. He worked as head of department and vice-dean for Education at the Faculty of Mechanical Engineering for two terms (2002-2008). His research interests...
-
Wymiana ciepła w rozwiniętym filmie laminarnym powstałym z uderzenia strugi o powierzchnię.
PublicationZaproponowano prosty model wymiany ciepła w cienkich filmach cieczowych powstałych w wyniku uderzenia strug o powierzchnię. W modelu uwzględniono zminę grubości filmu cieczowego w przypadku braku oraz obecności sił bezwładności. Wyznaczono rozkłady prędkości i temperatury w filmie cieczowym, co umożliwiło obliczenie współczynników przejmowania ciepła odpowiadających tym przypadkom. Model oparty jest na rozwiązaniu równań masy,...
-
CHARAKTERYSTYKA WYMIANY CIEPŁA I OPORÓW PRZEPŁYWU OMYWANIA MIKROSTRUGAMI ROZWINIĘTEJ POWIERZCHNI
PublicationW artykule przedstawiono eksperymentalne badania kompaktowego wymiennika ciepła z intensyfikacją przejmowania ciepła przy użyciu mikrostrug. Niniejszy artykuł przedstawia projekt i testy prototypu, wymiennika ciepła typu mikrostrugowego. Modułowa konstrukcja wymiennika umożliwia zmianę wymiarów geometrycznych, a także zmianę materiału przegrody wymiennika ciepła. Metoda graficzna Wilsona została z zastosowana w celu określenia...
-
Heat transfer augmentation visualized by liquid crystal thermography
PublicationW pracy przedstawiono możliwości wykorzystania termografii ciekłokrystalicznej do badań wymiany ciepła oraz wizualizacji pola przepływu w elementach urządzeń przemysłowych.
-
Heat and mass transfer in air-fed pressurised suits
PublicationOpisano konieczność modelowania transportu masy i ciepła w kombinezonach ochronnych. Omówiono różne sposoby modelowania wymiany ciepła, łącznie ze sprzężoną wymianą ciepła. Uwzględniono również ludzki metabolizm i turbulentne mechanizmy wymiany masy i ciepła. Publikacja opisuje również sposób modelowanie turbulentnych przepływów wieloskładnikowych. Pokazano również porównanie obliczeń z eksperymentem.
-
Turbulent heat transfer in thin liquid films at low and high heat fluxes
PublicationW pracy przedstawiono rozważania turbulentnej wymiany ciepła w cienkich filmach cieczowych powstałych w wyniku uderzenia strugi przy małych i dużych strumieniach ciepła. W ostatnim przypadku może dojść do wrzenia filmu cieczowego. Oba zjawiska zamodelowano i uzyskano odpowiednie rozkłady temperatury i pedkosci.
-
Modelowanie procesów przepływowych i wymiany ciepła w kotle rusztowym na biomasę
PublicationCelem pracy jest przeprowadzenie wielowariantowych obliczeń spalania oraz wymiany ciepła w kotle dużej mocy zasilanym biomasą. Proces spalania biomasy rozpoczyna się odparowaniem wilgoci, po którym następuje zgazowanie części lotnych, a kończy się spalaniem węgla drzewnego. Ze względu na zmienne, w każdym punkcie rusztu, warunki cieplne spalanie przebiega tam z różną intensywnością. Wpływ na przebieg spalania mają również...
-
Intensyfikacja wymiany ciepła przy pomocy mikrostrug = Heat transfer intensification using microjets.
PublicationW pracy przedstawiono wyniki badań eksperymentalnych nad intensyfikacją strumienia ciepła przy pomocy pojedynczej mikrostrugi wody. W pracy przedstawiono wyniki badań dla dysz o średnicy 180 i 280 mikrometrów.
-
ZASTOSOWANIE KORELACJI OPISUJĄCYCH WYMIANĘ CIEPŁA W OB-SZARZE PĘCZKÓW MIKROSTRUG DO PROJKTOWANIA KOMPAKTOWYCH WYMIENNIKÓW CIEPŁA: CZ.1. BUDOWA MODELOWEGO WYMIENNIKA CIEPŁA I JEGO CHARAKTERYSTYKA
PublicationArtykuł przedstawia konstrukcję prototypowego, modułowego mikrostru-gowego wymiennika ciepła. Przeprowadzone badania cieplno przepływo-we w układzie woda-woda, umożliwiają określenie efektywności wymiany ciepła, charakterystyk cieplno przepływowych, oraz wielkości współczynnika przejmowania ciepła. Eksperymenty w dalszej części publikacji posłużą do weryfikacji stosowalności istniejących korelacji opisujących wymianę ciepła w obszarze...
-
Wymiana ciepła i opory przepływu w wymiennikach płytowo-żebrowych stosowanych w chłodniczych bateriach termoelektrycznych.
PublicationW artykule wskazano na ważne z technicznego punktu widzenia zalety urządzeń termoelektrycznych w zastosowaniu do klimatyzacji powietrza. Przedstawiono wybrane wyniki badań wymiany ciepła i oporów przepływu uzyskane dla trzech powierzchni płytowo-żebrowych przeznaczonych do współpracy z ''zimnymi'' spoinami modułów termoelektrycznych. Zwrócono uwagę na istotne problemy natury technologicznej w konstrukcji tego typu powierzchni...
-
Wybrane zagadnienia modelowania Thermal-FSI określające przepływ płynu i wymianę ciepła na przykładzie benchmarkowego eksperymentu wymiennika ciepła z minikanałami
PublicationWybrane zagadnienia modelowania Thermal-FSI określające przepływ płynu i wymianę ciepła na przykładzie benchmarkowego eksperymentu wymiennika ciepła z minikanałami
-
Badania eksperymentalne intensyfikacji wymiany ciepła wymiennika U-rurowego z wykorzystaniem turbulizatora helikoidalnego
PublicationW niniejszej pracy zostały zaprezentowane możliwości intensyfikacji wymiany ciepła po stronie płaszcza wymiennika U-rurowego. Badania eksperymentalne zostały przeprowadzone zarówno dla wymienników referencyjnych tj. prosty – rura w rurze, U-rurowy bez turbulizacji jak i wymiennika z turbulizatorem helikoidalnym. Dla konstrukcji rura w rurze w celu uzyskania wartości referencyjnych przeprowadzono pomiary w układzie woda-woda oraz...
-
INTENSYFIKACJA WYMIANY CIEPŁA W WYMIENNIKU WĘŻOWNICOWYM Z WYKORZYSTANIEM PRZEGRÓD O RÓŻNEJ GEOMETRII
PublicationW pracy zaprezentowano możliwości wykorzystania pasywnej intensyfikacji wymiany ciepła w postaci przegród dla podniesienia efektywności energetycznej wymiennika wężownicowego. Badania zostały przeprowadzone z wykorzystaniem modułowego wymiennika z wężownicą w postaci grzałki elektrycznej. Medium odbierającym ciepło była woda o stałych parametrach cieplnoprzepływowych na wlocie do modułu. Pomiary przeprowadzono dla szerokiego zakresu...
-
Modelowanie wymiany ciepła przy wrzeniu w przepływie w warunkach podwyższonego ciśnienia zredukowanego dla R1233zd(E) jako potencjalnego czynnika w układach ORC [w:] Postępy w badaniach wymiany ciepła i masy
PublicationProces wrzenia w wysokotemperaturowych pompach ciepła oraz układach ORC zachodzi przy temperaturach wyższych niż 80˚C. W literaturze występuje luka w wiedzy dla podwyższonych temperatur nasycenia oraz korespondujących wysokich ciśnień zredukowanych. Większość istniejących danych doświadczalnych dotyczy temperatur niższych niż 40 ˚C, co związane jest z zastosowaniami chłodniczymi czynników niskowrzących. Dla temperatur wyższych...
-
Experimental validation of the theoretical analysis of heat transfer between a liquid layer formed by an impinging jet and a solid surface
PublicationPrzedstawiono wyniki badań eksperymentalnych wymiany ciepła między poziomą powierzchnią a przepływająca po niej warstwa cieczy utworzoną z napływającej strugi gazowo-cieczowej. Wyniki badań eksperymentalnych porównano z modelem teoretycznym zjawiska.
-
Theoretical analysis of heat transfer between a liquid layer formed by an impinginf gas liquid jet AND a solid surface
PublicationHeat transfer phenomenon between a horizontal solid surface and a liquid layer created on a surface by an axisymmetrical liquid gas impinging jet has been analysed. The analytical treatment of the phenomenon is devoted to the area whose diameter is lower than the diameter of the hydraulic jump. W pracy przedstawiono teoretyczną analizę wymiany ciepła pomiędzy warstwą cieczy a stałą powierzchnią po której przepływa.
-
Odzysk ciepła odpadowego ze ścieków dla potrzeb przygotowania ciepłej wody użytkowej
PublicationPraca obejmuje zagadnienia wykorzystania ścieków jako potencjalnego źródła ciepłej wody użytkowej. Podano przykłady rozwiązań układów z wykorzystaniem specjalnych wymienników ciepła oraz pomp ciepła przeznaczonych do budynków mieszkalnych, użyteczności publicznej oraz oczyszczalni ścieków.
-
Experimental verification of the theoretical modelof heat transfer between a liquid layer formed by a two-phase impinging jet and a solid surface
PublicationW pracy przedstawiono eksperymentalną weryfikacje modelu teoretycznego wymiany ciepła pomiędzy warstwą wody a stałą powierzchnią. Warstwa cieczy powstała z uderzającej o powierzchnię dwufazowej strugi uderzającej
-
Opłacalność zastosowania pompy ciepła w układach centralnego ogrzewania i ciepłej wody użytkowej
PublicationW artykule przedstawiono problem opłacalności ekonomicznej stosowania pompy ciepła, w układach ciepłej wody użytkowej oraz centralnego ogrzewania. Zasadność zastosowania takich źródeł ciepła w tych instalacjach spowodowana jest ogólnoświatowymi kierunkami i stopniowym odchodzeniem od konwencjonalnych źródeł energii takich jak kotły olejowe lub gazowe. Przedmiotem artykułu był budynek jednorodzinny o powierzchni użytkowej ok. 145...
-
Magazynowanie ciepła
PublicationMagazynowanie ciepła, obok magazynowania energii elektrycznej, w dzisiejszych czasach stanowi podstawę zrównoważonego gospodarowania zasobami surowcowymi. Przyczynia się do poprawy efektywności energetycznej procesów przemysłowych, wydajniejszego ogrzewania obiektów czy pomieszczeń, a dzięki wykorzystaniu różnego rodzaju urządzeń i materiałów sprzyja zmniejszeniu zużycia paliw, w efekcie czego następuje ograniczenie emisji do środowiska...
-
Obiegowa rurka ciepła, jako urządzenie do odzysku ciepła
Publication.
-
Heat transfer and fluid flow visualization using liquid crystal thermography
PublicationW pracy przedstawiono możliwości wykrzystania termografii ciekłokrystalicznej do badań wymiany ciepła oraz wizualizacji pola przepływu w elementach urządzeń przemysłowych.
-
Experimental verification of natural convective heat transfer phenomenon from isothermal cuboids
PublicationArtykuł przedstawia wyniki badań eksperymentalnych konwekcyjnej wymiany ciepła od powierzchni izotermicznego prostopadłościanu o stosunkowo dużych rozmiarach (t.j. 1.5 m x1 m x 0.5 m). Celem tych badań było otrzymanie wyników, które można by porównać z otrzymanymi dla obiektu w mniejszej skali i prezentowano we wcześniejszych doniesieniach (Int. J. Heat Mass Transfer 46 (2003) 2169-2178). Rozwiązanie eksperymentalne przeprowadzono...
-
Experimental investigations of natural convection from circular plates at variable inclination
PublicationW pracy przedstawiono wyniki badań eksperymentalnych oraz bezwymiarową korelację liczb kryterialnych dla konwekcyjnej wymiany ciepła od izotermicznej płyty kołowej skierowanej ku górze dla różnych kątów pochylenia (od poziomej do pionowej) w szerokim zakresie wartości liczb Rayleigha. Badania przeprowadzono w wodzie dla płyty kołowej o średnicy 0,07 m. Celem pracy było określenie wpływu kąta pochylenia płyty na wartość liczby Nusselta.
-
Exchange of radiation in high temperature air combustion furnaces by application of the transfer configuration factors
PublicationW artykule przedstawiono metodę obliczeń pasmowej radiacyjnej wymiany ciepła w układzie otwartym z gazem iztermicznym za pomocą uogólnionych współczynników konfiguracji. Metoda może być użyta do obliczeń wymiany ciepła w piecach z technologią High Temperature Air Combustion gdzie występuje prawie jednorodna temperatura. Podano przykład obliczeniowy.
-
Badania eksperymentalne formowania się kondensatu na zmodyfikowanej powierzchni wymiany ciepła, część 1: podstawy teoretyczne i budowa układu pomiarowego.
PublicationW artykule przedstawiono koncepcję stanowiska naukowo-dydaktycznego, które ma posłużyć do lepszego poznania procesów przemian fazowych w obecności gazów inertnych oraz przy wykorzystaniu nowoczesnych metod intensyfikacji powierzchni celem zwiększenia intensywności wymiany ciepła.
-
Rurka ciepła z pętlą obiegową jako urządzenie do odzysku ciepła
PublicationW pracy przedstawiono możliwości odzysku ciepła za pomocą rurki ciepła z pętlą obiegową (ang. loop heat pipe)
-
Wybrane zagadnienia przepływów ciepła
PublicationSkrypt poświęcony jest omówieniu procesów przewodzenia, konwekcji i promieniowania czyli trzech mechanizmów przepływu ciepła. W rozdziale 1 wprowadzone zostały podstawowe pojęcia oraz definicje kluczowych wielkości fizycznych i zależności pomiędzy nimi. Rozdział 2 zawiera opis wyprowadzenia równania przewodzenia ciepła wraz z przedstawieniem warunków brzegowych i początkowych. Rozdział 3 prezentuje przegląd wybranych zagadnień...
-
Projekt wężownicowego wymiennika ciepła
PublicationPrzedmiotem niniejszego artykułu jest zaprezentowanie konstrukcji wężownicowego wymiennika ciepła powstałej w ramach pracy inżynierskiej w Katedrze Energetyki i Aparatury Przemysłowej. Podstawowym założeniem pracy było zoptymalizowanie aparatu cieplnego w taki sposób, aby możliwe było jak najefektywniejsze przekazywanie ciepła do przepływającego płynu. Oparto się tu przede wszystkim na rozważaniach dotyczących wpływu modyfikacji...
-
Analiza efektywności odzysku ciepła odpadowego z zastosowaniem rurki ciepła. Cześć I. Konstrukcja i działanie układu pomiarowego, budowa rurki ciepła.
PublicationArtykuł poświęcony jest możliwościom aplikacyjnym rurki ciepła w instalacjach odzysku ciepła.
-
Alam Cipta
Journals -
Wyznaczanie współczynnika przenikania ciepła dwufazowego, termosyfonowego wymiennika ciepła z zastosowaniem metody Wilsona
PublicationPodjęto próbę zastosowania klasycznej metody Wilsona, wymagającej wyznaczenia dwóch stałych, do oszacowania współczynnika przenikania ciepła dla dwufazowego, termosyfonowego wymiennika ciepła. Takie podejście pozwala na pogłębioną analizę termicznych oporów składowych występujących w badanym wymienniku, a przez to na podwyższenie jego efektywności czy zwiększenie dokładności szacowania strumienia przekazywanego ciepła.
-
Zmiennofazowy akumulator ciepła w dolnym źródle pompy ciepła – propozycja dla budynku jednorodzinnego
PublicationW artykule przedstawiono autorskie rozwiązanie zmiennofazowego akumulatora ciepła, w którym jawne i utajone ciepło szarych ścieków jest odbierane za pomocą prototypowego wymiennika ciepła posadowionego w akumulatorze i sprzęgniętego z parownikiem pompy ciepła. Ścieki szare dopływają do akumulatora z budynku jednorodzinnego. Układ funkcjonuje w systemie grzewczym tego budynku. Omówiono doświadczenia z dotychczasowej eksploatacji...
-
Wymagania formalne
PublicationFormalne wymagania w procesie budowlanym. Dokumentacja projektowa. Samodzielne funkcje w budownictwie. Uprawnienia budowlane. Zasady uzyskiwania uprawnień, ograniczenia i problemy
-
Heat transfer and pressure drop during flow boiling of refrigerant/oil mixture inside smooth tube
PublicationW pracy przedstawiono wyniki badań współczynnika przejmowania ciepła i spadku ciśnienia podczas wrzenia czystych oraz zaolejonych czynników chłodniczych (R22, R134a, R407C) wrzących w poziomej stalowej rurce.
-
Magazynowanie ciepła i chłodu uzyskanych dzięki wykorzystaniu ciepła odpadowego z silników jednostek morskich
PublicationPrzetworzenie ciepła odpadowego ze spalin silników diesla stwarza możliwości jego wykorzystania do ogrzewania, chłodzenia, a także wytwarzania energii elektrycznej. Dzięki temu możliwe jest obniżenie kosztów zapewnienia komfortu cieplnego w pomieszczeniach na statku. W dalszej części autorzy omówili możliwości magazynowania ciepła bądź chłodu w celu pokrycia późniejszego zapotrzebowania. Opisane zostały różne materiały wypełniające...
-
Analiza efektywności odzysku ciepła odpadowego z zastosowaniem rurki ciepła. Cz. 2: Badana eksperymentalne
PublicationNiniejszy artykuł jest kontynuację tematyki podjętej w części pierwszej [5]. Materiał został uzupełniony o podstawową wiedzę na temat modelowania termosyfonu dwufazowego oraz rozszerzony opis zmodyfi kowanego stanowiska badawczego wraz z dokładna charakterystyką badanych geometrii (rurek grawitacyjnych), jak również newralgicznych elementów układu - parownik/skraplacz. Autorzy przedstawiają plan eksperymentu, oraz wyniki badań...
-
Uwarunkowania ekonomicznej efektywności pomp ciepła
PublicationWzrastające zainteresowanie wykorzystaniem pomp ciepła w gospodarce komunalno-bytowej wymaga dokładnego rozeznania różnego rodzaju uwarunkowań technicznych i ekonomicznych. w książce podjęto próbę usystematyzowania tej tematyki. Omówiono sposób obliczania bilansu energetycznego ogrzewanych budynków, źródeł ciepła - wśród nich bilans energetyczny pompy ciepła. Zaproponowano możliwie najprostsze metody obliczania - dostępne dla...