Filters
total: 1459
filtered: 1061
-
Catalog
- Publications 1061 available results
- Journals 1 available results
- People 41 available results
- Inventions 9 available results
- Projects 11 available results
- Laboratories 1 available results
- Research Teams 2 available results
- e-Learning Courses 95 available results
- Events 18 available results
- Open Research Data 220 available results
Chosen catalog filters
displaying 1000 best results Help
Search results for: WŁAŚCIWY POWIERZCHNIOWY OPÓR SKRAWANIA
-
The effect of the wood temperature upon specific cutting resistance during machining with narrow-kerf saws
PublicationW pracy przedstawiono wyniki badań eksperymentalnych właściwego powierzchniowego oporu skrawania drewna sosny w funkcji wilgotności drewna, temperatury drewna oraz prędkości posuwu podczas przecinania cienkimi piłami. Proces cięcia prowadzono na pilarce ramowej wielopiłowej PRW15M. Sosnowe próbki przed badaniami mrożono w komorze klimatycznej - temperatura drewna -5 C deg., -20 C deg., +20 C deg. Czas wymrażania przed próbami określano...
-
Opór toczenia opon samochodowych
PublicationOpór toczenia opon samochodowych jest jednym z istotnych parametrów charakteryzujących współpracę opon samochodowych z nawierzchnią jezdni. jego wartość wpływa na zużycie paliwa a przez to na koszt transportu samochodowegooraz na osiągi pojazdów, takie jak prędkość maksymalna czy zdolność przyspieszania. W zależności od warunków ruchu zmniejszenie oporu toczenia o 10% powoduje zmniejszenie zużycia paliwa o2-4%. Zmniejszenie zużycia...
-
Wpływ kierowcy na opór toczenia samochodu
PublicationW pracy omówiono wpływ zachowań kierowcy na opory toczenia pojazdu w ruchu drogowym. Można tu wyróżnić styl jazdy kierowcy oraz jego dbałość o pojazd. Przedstawiono wzrost oporu toczenia w aspekcie dynamicznego przyspieszania oraz szybkiej jazdy na zakręcie. Przeanalizowano także wpływ na opór toczenia takich czynników jak: ciśnienie w ogumieniu obciążenie promieniowe, zbieżność kół jezdnych samochodu oraz zużycie ogumienia.
-
Opór poprzeczny podsypki podczas pracy podbijarki torowej
PublicationW pracy opisano opracowaną koncepcjię badań i analizy oporów poprzecznych rusztu torowego, stawianych przez podsypkę tłuczniową podczas pracy podbijaki. Przedstawio-no badania eksperymentalne przeprowadzone w eksploatowanym torze oraz otrzymane na drodze tych badań rezultaty. Artykuł zawiera również wyniki symulacji wykonanej na modelu numerycznym.
-
Analiza wpływu czynników eksploatacyjnych na opór toczenia.
PublicationW pracy przedstawiono wpływ czynników eksploatacyjnych na opór toczenia koła ogumionego samochodu, Przeanalizowano zależność współczynnioka oporu toczenia opony od prędkości jazdy, ciśninia wewnątrz ogumienia, obciążenia momentem napęowym lub hamującym oraz obciążenia pionowego opony, kąta znoszenia,zużyvia bieżnika i temperatury otoczenia.
-
Wpływ nawierzchni i opon na opór toczenia
PublicationArtykuł porusza zagadnienia wpływu nawierzchni jezdni i konstrukcji opon na jeden z istotnych parametrów opisujących współpracę opony z jezdnią, jakim jest opór toczenia. Artykuł nawiązuje do publikacji, w których omówiony jest wpływ oporu toczenia na zużycie energii przez pojazdy samochodowe oraz przedstawione są w ogólnym zarysie metody badania oporu toczenia opon.
-
Experimental studies on specific cutting resistance while cuttingwith narrow-kerf saws
PublicationBadania eksperymentalne właściwego oporu skrawania zostały wymuszone poprzez pojawienie się nowych technologii przecinania za pomocą cienkich pił. W przeprowadzonym eksperymencie wartościami wejściowymi były: rozwarcie całkowite ostrzy (rzaz), posuw na ostrze oraz grubość brzeszczotu piły. W ten sposób, oprócz zmian całkowitego przekroju warstwy skrawanej uwzględniano również wpływ warunków tarcia pomiędzy brzeszczotem piły, ścianami...
-
Wpływ nawierzchni drogowej na opór toczenia opon samochdowych
PublicationW artykule przedstawiono wyniki laboratoryjnych badań oporu toczenia opon na 5 nawierzchniach zamontowanych na bębnach dwóch maszyn bieżnych. Przeanalizowano je w aspekcie wpływu tekstury nawierzchni na współczynnik oporu toczenia opon. Wnioski z tej pracy posłużyły do zaplanowania podobnych badań w warunkach drogowych za pomocą przyczepy dynamometrycznej.
-
Wpływ nawierzchni jezdni na opór toczenia opon samochodowych
PublicationPraca stanowi wprowadzenie do problematyki wpływu tekstury nawierzchni na opór toczenia opon samochodowych. Przedstawiono krótki opis celu pracy, pomiarów oraz wyników. Zaprezentowane własne spostrzeżenia i wnioski.
-
Wpływ zużycia opony samochodowej na jej opór toczenia
PublicationW pracy przedstawiono wpływ zużycia opony samochodowej na jej opór toczenia. Zużycie czterech opon testowych uzyskano podczas normalnej eksploatacji, natomiast zużycie sześciu pozostałych uzyskano sztucznie przez zeszlifowanie czoła bieżnika papierem ściernym na specjalnej szlifierce. Pomiary oporu toczenia wykonano na bębnowej maszynie bieżnej metodą momentową. Wyniki tych pomiarów przedstawiono w formie zależności współczynnika...
-
Wpływ kąta pochylenia koła na opór toczenia opon samochodowych
PublicationW pracy przedstawiono wpływ kąta pochylenia koła na opór toczenia opon do samochodów osobowych. Pomiary oporu toczenia kół toczących się z kątem pochylenia od -6º do +3º wykonano na bębnowej maszynie bieżnej metodą momentową. Wyniki pomiarów przedstawiono w formie zależności współczynnika oporu toczenia oraz przyrostu współczynnika oporu toczenia w funkcji kąta pochylenia badanego koła.
-
Obróbka powierzchniowa nierdzewnej stali austenitycznej
PublicationPrzedstawiono cel i techniki wytwarzania warstw powierzchniowych na stali austenitycznej 1H18N9T. Dokonano weryfikacji przydatności stosowanych technologii powierzchniowego umocnienia w aspekcie podwyższenia twardości oraz odporności na korozję wżerową badanej stali.
-
Symulacje dynamiczno-molekularne ultraprecyzyjnego skrawania metali.
PublicationW pracy krótko przedstawiono powstałe w latach 1995-2001 algorytmy MD specjalizowane do symulacji przebiegu skrawania w skali nanometrycznej (ARMD iLRMD). W świetle tych algorytmów zaprezentowano opracowany przez autorów nowy algorytm i program do symulacji nanociencia, nano MD, oraz pokazano wybrane wyniki uzyskane za jego pomocą.
-
Analiza wpływu wybranych czynników konstrukcyjnych na opór toczenia opon samochodowych.
PublicationOmówiono wpływ wybranych czynników konstrukcyjnych ogumienia i obręczy kół na opór toczenia opon samochodowych. Rozpatrzono zależność wartości współczynnika oporu toczenia opony od jej wymiarów, ilości warstw kordu pod bieżnikiem, własności mieszanki gumowej bieżnika, klasy prędkości oraz bieżnikowania. Wykorzystano teorię przyczepności Kummera Meyera do wyjaśnienia zasad doboru mieszanki gumowej bieżnika opony o noskim oporze...
-
Konkurencyjność-spór wokół definicji
PublicationCelem artykułu jest przedstawienie problemów, jakie w ekonomii napotykamy przy próbie zdefiniowania pojęcia konkurencyjności.Autorka ponadto dokonuje przeglądu wybranych definicji konkurencyjności.
-
Proper gradient otopies
PublicationWe prove that the inclusion of the space of proper gradient local maps into the space of proper local maps induces a bijection between the sets of the respective otopy classes of these maps.
-
Fotoprzewodnictwo powierzchniowe w warstwach TIPS-Pentacenu
PublicationW pracy przedstawiono wyniki badań doświadczalnych fotoprzewodnictwa powierzchniowego w naniesionych z roztworu warstwach TIPS-Pentacenu na podłożach szklanych zaopatrzonych w elektrody grzebieniowe wykonane z tlenku indu i cynku
-
Na właściwym torze - przyszłość kolei w Polsce. Perspektywy - raport specjalny
PublicationZalecenia przekształceń dworców kolejowych PKP w świetle europejskich rozwiązań architektonicznych, ze szczególnym uwzględnieniem zagadnień podnoszenia jakości oferowanych usług dla podróżnych.
-
Nadzorowanie drgań procesów obróbkowych przy dużych prędkościach skrawania.
PublicationW pracy przedstawiono zmodyfikowaną metodę nadzorowania drgań narzędzie-przedmiot obrabiany w procesie frezowania szybkościowego za pomocą sterowania optymalno-liniowego prędkością obrotową wrzeciona, z uwzględnieniem pochylenia osi narzędzia w celu uniknięcia skrawania z udziałem ścina. Podano opis dynamiki skrawania, niestacjonarnego modelu obliczeniowego z wykorzystaniem modelu modalnego freza, oraz sposobu nadzorowania. Zamieszczono...
-
NOWE MOŻLIWOŚCI PROGNOZOWANIA EFEKTÓW ENERGETYCZNYCH W PROCESIE SKRAWANIA
PublicationW pracy wykazano skuteczność zaproponowanej metodyki wyznaczania wiązkości (energii właściwej niezbędnej na tworzenie nowej powierzchni) oraz naprężeń tnących w strefie ścinania na podstawie powszechnie dostępnych danych katalogowych dla materiałów metalowych. Ponadto, otrzymane wyniki prognozowania wartości kąta ścinania dla przyjętego modelu, wywodzącego się ze współczesnej mechaniki pękania, który ujmuje pracę rozdzielania materiału,...
-
NOWE MOŻLIWOŚCI PROGNOZOWANIA EFEKTÓW ENERGETYCZNYCH W PROCESIE SKRAWANIA
PublicationPrzedstawiono metodykę wyznaczania wiązkości (energii właściwej niezbędnej na tworzenie nowej powierzchni) oraz naprężeń tnących w strefie ścinania na podstawie powszechnie dostępnych danych katalogowych dla materiałów metalowych. Dzięki temu można wykorzystując elementy mechaniki pękania rozszerzyć znacznie prognozowanie efektów energetycznych poza obszary wykorzystujące podejście klasyczne oparte na teorii Ernst–Merchant’a.
-
Instrumenty ekonomiczne właściwej realizacji sterowania U i Q.
PublicationJest to jeden z referatów prezentujących wyniki obszernej pracy badawczej obejmującej złożoną problematykę sterowania poziomami napięć i rozpływem mocy biernej w systemie elektroenergetycznym (sterowanie U i Q). Założenia ogólne: Jest to jeden z referatów prezentujących wyniki obszernej pracy badawczej obejmującej złożoną problematykę sterowania poziomami napięć i rozpływem mocy biernej w systemie elektroenergetycznym (sterowanie...
-
Wody podziemne Wzgórz Szymbarskich i ich powierzchniowe przejawy
PublicationBadania opisane w artykule zmierzają do określenia warunków zasilania i drenażu lokalnych systemów wód podziemnych formujących się na wysoczyźnie morenowej w centralnej części Pojezierza Kaszubskiego. W latach 2010 - 2011 przeprowadzono w terenie szczegółowe zdjęcie geologiczne i hydrogeologiczne. Polegało ono na ustaleniu charakteru i stopnia przepuszczalności gruntów powierzchniowych oraz inwentaryzacji przejawów obecności płytkich...
-
PRZEPUSTOWOŚĆ MAŁYCH CIEKÓW POWIERZCHNIOWYCH NA TERENACH ZURBANIZOWANYCH
PublicationZe względu na postępującą urbanizację terenów miejskich, wody opadowe zostają coraz szybciej od-prowadzane do odbiorników, jakimi są zazwyczaj niewielkie cieki powierzchniowe. Wiąże się to ze zwiększonymi przepływami w potokach i gwałtowniejszym przebiegiem wezbrań. Przepustowość koryt jednak pozostaje w większości przypadków niezmienna. Ponieważ powstawały one w wyniku na-turalnych procesów lub też są to konstrukcje wybudowane...
-
Komputerowo wspomagana klasyfikacja wybranych sygnałów elektromiografii powierzchniowej
PublicationWykorzystywanie sygnałów elektromiografii powierzchniowej (ang. Surface Electromyography, SEMG) w procesach sterowania systemami rehabilitacyjnymi stanowi obecnie standardową procedurę. Popularność SEMG wynika z nieinwazyjności metody oraz możliwości szybkiej i precyzyjnej identyfikacji funkcji mięśniowej. W przypadku osób małoletnich proces klasyfikacji sygnałów jest utrudniony ze względu na mniejsze rozmiary i wyższą dynamikę...
-
Wpływ sposobu suszenia na wiązkość i naprężenia tnące przy przecinaniu wybranych gatunków drewna
PublicationW rozprawie doktorskiej przedstawiono wpływ sposobów suszenia na wiązkość i naprężenia tnące w strefie skrawania, które zgodnie ze współczesną mechaniką pękania można uznać za energetyczne wskaźniki skrawalności. Badania zostały przeprowadzone dla próbek z drewna sosnowego (Pinus sylvestris L.) i bukowego (Fagus silvatica L.) suszonego czterema sposobami. Trzy z nich, to najczęściej wykorzystywane w przemyśle, suszenie w sposób...
-
Właściwie przygotowanie przedsięwzięcia budowlanego głównym czynnikiem osiągnięcia jego sukcesu
Publicationw opracowaniu przedstawiono wyniki analizy czynników sukcesu realizacji wielkiego przedsięwzięcia budowlanego finansowanego ze źródeł publicznych na przykładzie budowy stadionu piłkarskiego w Gdańsku -Letnicy. Przedmiotem analizy była faza przygotowawcza tj. od właściwej inicjacji, którą można datować na przełom 2005 i 2006 roku do podpisania umowy z Generalnym Wykonawcą budowy stadionu. Na tle kolejno realizowanych procesach...
-
Powierzchniowa obróbka laserowa stopu Al-Si w warunkach kriogenicznych
PublicationPrzedstawiono sposób krystalizacji metali w warunkach wolnego i ultra szybkiego chłodzenia. Wykorzystanie wiązki lasera umożliwia szybkie nadtopienie określonej warstwy materiału metalicznego, a intensywne chłodzenie sprzyja tworzeniu struktur drobnokrystalicznych, quasi krystalicznych lub amorficznych. W tym aspekcie opracowano obróbkę powierzchniową stopu Al-Si, która w znacznym zakresie zmodyfikuje właściwości użytkowe wymienionego...
-
Prądy fotowzmocnione w powierzchniowo przewodzących warstwach tetracenu i pentacenu
Publication.
-
Sposób prognozowania kąta ścinania w strefie skrawania przy przecinaniu drewna
PublicationPrzedstawiono nowe podejście do określania kąta ścinania w strefie skrawania z zastosowaniem współczesnej mechaniki pękania. Do rozwiązania nieliniowego równania opisującego wspomniany kąt zastosowano metodę numeryczną (iteracyjną) Newtona-Raphsona. Przedstawiono wyniki obliczeń dla drewna miękkiego (sosna) i twardego (dąb).
-
MODELOWANIE ZMIAN DYNAMICZNYCH SIŁ SKRAWANIA PRZY PRZECINANIU DREWNA PIŁAMI TARCZOWYMI
PublicationDo prognozowania mocy skrawania procesu przecinania drewna sosnowego piłami tarczowymi wykorzystano model, wywodzący się ze współczesnej mechaniki pękania bazujący na idei Atkinsa, w którym ujmuje się pracę właściwą rozdzielania materiału wraz z tarciem na powierzchni natarcia i deformacje plastyczne w płaszczyźnie ścinania. Ponadto, uwzględniono wpływ zmian właściwości materiału obrabianego w zależności od położenia ostrza skrawającego...
-
MODELOWANIE ZMIAN DYNAMICZNYCH SIŁ SKRAWANIA PRZY PRZECINANIU DREWNA PIŁAMI TARCZOWYMI
PublicationDo prognozowania mocy skrawania procesu przecinania drewna sosnowego piłami tarczowymi wykorzystano model, wywodzący się ze współczesnej mechaniki pękania bazujący na idei Atkinsa, w którym ujmuje się pracę właściwą rozdzielania materiału wraz z tarciem na powierzchni natarcia i deformacje plastyczne w płaszczyźnie ścinania. Ponadto, uwzględniono wpływ zmian właściwości materiału obrabianego w zależności od położenia ostrza skrawającego...
-
Oczyszczone ścieki źródłem kwasów humusowych w wodach powierzchniowych
PublicationZbadano scieki po II stopniu oczyszczania, pochodzące z oczyszczalni scieków Jamnok. Koszalina oraz Unieście. Stwierdzono,że zanalizowane, oczyszczone ścieki charakteryzują się zblizonym stężeniem kwasów humusowych i składem pierwiastkowym oraz podobnymi widmami absorpcyjnymi UV (A2/3 ok. 1.7). Widma absorpcyjne VIS wskazuja na większy stopień skondensowania cząstek kwasów humusowych z Unieścia a kwasy humusowe wyizolowane ze scieków...
-
Koszty budowy i eksploatacji stacji uzdatniania wód powierzchniowych
Publication -
Analiza kosztów stacji uzdatniania wód powierzchniowych w Polsce
Publication -
Podstawy obliczeń układów powierzchniowych w systemie MSC.Marc/Mentat
PublicationW skład prezentowanej monografii wchodzi pięć przykładów analizy elementów konstrukcyjnych wykonanych przy użyciu systemu MSC.Marc/Mentat. Każdy przykład został rozwiązany dwa razy: za pomocą klasycznej i tzw. nowej wersji interfejsu (w wersji 13.1). Przykłady opatrzono rozwiązaniami problemów wykonanymi w taki sposób, że czytelnik może uzyskać rozwiązanie danego problemu, powtarzając opisane szczegółowo instrukcje na własnym komputerze....
-
Aktywność powierzchniowa wybranych estrów polioli na granicy faz olej/woda
PublicationW pracy zawarto wyniki badań na temat właściwości powierzchniowych wybranych składników emulgatorów acylopoliolowych oraz zsyntetyzowanych emulgatorów - estrowych pochodnych poligliceroli na granicy faz olej parafinowy/woda. Wykonane pomiary napięcia międzyfazowego w funkcji stężenia badanych związków umożliwiły wyznaczenie parametrów opisujących proces adsorpcji cząsteczek na granicy faz olej/woda oraz ich micelizacji w roztworze....
-
Wady powierzchniowe ceramicznych elementów tocznych = Surface cracks of ceramic rolling elements
PublicationMateriały ceramiczne posiadają kombinację optymalnych własności, które są niezbędne w zastosowaniach na wysoko obciążone elementy maszyn. Podstawowym problemem związanym z wytrzymałością zmęczeniową materiałów ceramicznych są wszelkiego rodzaju wady powierzchniowe będące efektem procesu wytwarzania lub wynikające z defektów struktury materiału ceramicznego. W artykule przedstawiono badania doświadczalne dwutlenku cyrkonu ze sztucznie...
-
Filozoficzny spór o rolę chrześcijaństwa w kwestii ekologicznej
Publication -
The surface photoconductivity in molecular layers
PublicationW pracy przedstawiono rezultaty analizy fotoprądów powierzchniowych w cienkich warstwach tetracenu i pentacenu. W szczególności badano wpływ obecności defektów strukturalnych w warstwach na charakterystyki fotoprądów i transport nośników ładunku.
-
Selection of cutting and washing fluids as a method of waste minimization
PublicationW artykule przedstawiono wyniki testów korozyjności dla cieczy obróbkowych wykorzystywanych do produkcji przekładni skrzyni biegów. Testy prowadzono zgodnie z normami: DIN 51360-2 (Ford-test) oraz PN-92/M-55789. Badaniom poddano trzy ciecze obróbkowe oraz trzy ciecze chłodzące. Wraz ze spadkiem stężenia użytej cieczy, obserwowano większe ogniska korozji.
-
Podejście mechatroniczne w nadzorowaniu drgań procesów obróbkowych przy dużych prędkościach skrawania.
PublicationW pracy przedstawiono zmodyfikowaną metodę nadzorowania drgań narzędzie-przedmiot obrabiany za pomocą sterowania optymalno-liniowego prędkością obrotową wrzeciona. Podano opis dynamiki skrawania, niestacjonarnego modelu obliczeniowego oraz sposobu nadzorowania. Zamieszczono przykład symulacji komputerowej nadzorowania drgań w procesie frezowania szybkościowego na maszynie Deckel Maho DMU 50eVolution.
-
Prognozowanie mocy skrawania przy przecinaniu polskiego drewna sosnowego na pilarkach tarczowych
PublicationPrzedstawiono metodę określania mocy skrawania dla pilarek tarczowych wykorzystującą w modelu elementy mechaniki pękania. W obliczeniach uwzględniano wiązkość materiału obrabianego oraz jego wytrzymałość na ścinanie. Wykazano, że wspomniane parametry są silnie uzależnione od pochodzenia drewna. Dla jednej operacji przeprowadzono obliczenia dla drewna sosnowego pochodzącego z 4. różnych Krain geograficznych Polski.
-
Prognozowanie mocy skrawania przy przecinaniu polskiego drewna sosnowego na pilarkach tarczowych
PublicationPrzedstawiono metodę określania mocy skrawania dla pilarek tarczowych wykorzystującą w modelu elementy mechaniki pękania. W obliczeniach uwzględniano wiązkość materiału obrabianego oraz jego wytrzymałość na ścinanie. Wykazano, że wspomniane parametry są silnie uzależnione od pochodzenia drewna. Dla jednej operacji przeprowadzono obliczenia dla drewna sosnowego pochodzącego z 4. różnych Krain geograficznych Polski.
-
Rozwój technik spawania pod wodą
PublicationW artykule przedstawiono stan obecny oraz perspektywy rozwoju technik spawania pod wodą. Przeanalizowano najważniejsze problemy spawania w środowisku wodnym oraz wskazano kierunki podejmowanych badań zmierzających do opanowania tego trudnego procesu.
-
Dynamics of surface floating objects
PublicationPrezentowana praca stanowi wstępne rozeznanie w dziedzinie badań dynamiki konstrukcji pływających z zastosowaniem teorii procesu dyfuzji. W pracy rozpatrywane są modele fizyczne jednostek wielokadłubowych oraz modele matematyczne. Spośród modeli jednostek wielokadłubowych wyróżnia się modele deterministyczne oraz modele stochastyczne.
-
Wpływ powierzchniowej obróbki plastycznej na jakość eksploatacyjną części maszyn.
PublicationPrzedstawiono wpływ powierzchniowej obróbki plastycznej przez nagniatanie na wytrzymałość zmęczeniową, zużycie cierne, oraz cierność warstwy wierzchniej.Próbki badawcze (wałki) wykonano ze stali 45 w stanie ulepszonym cieplnie do twardości ok. 30 HRC. Wyniki badań próbek nagniatanych porównano z wynikami badań dla takich samych próbek obrobionych przez szlifowanie.
-
Zabezpieczenie wód powierzchniowych w strefie nadmorskiej przed dopływem zanieczyszczeń
PublicationCelem pracy było zaprezentowanie obecnie stosowanych systemów hydrofitowych do oczyszczania ścieków opadowych. W pracy dokonano oceny działania dwóch obiektów zlokalizowanych w zlewni Zatoki Gdańskiej, których działanie przyczynia się do ochrony wód przybrzeżnych Zatoki przed spływem zanieczyszczeń z rejonu aglomeracji trójmiejskiej.
-
Monitoring stanu powietrza atmosferycznego oraz wód powierzchniowych i podziemnych
PublicationOpisano cele i zadania i definicje Państwowego Monitoringu środowiska. Monitoring powietrza atmosferycznego obejmuje substancje gazowe oraz pyły a także wybrane substancje wchodzące w skład pyłów. Monitoring przeprowadza się z wykorzystaniem metod manualnych i analizatorów automatycznych a także za pomocą metod zdalnych. Stan powietrza atmosferycznego można oceniać na podstawie zmian wywołanych w środowisku. Nowoczesnym rozwiązaniem...
-
Tribologiczne warstwy powierzchniowe mangan-azot wytwarzane na stopach aluminium z krzemem
PublicationPodano sposób wytwarzania warstw powierzchniowych złożonych z manganu i azotu na stopie AlSi10Cu2Mg1Ni stosowanym na tłoki silników spakinowych. Określono mikrostrukturę powierzchni i przekroju, skład fazowy oraz mikrotwardość wytworzonych warstw powierzchniowych. Przedstawiono właściwości tribologiczne warstw (Mn-N) oraz stopu AlSi10Cu2Mg1Ni w warunkach tarcia mieszanego z żeliwem szarym perlitycznym.