Search results for: DRGANIA WŁASNE DESKI
-
Mechanisms positioned in a neighbourhood of their singular positions - velocity amplification in the electromagnetic damping. Part 2. Numerical Verification
PublicationPraca prezentuje zagadnienia występujące podczas elektromagnetycznego tłumienia drgań układów mechanicznych. Analizowano zachowania układu ciągłego i jego drgania. Aby przyśpieszyć tłumienie, wprowadzono specjalny dwuramienny mechanizm umieszczony pomiędzy elementem drgającym i elementem tłumiącym drgania. Mechanizm ustawiony jest w pobliżu swojego ustawienia osobliwego. Aby określić potencjalny kierunek zmian prowadzący do poprawić...
-
Komputerowe wspomaganie procesu projektowania w dziedzinie architektury
PublicationGłówną zaletą zastąpienia deski kreślarskiej komputerem była możliwość szybkiej reprodukcji rysunków architektonicznych i ich ponownego wykorzystania. Wraz z rozwojem technik komputerowych powstawały nowe możliwości w projektowaniu. Możliwość wykonania trójwymiarowego modelu pozwoliła na sprawdzanie pewnych zależności bez konieczności tworzenia prototypów. Wykonany trójwymiarowy model mógł być także wykorzystany w różnego typu...
-
The spindle speed optimal control in modern milling operations.
PublicationPraca dotyczy modeli obrabiarek ze sprzężeniem zwrotnym, w przypadku których istotne znaczenie mają drgania samowzbudne typu chatter. Opis układu drgającego przedstawiono w postaci dynamiki układu sterowanego, przy czym sygnałem sterującym jest chwilowa zmiana prędkości obrotowej wrzeciona. Rozważano frezowanie czołowe smukłym frezem trzpieniowym na pionowym cent rum frezarskim. Przedstawiono rezultaty przykładów symulacji komputerowych....
-
Non-relativistic quantum scattering from non-local separable potentials: the eignchannel approach
PublicationOstatnio sformułowana wersja metody kanałów własnych [R. Szmytkowski, Ann. Phys. (N.Y.) 311, 503 (2004)] została zastosowana do kwantowego rozpraszania cząstek Schroedingera na nielokalnych potencjałach separowalnych. Wektory kanałów własnych oraz ujemne kotangensy przesunięć fazowych zostały wprowadzone jako rozwiązania własne pewnego uogólnionego macierzowego zagadnienia na wartości własne, bez konieczności uprzedniej konstrukcji...
-
Mechanika (PG_00055877)
e-Learning CoursesStatyka: podstawowe zagadnienia mechaniki konstrukcji inżynierskich (statyczna wyznaczalność i niewyznaczalność; kinematyczna zmienność; wyznaczanie reakcji i sił wewnętrznych w płaskich układach prętowych - belki proste, belki załamane, kratownice, łuki, linie wpływu).Wytrzymałość materiałów: elementy wytrzymałości materiałów (środek ciężkości, momenty bezwładności, stany naprężenia, stateczność, przemieszczenia w płaskich układach...
-
Mechanika - 2023
e-Learning CoursesStatyka: podstawowe zagadnienia mechaniki konstrukcji inżynierskich (statyczna wyznaczalność i niewyznaczalność; kinematyczna zmienność; wyznaczanie reakcji i sił wewnętrznych w płaskich układach prętowych - belki proste, belki załamane, kratownice, łuki, linie wpływu).Wytrzymałość materiałów: elementy wytrzymałości materiałów (środek ciężkości, momenty bezwładności, stany naprężenia, stateczność, przemieszczenia w płaskich układach...
-
Mechanika - 2024
e-Learning CoursesStatyka: podstawowe zagadnienia mechaniki konstrukcji inżynierskich (statyczna wyznaczalność i niewyznaczalność; kinematyczna zmienność; wyznaczanie reakcji i sił wewnętrznych w płaskich układach prętowych - belki proste, belki załamane, kratownice, łuki, linie wpływu).Wytrzymałość materiałów: elementy wytrzymałości materiałów (środek ciężkości, momenty bezwładności, stany naprężenia, stateczność, przemieszczenia w płaskich układach...
-
Mechanika - 2024
e-Learning CoursesStatyka: podstawowe zagadnienia mechaniki konstrukcji inżynierskich (statyczna wyznaczalność i niewyznaczalność; kinematyczna zmienność; wyznaczanie reakcji i sił wewnętrznych w płaskich układach prętowych - belki proste, belki załamane, kratownice, łuki, linie wpływu).Wytrzymałość materiałów: elementy wytrzymałości materiałów (środek ciężkości, momenty bezwładności, stany naprężenia, stateczność, przemieszczenia w płaskich układach...
-
Some problems of self-excited vibrations of turbine rotors. Part II: Experimental identification of rotordynamic coefficients
PublicationPrzedstawiono wyniki eksperymentalnego wyznaczania współczynników sił aerodynamicznych generowanych w uszczelnieniu nadbandażowym, które powodują drgania wirników turbinowych. Badania przeprowadzono na powietrznej turbinie modelowej dla różnej częstości obrotów wału i różnego obciążenia turbiny.
-
Wykorzystanie sieci neuronowych do identyfikacji sił aerodynamicznych w stopniu turbinowym.
PublicationPrzedstawiono metodę wyznaczania współczynników sił aerodynamicznych, generowanych w uszczelnieniu nadbandażowym, które powodują drgania wirników turbinowych za pomocą sieci neuronowych. Rezultaty porównano z metodą współczynników macierzowych równań liniowych opisujących wymuszenia aerodynamiczne w konwencjonalny sposób.
-
Analiza drgań struny gitarowej z użyciem szybkich kamer
PublicationW referacie przedstawiono metodę analizy i wizualizacji ruchu struny gitarowej. Drgania struny zostały zarejestrowane za pomocą szybkich kamer. Układ optyczny zastosowany do rejestracji został dobrany w taki sposób, by móc obserwować drgania wzdłuż struny. Obrazy zarejestrowane za pomocą szybkich kamer zostały przeanalizowane za pomocą algorytmów cyfrowego przetwarzania sygnałów tak, aby z dużą dokładnością śledzić wychylenia i...
-
Kompensacja błędu dynamicznego przekładni zębatej w napędzie z silnikiem indukcyjnym
PublicationW artykule zaprezentowano metodę detekcji i kompensacji drgań będących efektem błędu transmisji przekładni. Drgania w układzie napędowym zostały zredukowane na drodze generowania odpowiednich składowych momentu elektromagnetycznego w silniku klatkowym, pracującym w bezczujnikowym układzie sterowania.
-
Theoretical and numerical analysis of free vibration of liquid-filled tanks
PublicationW pracy rozpatrywano drgania giętne belki o stałym przekroju prostokątnym wypełnionej cieczą idealną. Częstości drgań własnych i formy drgań belki wyznacza się z nieskończonych układów równań algebraicznych (30) i (54). Rozwiązania przedstawiono na wykresach.
-
Interpretacja wyników badań wyciągania georusztu z gruntu.
PublicationPrzedstawiono procedurę interpretacji wyników badań typu ''pull-out'' umożliwiająca ocenę sprężysto - plastycznej współpracy układu grunt - georuszt, opracowaną w oparciu o własne badania laboratoryjne.
-
Anita Zgorzelska dr inż.
People -
Some problems of self-excited vibrations of turbine rotors. Part I: The theoretical method
PublicationPrzedstawiono teoretyczną metodę określania uszczelnienia nadbandażowego lub dławicy zupełnej, które odgrywa największą rolę w generowaniu samowzbudnych drgań typu aerodynamicznego wirników turbinowych. Drgania harmoniczne układu wirnika turbiny opisane są macierzowym równaniem, a wymuszenia aerodynamiczne określane metodą współczynników wpływu.
-
Wizyjny sposób określania jakości geometrycznej ostrzy narzędzi
PublicationW pracy przedstawiono możliwości i efekty określania jakości geometrycznej ostrzy narzędzi skrawających z wykorzystaniem metod wizyjnych.Zaprezentowano własne wozwiązanie układu do wizyjnej kontroli ostrzy pił tarczowych.
-
A surveillance of dynamic state of the slender end milling process.
PublicationPraca poświącona jest nadzorowaniu drgań wirujących narzędzi w nowoczesnych frezarkach. Polega ono na zastosowaniu sterowania programowego w układach niestacjonarnych. Podejście dotyczy zamkniętego układu obrabiarki, w przypadku którego istotną rolę odgrywają drgania samowzbudne typu chatter. Stąd, sygnałem sterującym jest chwilowa zmiana prędkości obrotowej wrzeciona. Przedmiotem rozważań jest proces frezowania czołowego smukłym...
-
Mechanisms positioned in a neighbourhood of their singular positions - velocity amplification in the electromagnetic damping. Part 1 - Background of the mechanical structure modeling
PublicationW pracy przedstawiono metodę modelowania dynamiki drgającego hybrydowego układu mechanicznego złożonego z odkształcalnego podukładu ciągłego oraz z połączonego z nim mechanizmu. U układzie pojawiają się drgania części odkształcalnej. By je wytłumić, ich energia zamieniana jest w energię elektryczną (za pomocą prądnicy prądu stałego) i rozpraszana na oporności obecnej w układzie elektrycznym. Aby przyśpieszyć tłumienie, wprowadzony...
-
Sieci, przyłącza i instalacje wod. - kan. - określenie granic
PublicationProblemy określania granic sieci, przyłączy oraz instalacji. Autor w oparciu o własne doświadczenia zawodowe proponuje rozwiązania pozwalające unikać problemów wynikających z braków w polskim systemie prawnym.
-
Wpływ nawierzchni jezdni na opór toczenia opon samochodowych
PublicationPraca stanowi wprowadzenie do problematyki wpływu tekstury nawierzchni na opór toczenia opon samochodowych. Przedstawiono krótki opis celu pracy, pomiarów oraz wyników. Zaprezentowane własne spostrzeżenia i wnioski.
-
Multimodal coupling matrix for an array of rectangular slots on conducting cylinder
PublicationArtykuł prezentuje metodę wyznaczania sprzężeń wzajemnych pomiędzy aperturami promieniującymi położonymi na przewodzącym cylindrze. Pokazano sposób wyznaczania wielorodzajowej macierzy rozproszenia reprezentującej sprzężenia własne i wzajemne w badanej strukturze.
-
Wstępna ocena warunków pracy łożysk ślizgowych turbiny parowej tg2 i ich wpływu na stan dynamiczny turbozespołu EC Gdańsk
PublicationGłównym celem ekspertyzy była wstępna analiza możliwości poprawy stanu dynamicznego turbozespołu TG2 pracującego w EC Gdańsk poprzez poprawę własności dynamicznych łożysk. Sformułowano przyczyny wywołujące drgania czopa w łożysku nr 1. Opracowano zalecenia i wymagania związane z planowaną modernizacją łożysk.
-
Modelowanie Układów Mechatronicznych, W, NANO Ist, sem.06, letni 2022/23(00052095)
e-Learning CoursesPojęcia podstawowe. Tworzenie modeli obliczeniowych: Modele elementów układów mechatronicznych. Analogie między środowiskami fizycznymi. Równania dynamiki we współrzędnych uogólnionych. Drgania mechaniczne: Drgania swobodne układów o 1 stopniu swobody. Drgania wymuszone układów o 1 stopniuswobody. Drgania swobodne i wymuszone układów o 2 stopniach swobody. Układy o skończonej liczbie stopni swobody: Modelowanie układów wielomasowych....
-
Metoda Elementów Skończonych - Projekt (PG_00057399), MwBM iP sem1, zima 23/24
e-Learning CoursesCelem projektu jest zapoznanie studentów z tworzeniem programów MES , W ramach projektu studenci tworzą własne oprogramowanie MES do analizy konstrukcji belkowych i ramowych.
-
Postrzeganie odporności w kontekście zarządzania projektami
PublicationW opracowaniu zaprezentowano pojęcie odporności w odniesieniu do specyfiki zarządzania projektami. Autora przeprowadziła badania własne percepcji pojęcia odporności oraz jej składowych w odniesieniu do wybranych obszarów zarządzania projektami.
-
Indykatory jakościowe dla modelu społeczeństwa informacyjnego
PublicationRodząca się cywilizacja spisuje dla nas nowy kodeks zachowań. Usuwa standaryzację, synchronizację i centralizację, usuwa koncentrację energii, pieniędzy i władzy. Ta nowa cywilizacja ma swoją własną wizję świata, swoje własne podejście do czasu, przestrzeni, logiki i przyczynowości. Ma też swoje własne zasady polityki przyszłości. Poznawanie tego co nowe jest nieodzowną cechą człowieka. Podczas procesu poznawania obiektu, badamy...
-
Nadzorowanie drgań robota IRb-6 za pomocą sterowania przy energetycznym wskaźniku jakości w ujęciu mechatronicznym
PublicationW pracy rozważa się drgania modelowanego dyskretnie niestacjonarnego układu nośnego manipulatora IRb-6 metodą sztywnych elementów skończonych. Do nadzorowania drgań wykorzystano algorytm sterowania modalnego przy energetycznym wskaźniku jakości. Uwzględnia on zmianę w czasie, względem trajektorii ruchu zadanego, energii potencjalnej, kinetycznej oraz energii sygnału sterującego.
-
Nadzorowanie drgań robota IRb-6 za pomocą sterowania modalnego przy energetycznym wskaźniku jakości.
PublicationW pracy rozważa się drgania modelowanego dyskretnie niestacjonarnego układu nośnego manipulatora IRb-6 metodą sztywnych elementów skończonych. Do nadzorowania drgań wykorzystano algorytm sterowania modalnego przy energetycznym wskaźniku jakości. Uwzględnia on zmianę w czasie, względem trajektorii ruchu zadanego, energii potencjalnej, kinetycznej oraz energii sygnału sterującego.
-
Modelowanie układów mechatronicznych,WL,NANO,Ist,sem.06,lato,2023/24 (PG_00052095)
e-Learning CoursesPojęcia podstawowe. Tworzenie modeli obliczeniowych: Modele elementów układów mechatronicznych. Analogie między środowiskami fizycznymi. Równania dynamiki we współrzędnych uogólnionych. Drgania mechaniczne: Drgania swobodne układów o 1 stopniu swobody. Drgania wymuszone układów o 1 stopniuswobody. Drgania swobodne i wymuszone układów o 2 stopniach swobody. Układy o skończonej liczbie stopni swobody: Modelowanie układów...
-
Simulation of surveilance of industrial robot's vibration with a use of the modal control
PublicationW pracy rozważano drgania niestacjonarnego układu nośnego robota IRb-6. Do nadzorowania drgań zastosowano algorytm sterowania modalnego przy energetycznym wskaźniku jakości. Celem proponowanego algorytmu jest minimalizacja poziomu drgań uchwytu manipulatora, a tym samym - zwiększenie możliwości nowoczesnych linii zrobotyzowanych, jak również poprawa dokładności i powtarzalności pozycjonowania robotów.
-
Frequency domain vibration surveillance of industrial robots using modal control
PublicationRozważano drgania niestacjonarnego układu nośnego robota IRb-6 . Do nadzorowania drgań wykorzystano algorytm sterowania modalnego przy energetycznym wskaźniku jakości w dziedzinie częstotliwości. Celem proponowanego algorytmu jest minimalizacja amplitudy drgań końcówek manipulacyjnych (efektorów), a w rezultacie - zwiększenie wydajności linii zrobotyzowanych, poprawa dokładności i powtarzalności pozycjonowania robota.
-
Some aspects of vibration control. Part II: An optimal active controller.
PublicationPrzedstawiono teoretyczną metodę optymalnego, z punktu widzenia przyjętego wskaźnika jakości, oddziaływania na drgania liniowego układu mechanicznego. Metoda ta może być stosowana do zmniejszenia drgań układów wirujących, np. drgań okrętowych układów napędowych z silnikami tłokowymi czy drgań wirników turbinowych wywołanych biciem filmu olejowego lub siłami aerodynamicznymi.
-
O możliwościach kształtowania właściwości dynamicznych konstrukcji kładek dla pieszych
PublicationW artykule przedstawiono doświadczenia własne autora związane ze „strojeniem” dynamicznym konstrukcji kładek dla pieszych. W celu potwierdzenia poprawności założeń przeprowadzono szereg złożonych analiz dynamicznych wykorzystujących nieliniowe procedury i modele. Opisano zrealizowane przykłady.
-
Prognozowanie rezultatów nadzorowania drgań narzędzie-przedmiot obrabiany podczas frezowania szybkościowego
PublicationIstotnym zjawiskiem dynamicznym podczas frezowania szbkościowego smukłym frezem kulistym są drgania samowzbudne typu chatter. Zastosowanie do nadzorowania drgań sterowania optymalno-liniowego prędkości obrotowej pozwala uzyskać ich redukcję. W pracy dokonano prognozy rezultatów nadzorowania z użyciem dwóch modeli dynamiki skrawania wykorzystywanych podczas symulacji komputerowych sterowania optymalno-liniowego.
-
Rozwiązania mechatroniczne w nadzorowaniu drgań robotów przemysłowych za pomocą sterowania modalnego
PublicationW pracy rozważa się drgania modelowanego dyskretnie niestacjonarnego układu nośnego manipulatora IRb-6 metodą sztywnych elementów skończonych. Do nazdorowania drgań wykorzystano algorytm sterowania modelanego przy energetycznym wskaźniku jakości, z elementami projektowania mechatronicznego. Uwzględnia on zmianę w czasie względem trajektorii ruchu zadanego, energii potencjalnej, kinetycznej oraz energii sysgnału sterującego.
-
Projektowanie mechatroniczne w zastosowaniu do sterowania modalnego drganiami robota IRB-6.
PublicationW pracy rozważa się drgania modelowanego dyskretnie niestacjonarnego układu nośnego manipulatora IRB-6 metodą sztywnych elementów skończonych. Do nadzorowania drgań wykorzystano algorytm sterowania optymalnego przy energetycznym wskaźniku jakości w dziedzinie współrzędnych modalnych. Uwzględnia on zmianę w czasie, względem trajektorii ruchu zadanego, energii potencjalnej, kinetycznej oraz energii sygnału sterującego.
-
Minimal number of periodic points for smooth self-maps of two-holed 3-dimensional closed ball
PublicationDla ciągłego odwzorowania f przestrzeni określonej w tytule w siebie, które posiada rzeczywiste wartości własne na drugiej grupie homologii, wyznaczona została minimalna liczba punktów r-periodycznych w klasie wszystkich gładkich odwzorowań homotopijnych z f.
-
Currents and photocurrents in organic materials determined by the interface phenomena
PublicationW pracy analizowany jest wpływ złącza materiał-elektroda na prądy i fotoprądy. W szczególności dyskutowane są mechanizmy iniekcji, fotogeneracji oraz transportu nośników ładunku. Rozważania teoretyczne uzupełniają wyniki badań doświadczalnych zarówno własne jak i literaturowe.
-
Liquid crystal thermography and true-colour digital image processing
PublicationAutorzy opisali własne wieloletnie doświadczenia z badań wymiany ciepła, w których wykorzystali termochromatyczne ciekłe kryształy. Obejmowały one badania przepływów w kanałach o różnorakiej konfiguracji, badania w przestrzeniach zamkniętych oraz podczas zmiany stanu skupienia badanego płynu.
-
Thermochromic liquid crystals applied for heat transfer research
PublicationAutorzy opisali własne wieloletnie doświadczenia z badań wymiany ciepła, w których wykorzystali termochromatyczne ciekłe kryształy. Obejmowały one badania przepływów w kanałach o różnorakiej konfiguracji, badania w przestrzeniach zamkniętych oraz podczas zmiany stanu skupienia badanego płynu.
-
O kształtowaniu stalowych, wieloprzęsłowych mostów drogowych
PublicationW referacie autor przedstawił główne trendy i swoje własne uwagi odnośnie koncepcyjnego projektowania wieloprzęsłowych mostów stalowych. Bazując na zakończonych projektach autor przedstawił teoretyczne i techniczne problemy które wystąpiły podczas projektowania bądź budowy wybranych obiektów mostowych.
-
Stojak na deski do krojenia
Inventions -
A frequency-domain surveillance of the robot's structural vibration with a use of modal control at energy performance index
PublicationRozważano drgania niestacjonarnego układu nośnego robota IRb-6. W celu nadzorowania drgań zastosowano algorytm sterowania modalnego przy energetycznym wskaźniku jakości w dziedzinie częstotliwości. Podejście takie umożliwia wykorzystanie elementów projektowania mechatronicznego do nadzorowania drgań, którego celem jest minimalizacja amplitudy drgań końcówek manipulacyjnych, a w konsekwencji - poprawa dokładności i powtarzalności...
-
Nadzorowanie drgań układu nośnego robota przemysłowego IRB-6 za pomocą ste-rowania modalnego przy energetycznym wskaźniku jakości. W: Zagadnienia ana- lizy modalnej konstrukcji mechanicznych. Praca zbiorowa pod red. T. Uhla. Kraraków: Kated. Robotyki i Dynam. Masz. AGH**2003 s. 115-122, 2 rys. 1 tab. bibliogr. 4 poz.
PublicationW pracy rozważa się drgania modelowanego dyskretnie niestacjonarnego układunośnego manipulatora IRB6 metodą sztywnych elementów skończonych. Do nadzo-rowania drgań wykorzystano algorytm sterowania optymalnego przy energetycz-nym wskaźniku jakości w dziedzinie współrzędnych modalnych. Uwzględnia on zmianę w czasie, względem trajektorii ruchu zadanego, energii potencjalnej, kinetycznej oraz energii sygnału sterującego.
-
Zjawisko interakcji idącego człowieka i drgającego podłoża konstrukcji inży-nierskiej. W: Projektowanie, budowa i estetyka kładek dla pieszych. Ed. K.Flaga, W. Średniawa. Kraków: P. Krak. Wydz. Inż. Ląd. Kated. Bud. Mostów i Tuneli**2003 s. 51-70, 11 fot. 4 rys. 21 wykr. bibliogr. 12 poz. Cykl seminariów: Projektowanie, Budowa i Estetyka Kładek dla Pieszych. Kra-ków, 8 października, 5 listopada, 3 grudnia 2003 r.
PublicationPrzedstawiono podstawy mechaniki chodu, wyniki badań eksperymentalnych i propozycję matematycznego opisu zjawiska dostosowania kroku człowieka do drgań konstrukcji. W części eksperymentalnej przedstawiono stanowisko badawcze wyposażone w bieżnię stacjonarną umieszczoną naplatformie pomiarowej podłączo-nej do siłownika wywołującego drgania o zadanej częstotliwości i amplitudzie. Porównano wyniki symulacji numerycznej z pomiarami...
-
Vibration transpotation of a viscoelastic raw materials in drying process.
PublicationPrzedstawiono zagadnienie transportu wibracyjnego surowca o własnościach lepko-sprężystych w procesie suszenia oraz propozycje rozwiązania technicznego umożliwiającego zastosowanie tego sposobu transportu w urządzeniach produkcyjnych. W rozwiązaniu tym zastosowano panele zawieszone na elementach sprężystych, których drgania sterowane są mikroprocesorowo w układzie sterowania w pętli sprzężenia zwrotnego w celu utrzymania właściwych...
-
Wykorzystanie sztucznych sieci neuronowych do szacowania wpływu drgań na budynki jednorodzinne
PublicationW artykule przedstawiono metodę prognozowania wpływu drgań na budynki mieszkalne z wykorzystaniem sztucznych sieci neuronowych. Drgania komunikacyjne mogą doprowadzić do uszkodzenia elementów konstrukcyjnych, a nawet do awarii budynku. Najczęstszym efektem są jednak rysy, pękanie tynku i wypraw. Metody oparte na sztucznej inteligencji są przybliżone, ale stanowią wystarczająco dokładną i ekonomiczną alternatywę dla tradycyjnych...
-
Postacie samowzbudnych drgań ciernych podczas tarcia ślizgowego - przejawem właściwości dynamicznych tribometru
PublicationW trakcie prowadzonych w KKiEM PG w Tribometrze PT-3/99 badań drgań wywołanych tarciem w ślizgowym skojarzeniu próbek ceramicznych (Al203) zaobserwowano samowzbudne drgania cierne o częstotliwościach i amplitudach zmieniających się w szerokim zakresie w funkcji obciążenia i prędkości ślizgania. Zidentyfikowano i scharakteryzowano 2 główne rodzaje drgań, różniące się częstotliwością i amplitudą.
-
Badania urządzeń wetylacyno-klimatyzacyjnych wykorzystujących adsorpcyjne osuszanie powietrza
PublicationW artykule przedstawiono wybrane wyniki prac związanych z ograniczeniem zużycia energii w systemach wentylacyjnych i klimatyzacyjnych oraz doskonaleniem metod obliczania procesów wymiany ciepła i masy realizowanych w nowoczesnych urządzeniach stosowanych w klimatyzacji. Zaprezentowano własne wyniki badań urządzeń: monowalentnego i hybrydowego.