Filters
total: 10133
filtered: 3501
-
Catalog
- Publications 3501 available results
- Journals 36 available results
- Publishing Houses 1 available results
- People 170 available results
- Inventions 128 available results
- Projects 29 available results
- Laboratories 4 available results
- Research Teams 13 available results
- Research Equipment 41 available results
- e-Learning Courses 507 available results
- Events 34 available results
- Offers 1 available results
- Open Research Data 5668 available results
Chosen catalog filters
displaying 1000 best results Help
Search results for: UKŁAD RENINA-ANGIOTENSYNA-ALDOSTERON
-
UKŁAD I PROGRAM DO WYZNACZANIA PARAMETRÓW SCHEMATU ZASTĘPCZEGO SUPERKONDENSATORA
PublicationW pracy przedstawiono prototyp urządzenia do wyznaczania parametrów schematu zastępczego superkondensatora na podstawie jego charakterystyk ładowania i rozładowania. Urządzenie składa się ze sterowanego źródła prądowego do ładowania i rozładowywania superkondensatora, przetwornika analogowo-cyfrowego do pomiaru prądu i napięcia w trakcie eksperymentu oraz mikroprocesora do sterowania pomiarem i komunikacji z komputerem na którym...
-
Podowy, spalinowo-hydrauliczny układ napędowy na małą jednostkę rybacką
PublicationW pracy przedstawiono analizę współczesnych systemów napedu głównego małych statków rybackich oraz tendencje zmian w zapotrzebowaniu na określone rodzaje napędu. Następnie dokonano wyboru typu i wielkości optymalnej jednostki rybackiej i zaproponowano spalinowo-hydrauliczny układ napędowy z pędnikami azymutalnymi, a także opracowano odpowiedni schemat napędu i sterowania hydraulicznego.
-
Pikselowy cyfrowy układ CDS przeznaczony do przetwornika obrazu CMOS
PublicationW artykule zaproponowano cyfrowy układ CDS (Correlated Double Sampling) przeznaczony do przetwornika obrazu CMOS. Układ różni się od klasycznych rozwiązań tym, że dwie pamięci przechowujące próbki sygnału wizyjnego zastąpiono jednym licznikiem rewersyjnym. Dzięki tej modyfikacji możliwa jest znaczna redukcja powierzchni układu CDS i umieszczenie go w każdym pikselu przetwornika obrazu CMOS. System został zaprojektowany i przesymulowany...
-
Pikselowy cyfrowy układ CDS przeznaczony do przetwornika obrazu CMOS
PublicationW artykule zaproponowano cyfrowy układ CDS (Correlated Double Sampling) przeznaczony do przetwornika obrazu CMOS. Układ różni się od klasycznych rozwiązań tym, że dwie pamięci przechowujące próbki sygnału wizyjnego zastąpiono jednym licznikiem rewersyjnym. Dzięki tej modyfikacji możliwa jest znaczna redukcja powierzchni układu CDS i umieszczenie go w każdym pikselu przetwornika obrazu CMOS. System został zaprojektowany i przesymulowany...
-
Układ sterowania pracą próżniowego kolektora słonecznego do grzania powietrza
PublicationZastąpienie w kolektorze słonecznym medium ogrzewanego z wody na powietrze pozwala na uzyskanie wysokiej temperatury powietrza wewnątrz kolektora oraz poprzez pominięcie czynnika pośredniego na zwiększenie wydajności kolektora. Dzięki temu możliwy jest ciągły obieg powietrza bez konieczności oczekiwania na podgrzanie, co ma miejsce przy podgrzewaniu wody. Rozwiązanie takie może być stosowane do grzania pomieszczeń w miesiącach...
-
Pole pracy układu napędu hydrostatycznego
PublicationPrzedstawiono pole pracy układu napędu hydrostatycznego. Uzasadniono podział parametrów pracy silnika hydraulicznego i pompy na parametry niezależne i zależne od pracy tych maszyn wyporowych i układu z nich utworzonego. Zaproponowano podjęcie tematu badawczego umożliwiającego opracowanie metody wyznaczania charakterystyk energetycznych pomp i silników hydraulicznych obrotowych oraz zmodyfikowanych metod wyznaczania charakterystyk...
-
Skład i właściwości dymu wędzarniczego
PublicationW rozdziale omówiono skład chemiczny dymu wędzarniczego, rolę jego składników w wędzeniu oraz jego wpływ na wartość biologiczną i bezpieczeństwo zdrowotne żywności.
-
Układy hydrauliczne kombinowanych walców drogowych
PublicationOpisano konstrukcję budowy układów hydraulicznych w kombinowanym walcu drogowym. Przedstawiono układy hydrauliczne walca stalowo-ogumionego do których zaliczono: układ sterowania, jazdy, wibracji, hamulcowy. Ponadto opisano układ kierowania z dodatkowym sterownikiem skrętu. W tabeli zamieszczono wykaz elementów, które mogą posłużyć do budowy w oparciu o dostawy krajowych producentów.
-
Optymalne układy konstrukcyjne hal stalowych.
PublicationW referacie przedstawiono wyniki analizy wybranych układów konstrukcyjnych hal stalowych z uwagi na nminimum masy konstrukcji. Opracowano algorytm obliczeniowy umożliwiający uwzględnienie wplywu takich czynników jak: schemat statyczny, rozstaw ram i rozstaw płatwii i rodzaj pokrycia dachowego. Przeanalizowano ponad 5 tyś. kombinacji możliwych układów konstrukcyjnych.
-
Programowalne układy napędowe w dydaktyce.
PublicationOpisane stanowisko laboratoryjne stanowi przykład zestawu, z pomocą którego możliwe jest zapoznanie szerokiej liczby odbiorców z nowoczesną techniką napędową. Studenci odbywający zajęcia laboratoryjne, prowadzonych w Katedrze Trakcji Elektrycznej, mogą badać różnorakie maszyny elektryczne pod względem własności ruchowych, zaznajomić się ze sposobami sterowania silnikami z użyciem energoelektronicznych przetworników energii oraz...
-
Układy napędowe z silnikami wysokoobrotowymi
PublicationW artykule przedstawiono aktualny stan techniki w dziedzinie wysokoobrotowych ukłaów napędowych. Porównano właściwości silnika PMSM i silnika z matrycą Halbacha w zastosowaniu do napędu wysokoobrotowych pomp zanurzeniowych do ropy naftowej.
-
Rozwój układu drogowego w Gdańsku
PublicationPlany rozwoju układu drogowego w Gdańsku wykonywane w ostatnich trzech dekadach różnią się kształtem układu w południowo-wschodniej części miasta, każdy jednak zakładał budowę nowej przeprawy przez Martwą Wisłę. Analizy wskazują, że obecna budowa tunelu pod Martwą Wisłą zapowiada nową jakość w funkcjonowaniu całego układu i poprawę dostępności obszarów portowych.
-
Układ sterowania farmy wiatrowej realizujący regulację napięcia i mocy biernej
PublicationReferat dotyczy analizy możliwości sterowania farmą wiatrową w zakresie generacji mocy biernej, mające na celu zmniejszenie jej niekorzystnego oddziaływania na system elektroenergetyczny. Zaproponowano koncepcję regulatora U i Q zapewniającego ograniczanie wahania napięć w okolicy przyłączenia farmy wiatrowej w normalnych i awaryjnych stanach pracy sieci dystrybucyjnej. Opracowany regulator równocześnie ogranicza straty mocy czynnej...
-
Zaawansowany układ samoczynnego załączania rezerwy oparty na sterowniku WAGO PFC200
PublicationArtykuł opisuje projekt i wykonanie układu samoczynnego załączania rezerwy (SZR) na potrzeby stacji elektroenergetycznej Laboratorium LINTE^2 na Politechnice Gdańskiej. Układ SZR został zbudowany na podstawie modułowego sterownika PLC WAGO PFC200. W artykule omówiono zasadę działania układu, a także jego program sterowania i aplikację panelu HMI, opracowane w zintegrowanym środowisku programistycznym CoDeSys 3.5. Oprócz zadań typowego...
-
Układ regulacji strumienia stojana silnika asynchronicznego oparty na modelu multiskalarnym.
PublicationW ostatnim okresie w laboratoriach Katedry Energoelektroniki i Maszyn Elektrycznych Politechniki Gdańskiej przeprowadzono obszerne badania bez-czujnikowego układu sterowania silnikiem indukcyjnym z obserwatorem prędkości kątowej wirnika. Układ sterowania oparto na modelu multiskalarnym silnika induk-cyjnego otrzymanym w rezultacie przyjęcia wektorów prądu stojana i strumienia wirnika. W niniejszym artykule przedstawiono strukturę...
-
Układ sterowania 5-fazową maszyną synchroniczną z magnesami trwałymi (PMSM)
PublicationW pracy przedstawiono nowy układ sterowania bezczujnikowego 5-fazową maszyną synchroniczną z magnesami trwałymi zagłębionymi (IPMSM) . Zaproponowany układ wykorzystuje obserwator stanu dla zmiennych w pierwszym układzie współrzędnych (1 harmoniczna), jak i drugim (3 harmoniczna), w celu zwiększenia gęstości momentu elektromagnetycznego. Zaprezentowano schemat kompletnego układu sterowania, przebiegi zmiennych w stanie ustalonym,...
-
How to measure retinal microperfusion in patients with arterial hypertension
Publication -
Portret prof. Tadeusza Rubczaka autorstwa Erwina Elstera
Publication -
Angiotensin converting enzyme gene polymorphism is associated with severity of coronary artery disease in men with high total cholesterol levels
Publication -
Graficzne przedstawianie mocy strat energetycznych oraz mocy rowijanych w elementach układu napędu i sterowania hydrostatycznego. Cz. I. Układy ze sterowaniem dławieniowym szeregowym prędkości silnika hydraulicznego obrotowego
PublicationPrzedstawiono interpretację graficzną mocy strat energetycznych występujących w elementach układów napędu hydrostatycznego, a także mocy rozwijanych przez te elementy.
-
Graficzne przedstawianie mocy strat energetycznych oraz mocy rozwijanych w elementach układu napędu i sterowania hydrostatycznego. Część II. Układy ze sterowaniem dławieniowym równoległym prędkości silnika hydraulicznego obrotowego
PublicationPrzedstawiono interpretację graficzną mocy strat energetycznych występujących w elementach układów napędu hydrostatycznego, a także mocy rozwijanych przez te elementy.
-
Obtaining of Coumarone-Indene Resins Based on Light Fraction of Coal Tar. 4. Bitumen-Polymer Blends with Participation of Coumarone-Indene Resins with Epoxy Groups
PublicationUsing light fraction of coal tar (5.75 wt % of coumarone and 44.45 wt % of indene), glycidyl methacrylate and styrene, the coumarone-indene resin with epoxy groups (CIRE) has been synthesized. Monoperoxy derivative of diglycidyl ether Bisphenol A (PO) was used as an initiator. The possible formation of CIRE has been studied on the model systems consisting of PO, glycidyl methacrylate, indene or coumarone, or styrene, or mixture...
-
Architektura i układ przestrzenny portu gdyńskiego lat międzywojennych jako dziedzictwo kulturowe
PublicationW rozprawie podjęto przedstawienie dwóch głównych składowych krajobrazu kulturowego portu gdyńskiego - przestrzeni portowej jako zrealizowanej myśli planistycznej oraz zbudowanymi na terenie kompleksu obiektami architektonicznymi. Analiza zasobu w jego najistotniejszym - z punktu widzenia dziedzictwa kulturowego - podejściu historycznym okresu dwudziestolecia międzywojennego dowodzi znacznych, tkwiących w nim, wartości historycznych....
-
Styl życia a choroby układu sercowo-naczyniowego.
PublicationPrewencja chorób układu sercowo-naczyniowego, zarówno pierwotna jak i wtórna, rozpoczyna się od zmiany zachowań zdrowotnych pacjentów, takich jak: zaprzestanie palenia tytoniu, zdrowe odżywianie, zwiększenie aktywności fizycznej, oraz nabycie umiejetności zwalczania stresu. W świetle przeprowadzonej analizy opublikowanych programów badawczych istotnym jest kształcenie lekarzy w zakresie umiejętności modyfikacji stylu życia pacjentów.
-
Stateczność układu ram ze stężeniami pionowymi
PublicationW pracy przeprowadzono analizę stateczności i zachowania pokrytycznego układu ram płaskich usztywnionego stężeniami pionowymi w postaci dwóch krzyżujących się prętów. Uwzględniono także sprężyste połączenia poszczególnych ram na poziomie obciążeń pionowych oraz sprężyte zamocowanie w fundamentach. Wykazano,że punkt bifurkacji jest symetryczny ale niestateczny co wskazuje na możliwość redukcji obciążeń krytycznych, w przypadku uwzględniania...
-
Komputerowe wspomaganie diagnostyki układu oddechowego człowieka
PublicationCelem pracy jest weryfikacja praktycznej przydatności parametrów modelu procesu respiracji w diagnostyce układu oddechowego. Modelowanie oparto o wyniki badania układu oddechowego techniką oscylacji wymuszonych. Zaprezentowano dwa modele wymiany gazowej: czteroparametrowy i sześcioparametrowy.
-
Analiza nierównomierności pola magnetycznego układu cewek
PublicationW pracy przeprowadzono analizę nierównomierności pola magnetycznego systemu cewek z prądem w badanym obszarze w zależności od ich liczby.
-
Skojarzone układy rozproszone zasilane paliwem gazowym.
PublicationOmówiono znaczenie stosowania w energetyce i ciepłownictwie skojarzonej gospodarki cieplno-elektrycznej. Przedstawiono pojęcie generacji rozproszonej oraz wskazano typowe przykłady technologii stosowanych w źródłach rozproszonych. Podano główne przyczyny zainteresowania nimi i rozwoju tych technologii. Scharakteryzowano, ostatnio zrealizowane w krajowym ciepłownictwie, wybrane przykłady zastosowań skojarzonych źródeł rozproszonych,...
-
Demagnetyzacja składowej podłużnej otwartego układu ferromagnetycznego.
PublicationObiekt ferromagnetyczny znajdujący się w ziemskim polu magnetycznym zaburza w swoim otoczeniu równomierność pola. Zaburzenie to związane jest z namagnesowaniem stałym i indukowanym obiektu ferromagnetycznego. W pracy przedstawiono wyniki badań symulacyjnych dotyczące możliwości demagnetyzacji obiektu w jego osi podłużnej pokrywającej się z największym wymiarem obiektu. Przedstawiono opis niezbędnych założeń dotyczących problemu,...
-
Demegnetyzacja składowej poprzecznej otwartego układu ferromagnetycznego.
PublicationDuże obiekty ferromagnetyczne, jakimi są okręty, ulegają namagnesowaniu stałemu w procesie produkcyjnym, w wyniku prac remontowych czy też w czasie dłuższego postoju w porcie. Celem przedstawionych w pracy obliczeń jest zbadanie czy istnieje możliwość zbudowania energetycznie rozsądnego układu wzbudzenia, który pozwoli na wytworzenie w obiekcie ferromagnetycznym pola o indukcji magnetycznej rzędu 100 mT. Analizę numeryczną rozkładu...
-
Demagnetyzacja składowej pionowej otwartego układu ferromagnetycznego.
PublicationDuże obiekty ferromagnetyczne, jakimi są okręty, ulegają namagnesowaniu stałemu w procesie produkcyjnym, w wyniku prac remontowych czy też w czasie dłuższego postoju w porcie. Ze względu na bezpieczeństwo żeglugi stosuje się specjalne procedury demagnetyzacyjne, których celem jest usunięcie pozostałości magnetycznej i związanego z nią pola własnego obiektu. W pracy przedstawiono wyniki obliczeń dla różnych układów cewek generujących...
-
Układy hydrauliczne stosowane w samochodach ciężarowych.
PublicationOpisano: Retarder: zintegrowany układ hamowania samochodu SCANIA, poszczególne funkcje działania dla przypadków hamowania oraz momentu gdy ma zakończyć hamowanie. Przedstawiono schemat budowy retardera wraz z jego podzespołami gdy jest rozłączony i w przypadku rozpoczęcia hamowania.
-
Napędowe układy eksperymentalne wykorzystywane w dydaktyce
PublicationCiągły postęp w dziedzinie napędów elektrycznych, rozwój technik mikroprocesorowych oraz powszechne zastosowanie komputerów do wizualizacji układów automatyki wymusza na na-uczycielach akademickich rozwój bazy dydaktycznej. Dzięki projektom badawczym i budowie stanowisk do prac doktorskich wprowadzono jednolitą kartę z procesorem sygnałowym SH65L co przyczyniło się do powstania w Laboratorium Automatyki Napędu Elektrycznego jednolitego...
-
Układy napędowe w pływających jednostkach wiertniczych
PublicationOmówiono przeznaczenie i podział pływających jednostek wiertniczych, stosowane urządzenia technologiczne i układy napędowe.
-
Układy antenowe MIMO w telekomunikacji bezprzewodowej.
PublicationPrzedmiotem pracy są podstawy techniki zbiorczego nadawania i odbioru dla przyszłych systemów telekomunikacji bezprzewodowej. Przedstawiono genezę powstania koncepcji MIMO oraz opisano w sposób systemowy tor transmisyjny rozwiązania użytkowego tej koncepcji. Scharakteryzowano działanie poszczególnych bloków tego toru, w szczególności podano macierze sygnałowe różnych rodzajów modulatora przestrzenno-czasowego.
-
Układy sterowania silnika piezoelektrycznego małej mocy.
PublicationW artykule zaprezentowano główne metody zasilania, sterowania i kontroli silników piezoelektrycznych małej mocy. Zaprezentowano nowy system zasilania i sterowania. Przeanalizowano również schemat badań laboratoryjnych.
-
Czujniki tlenu pracujące bez układu odniesienia
PublicationW celu wyznaczenia stężenia lub ciśnienia parcjalnego tlenu w danym środowisku zastosować można potencjometryczne, amperometryczne lub rezystancyjne czujniki tlenu. W niniejszej pracy scharakteryzowane zostaną wszystkie trzy typy urządzeń. Szczególnie interesujące są czujniki amperometryczne i rezystancyjne, gdyż nie wymagają stosowania układu odniesienia i dzięki temu są to rozwiązania stosunkowo proste, tanie i trwałe.
-
Projekt układu sterowania ciągiem wektorowanym rakiety
PublicationArtykuł opisuje problem syntezy układu sterowania ciągiem wektorowanym rakiety w strategii pionowego startu i pionowego lądowania. Celem badań było symulacyjne określenie możliwości wykorzystania regulatora liniowo-kwadratowego w układzie sterowania orientacją rakiety podczas lotu. W pracy oprócz badań symulacyjnych zweryfikowano również algorytm sterowania z wykorzystaniem autorskiego stanowiska z rakietą prototypową wyposażoną...
-
Aplikacja MedEye dla diagnostyki układu pokarmowego
PublicationOmówiono problematyke badan endoskopowych za pomoca endoskopii kapsułkowej. Zaprezentowano główne komponenty oraz zakres funkcjonalnosci aplikacji MedEye, wspomagajacej tego typu diagnostyke. Na podstawie subiektywnych ocen lekarzy wyciagnieto ogólne wnioski na temat przydatnosci poszczególnych jej elementów. W podsumowaniu opisano perspektywy jej rozwoju i wdrozenia w srodowisku medycznym.
-
Wpływ temperatury na skład produktów pirolizy
PublicationPraca prezentuje wyniki badań pirolizy biomasy przy różnych temperaturach maksymalnych prowadzenia pro- cesu. Biomasą użytą w eksperymentach były zrębki brzozowe. Analizowano udziały masowe pięciu frakcji pro- duktów: karbonizatu, smół lekkich, smół ciężkich, wody oraz gazu pirolitycznego. Wykonano także analizy ciepła spalania poszczególnych frakcji w zależności od temperatury prowadzenia procesu. Eksperymenty wykonano przy pomocy...
-
Lekka obudowa. część 4. Układy konstrukcyjne
PublicationW artykule przedstawiono przegląd rozwiązań układów konstrukcyjnych stosowanych w lekkich ścianach osłonowych mających zastosowanie przy różnych rodzajach obudów w obiektach budowlanych.
-
Koncepcja autonomicznego układu do dezynfekcji wody
PublicationW artykule poruszono temat pozyskania energii z nietypowych źródeł. Przedstawiono wyniki prac nad prototypem układu wykorzystującego przepływ strumienia wody jako źródło energii. Zakładano pozyskanie strumienia zarówno z naturalnych cieków wodnych jak i z domowych instalacji wodnych. W pracy sprawdzano koncepcję zastosowania odzyskanej energii do zasilania diod UV – C mających na celu zmniejszenie zagrożenia mikrobiologicznego...
-
Biomechaniczne modele układu mięśniowo-szkieletowego człowieka
PublicationNiniejsza monografia jest poświęcona problemom modelowania zachowania układu mięśniowo-szkieletowego człowieka. Publikacja zawiera opis badań rozwijanych w zakresie: biomechaniki mięśni, biomechaniki zespołów mięśniowych, biomechaniki układu szkieletowego, biomechaniki narządu ruchu, a także zastosowania sygnałów fizjologicznych (elektromiograficznych) oraz projektowania urządzeń do rehabilitacji na podstawie zasad sterowania...
-
Model hybrydowy układu wielowirnikowego z przekładnią
PublicationW pracy przedstawiono metodę redukcji modelu układu wielowirnikowego z przekładnią, w którym uwzględniono zmienną prędkość kątową wirników, oddziaływania żyroskopowe, nieproporcjonalne tłumienie oraz nieliniowość podatności zazębienia. Zaproponowano hybrydową metodę modelowania, w której zastosowano: dekompozycję modalną oraz dyskretyzację przestrzenną. Zredukowany model modalny zbudowano dla części rozważanego układu, w której...
-
Ambulatory Systolic Blood Pressure is Related to the Deletion Allele of the Angiotensin I Converting Enzyme Gene in Young Normotensives with Parental History of Hypertension
Publication -
Układ awaryjnego zasilania oparty na ogniwach paliwowych PEFC zasilany wodorem i metanolem
PublicationGłównymi elementami badanego układu zasilania są dwa moduły ogniw paliwowych PEFC typu Nexa kanadyjskiej firmy Ballard o mocy 1,2 kW każdy. Badany układ został wyposażony w reformer paliwowy firmy Genesis Fueltech model 20 L, w którym do wytworzenia czystego wodoru wykorzystuje się unikatową metodę przetwarzania wodnego roztworu metanolu opartą na połączeniu wysokociśnieniowego reformingu parą wodną oraz użyciu membrany separującej....
-
Wpływ filtru sieciowego na układ sterowania maszyny dwustronnie zasilanej pracujęcej jako generator.
PublicationMaszyna dwustronnie zasilana (MDZ)pracujęca jako generator przy zmiennej prędkości obrotowej wału jest chętnie stosowana w odnawialnych żródłach energii (elektrownie wiatrowe). Sterowaniu podlega moc czynna i bierna dostarczana do sieci. Odpowiednia jakość enegrii dostarczanej do systemu elektroenegretycznego wymaga stosowania filtrów sieciowych, które mogą powodować słabo tłumione oscylacje napięcia. Przedstawiono badania symulacyjne...
-
Sposób i układ wysokosprawnego odzysku ciepła odpadowego w Małej Elektrowni Wodnej - Ołownik
PublicationPrzedmiotem opinii jest sposób i projekt układu do wysokosprawnego odzyskiwania ciepła dotychczas traconego w małych elektrowniach wodnych.Układ ten umożliwia odzyskiwanie ciepła generowanego w prądnicy oraz w przekładni zębatej, a także, za pomocą pompy ciepła, z wody na wypływie z turbiny. Układ ten zaprojektowany został dla Małej Elektrowni Wodnej -Ołownik
-
Wieloobszarowy układ regulacji PI do sterowania prędkością obrotową samochodu z silnikiem spalinowym
PublicationSterowanie pojazdami stanowi istotny obszar działalności koncernów samochodowych. W pracy przedstawiono nieliniowy model matematyczny układu napędowego samochodu osobowego z silnikiem spalinowym. Następnie zaproponowano strukturę systemu sterowania i zaprojektowano nieliniowy wieloobszarowy układ regulacji PI. Przeprowadzono testy symulacyjne zaproponowanego rozwiązania i dokonano krytycznej analizy uzyskanych wyników.
-
Układ kompensacji wpływu wzniesienia oraz przyspieszenia w przyczepie do badania oporu toczenia
PublicationW artykule przedstawiono metodę pomiaru współczynnika oporu toczenia przy wykorzystaniu przyczepy opracowanej w Zakładzie Pojazdów na Politechnice Gdańskiej. Następnie omówiono opatentowany układ bezwładnościowy do korekcji wpływu wzniesienia oraz metodę korekcji wpływu przyspieszenia wzdłużnego. W dalszej części przedstawiono przykładowe wyniki obrazujące pomiar współczynnika CRR na wzniesieniu przy zmiennej prędkości.