Filtry
wszystkich: 3074
wybranych: 2425
-
Katalog
- Publikacje 2425 wyników po odfiltrowaniu
- Czasopisma 5 wyników po odfiltrowaniu
- Wydawnictwa 11 wyników po odfiltrowaniu
- Osoby 231 wyników po odfiltrowaniu
- Wynalazki 1 wyników po odfiltrowaniu
- Projekty 53 wyników po odfiltrowaniu
- Laboratoria 3 wyników po odfiltrowaniu
- Zespoły Badawcze 12 wyników po odfiltrowaniu
- Aparatura Badawcza 8 wyników po odfiltrowaniu
- Kursy Online 237 wyników po odfiltrowaniu
- Wydarzenia 88 wyników po odfiltrowaniu
Filtry wybranego katalogu
wyświetlamy 1000 najlepszych wyników Pomoc
Wyniki wyszukiwania dla: DYNAMIKA ROZWOJU MIASTA
-
Jaka mogła by Gdynia morska
PublikacjaW artykule przedstawiono projekty międzywojenne morskiej fasady miasta jaką miała być strefa nadmorska i Dzielnica Reprezentacyjna Gdyni. Podkreślono aktualność wypracowanej w latach międzywojennych idei otwarcia miasta na morze, która powinna być kontynuowana we współczesnych projektach sporządzanych dla gdyńskiej strefy nadmorskiej. Obecna praktyka urbanistyczna nie zawsze jednak spełnia te wymagania.
-
Protection and conservation of modern movement heritage in Gdynia - some examples of local Government activities
Publikacjaartykuł dotyczy ochrony i konserwacji acrhitektury modernizmu na przykładzie miasta Gdyni
-
Gdynia - a New City of the Twenties and Thirties
PublikacjaArtykuł jest pierwszym przedstawieniem w zagranicznym, anglojęzycznym czasopiśmiennictwie dziejów budowy nowego miasta lat dwudziestych i trzydziestych XX w, jakim był Gdynia. Przedstawiona została geneza decyzji o budowie portu i miasta, pierwsze plany urbanistyczne w kontekście projektów portu, a także rozwój architektoniczny Gdyni. W szczególności zaś przedstawiono przemiany stylowe gdyńskiej architektury modernistycznej tego...
-
Liquid membrane oscillators
PublikacjaZaprezentowano krótki przegląd różnych podejść do opisu mechanizmu oscylacji róznicy potencjału elektrycznego między fazami wodnymi. Więcej uwagi zwrócono na mechanizm zaproponowany w zespole Szpakowskiej. Dla układu z kationowym surfaktantem nagła adsorpcja i desorpcja cząsteczek surfaktantu na granicy faza akceptorowa/ membrana ciekła poprzedzona dyfuzją jest odpowiedzialna za obserwowane oscylacje. W przypadku układu z anionowym...
-
Struktura obserwatora prędkości silnika indukcyjnego z modelem zakłóceń
PublikacjaPrzedstawiany w wielu publikacjach obserwator prędkości silnika indukcyjnego zaproponowany przez autora został w ostatnim okresie zmodyfikowany. Osiągnięto zwiększenie zakresu odtwarzanej prędkości oraz poprawę działania dla prędkości równej i bliskiej zeru. Istotą struktury obserwatora jest zastąpienie w modelu silnika indukcyjnego iloczynów składowych wektora strumienia wirnika i prędkości składowymi wektora zakłóceń. Dynamika...
-
Wynagrodzenia kluczowym elementem rynku pracy – wartość pracy w Polsce
PublikacjaW artykule przedstawiony zostanie zarys teoretyczny rynku pracy, głównie podaż pracy i popyt na pracę. Zaprezentowany zostanie kluczowy element rynku pracy, jakim jest wynagrodzenie, a ściślej przeciętne wynagrodzenie w gospodarce narodowej oraz wynagrodzenie minimalne. W części badawczej pokazane zostaną płace w ujęciu nominalnym i realnym oraz policzona zostanie ich dynamika dla okresu 2000-2013. Podjęta zostanie próba oceny...
-
Automatic tagging of musical files
PublikacjaCelem niniejszej pracy jest zbadanie możliwości automatycznego tagowania utworów muzycznych z wykorzystaniem systemu śledzenia punktu fiksacji wzroku użytkownika. Badania przeprowadzono z udziałem dwudziestu osób o różnym doświadczeniu muzycznym. Zadaniem badanej osoby było wskazanie odpowiedzi na pytania zawarte w ankiecie internetowej, która pozwala na określenie cech utworów muzycznych, takich jak: tempo, dynamika, gatunek....
-
Stabilizacja pozycji i kierunku jednostki dynamicznie pozycjonowanej z niepewnościami parametrycznymi modelu i pomiarowymi
PublikacjaW praktyce, zarówno dynamika statku dynamicznie pozycjonowanego jak również zakłóceń środowiskowych oddziałujących na kadłub nie jest dokładnie znana, co wynika ze zmieniających się warunków eksploatacyjnych jednostki i stanów morza. W artykule przedstawiono zagadnienie projektowania regulatora pozycji i kursu statku z zastosowaniem wektorowej adaptacyjnej metody backstepping dla układu dynamicznego pozycjonowania statku z niepewnościami...
-
Pragmatyzm bez rewolucji - o urbanistyce Gdańska
PublikacjaArtykuł zawiera syntezę polityki przestrzennej miasta Gdańska, realizowanej w ciągu ostatniej dekady.
-
Skatepark szansą na aktywizację i integrację mieszkańców Trójmiasta
PublikacjaPromocja miasta może być prowadzona wieloma sposobami. Jedną z nich, jest działalność na polu promocji aktywności fizycznej. Organizacja imprez na skalę międzynarodową, na pewno jest najbardziej spektakularna, lecz wydarzenia o mniejszej randze, służące mieszkancom i gościom na codzień są miarą przyjazności miasta. Skatepark jest szczególnym miejscem, gdzie młodzież może działać swobodnie, czuć się ''u siebie''.
-
Numerical estimation of flood zones in the Vistula River valley, Warsaw, Poland
PublikacjaPrzedstawiono studium dotyczące wyznaczenia stref zagrożenia powodziowego dla miasta Warszawy wskutek wezbrań rzeki Wisły. Do oszacowania zasięgu stref wykorzystano matematyczny model ustalonego przepływu wolnozmiennego oraz numeryczny model terenu doliny rzeki. Do zobrazowania uzyskanych wyników zastosowano system GIS. Na podstawie uzyskanych wyników zidentyfikowano obszary miasta Warszawy narażone na ewentualną powódź oraz odcinki...
-
Introduction = Wstęp
Publikacja''Przestrzeń publiczna - determinanta miasta europejskiego'' to tytuł sesji seminaryjnej, która odbyła sie w marcu 2005 roku jako spotkanie doktorantów zajmujących sie problemami współczesnego miasta europejskiego. Sesja była dopełnieniem warstztatów międzynarodowych zorganizowanych przez studenckie koło naukowe BUA Brygada Urbanistyczno-Architektoniczna pt:''Pawilon Europejski. E-pawilon?''. Temat jednoczącej się Europy znalazł...
-
Ślady przeszłości w miastach przyszłości = Traces of The Past in Cities of The Future
PublikacjaPamięć zbiorowa we współczesnym mieście wizualizuje się dzięki różnorodnym środkom artystycznego wyrazu. Obok monumentalnych rzeźb na cokołach i wielkoprzestrzennych założeń pomnikowych realizowane są niewielkie nośniki pamięci zbiorowej, których zadaniem jest ukierunkowanie uwagi przechodnia na ''mikrohistorie'' związane nierozerwalnie z dziejami miasta. Powstają symboliczne ''haki'' i ''potykacze'', które wprowadzają do przestrzeni...
-
Flood zones - a risk for the urban areas
PublikacjaPrzedstawiono studium dotyczące wyznaczenia stref zagrożenia powodziowego dla miasta Warszawy wskutek wezbrań rzeki Wisły. Do oszacowania zasięgu stref wykorzystano matematyczny model ustalonego przepływu wolnozmiennego oraz numeryczny model terenu doliny rzeki. Do zobrazowania uzyskanych wyników zastosowano system GIS. Na podstawie uzyskanych wyników zidentyfikowano obszary miasta Warszawy narażone na ewentualną powódź oraz odcinki...
-
A Paradigm for HV, MV, LV Distribution Grid Development Planning
PublikacjaIn the literature, including that relating to businesses in the energy (and power) sector, the concept of these organizations’ operating paradigm may be found. The paper discusses the concept of the paradigm, with a focus on the power grid development planning paradigm. Against this background, issues related to energy security and power systems development trends and problems are presented. A new paradigm is proposed for distribution...
-
Kompozycyjne relacje założeń fortyfikacyjnych i terenów zieleni w panoramie Jerozolimy.
PublikacjaPraca omawia problematykę kształtowania relacji pomiędzy fortyfikacjami a zielenią w panoramie miasta na przykładzie Jerozolimy.
-
Koreferat projektu roboczego Studium Uwarunkowań i Kierunków Zagospodarowania Przestrzennego Gdańska
PublikacjaEkspertyza polegała na zaopiniowaniu roboczego projektu Studium Uwarunkowań i Kierunków Zagospodarowania Przestrzennego Miasta Gdańska
-
Przykłady kształcenia online na Politechnice Gdańskiej - stan obecny i per- spektywy rozwoju. W: [CD-ROM] III Konferencja i Warsztaty. Uniwersytet Wir- tualny: ''Model, narzędzia i praktyka''. Warszawa, 5-7 czerwca 2003 r. War-szawa: P. Warsz.**2003 Sesja 5.06.03, [8 s.]
PublikacjaW artykule przedstawiona jest aktualna oferta CEN PG oraz możliwości jej wy-korzystania na Wydziale Inzynierii Lądowej w studiach doktoranckich i uzupe-łniających (V Program Ramowy UE, Centra Doskonałości, CURE - Centre for Ur-ban Construction and Rehabilitation:Technology, Transfer, Research and Edu-cation). Pokazano przykład współpracy CEN PG z Programem GAMBIT (Krajowy Program Bezpieczeństwa Ruchu Drogowego), której efektem...
-
Tendencje kształtowania przestrzeni publicznych końca XX wieku.
PublikacjaWielkie miasto nie jest już znaną i spójną przestrzenią, ale zbiorem interesujących punktów, do których dociera się komunikacyjnymi korytarzami poprzez ''puste'' obszary. Przestrzeń miasta zachowuje więc swoją ciągłość jedynie na planie urbanistycznym. W związku z powyższym coraz częściej obserwuje się zjawiska samoistnego lub planowanego tworzenia się wielocentrycznych miast metropolitalnych. Wokół historycznie ukształtowanego...
-
Poszukiwanie terenów dla zabudowy mieszkaniowej a zasoby obszarów zielonych w aspekcie bezpieczeństwa środowiska na przykładzie Gdańska
PublikacjaWażnym zagdanienie związanym z rozwojem miasta jest ochrona terenów podmiejskich przed niekontrolowaną zabudową terenów czynnych ekologicznie. Jednocześnie istnieją treny w obrębie miasta, które stanowią rezerwę terenową. Są nimi tereny zielone (np. ogródki działkowe) których sposób wykorzystania jest niezgodny z ich przeznaczeniem. Poszukiwanie ternów pod zabudowę mieszkaniowa winno obejmować głównie rejony juz uzbrojone, oraz...
-
Politechnika w Gdańsku w latach 1918 - 1941.
PublikacjaOmówiono polsko-gdańskie starania o politechnikę w Gdańsku i powołanie Wyższej Szkoły Technicznej Wolnego Miasta Gdańska.
-
Skutki zmian zwierciadła wód gruntowych wywołanych zmianami eksploatacji wód podziemnych oraz zagrożeń powodziowych wywołanych procesami urbanizacyjnymi
PublikacjaCelem referatu jest przedstawienie wyników analizy bezpieczeństwa zabudowy miejskiej i terenów zabudowanych na przykładzie miasta Gdańska.
-
Wskaźnik przedsiębiorczości w jednostkach terytorialnych Polski – zróżnicowanie w czasie i przestrzeni
PublikacjaPrzedmiotem artykułu jest analiza zjawiska prowadzenia działalności gospodarczej przez osoby fizyczne, mierzonego poprzez wskaźnik liczby tych osób na 100 osób w wieku produkcyjnym. Wskaźnik ten nazywany jest nieraz wskaźnikiem przedsiębiorczości, mimo, że mierzy tylko jeden z jej przejawów. Badania prowadzono w układzie podregionów, powiatów i gmin (według ich rodzaju, z wyodrębnieniem miast w gminach miejsko-wiejskich). Celem...
-
MEASURE OF THE LEVEL OF SOCIO-ECONOMIC DEVELOPMENT IN PROVINCES
PublikacjaThe scope of Polish macro-economic data for assessing the level of socio-economic development of the country is largely limited because of the regional variation. Therefore there is a need for cyclic selection and the verification of criteria which allow identifying regions with a similar level of socio-economic development or those that clearly differ from the mean values. The aim of the study is to compare Poland’s provinces...
-
Przestrzeń dla refleksji etycznej w opisowym modelu detalicanych transakcji internetowych. W: Etyczne podstawy ekonomii -teoria i praktyka. Red.nauk.J. Kubka. Gdańsk: Zakł. Nauk. Filoz. Wydz. Zarz. i Ekon. P. Gdań.**2003 s. 167-181, 8 rys. bibliogr. 29 poz.
PublikacjaAutor buduje opisowy model detalicznych transakcji internetowych po to, abywskazać precyzyjnie na przestrzeń dla refleksji etycznej w biznesie elektronicznym. Model ten zostaje zbudowany poprzez wyodrębnienie i opisanie czynników wpływających na i wypływających z funkcjonalności transakcji detalicznych zawieranych w internecie. Zgodnie z nim struktura sprzedaży i dynamika zasięgu na rynku, określana poprzez udział transakcji internetowych...
-
Wybrane przedsięwzięcia inwestycyjne - projekt Lyon Confluence
PublikacjaArtykuł opisuje proces planowania i wdrożenia projektu Lyon Confluence oraz jego wpływ na rozwój miasta i regionu
-
Przekształcenie portowej struktury miejskiej (Studium przypadku: Le Havre)
PublikacjaArtykuł przedstawia całościowy program rewitalizacji dla dzielnicy na przykładzie miasta Le Havre, zawiera on analizę narzędzi odnowy przestrzeni miejskiej. Program inicjatyw lokalnych (Le Programme d'Initiative Communautaire URBAN) dla miasta Le Havre jest projektem ekonomiczno-społeczno-przestrzennym, grupującym całość zadań prowadzących do rewitalizacji dzielnicy portowej. Celem projektu jest stworzenie warunków wspierających...
-
Szansa skoku cywilizacyjnego czy skok szans Pomorza?
PublikacjaPolskie regiony w ostatniej dekadzie uzyskały wsparcie środkami strukturalnymi Unii Europejskiej o wyjątkowej skali. Daje to możliwośc skokowego pokonania progów cywilizacyjnego rozwoju. Podstawą tego przyspieszenia jest planowanie i programowanie strategiczne. Proces długiego trwania rozwoju opisuje foresight regionalny będący wariantem rozwoju. Dylemat rozwoju Pomorza polega na wyborze ścieżek rozwoju: pogłębionej, specjalizacji...
-
Obiekty sportowe jako czynnik stymulujący transformacje i powstawanie nowych przestrzeni miejskich
PublikacjaPowstawanie wielkich obiektów widowiskowo sportowych zawsze wywiera silny wpływ na otoczenie, niezależnie od tego czy lokowane są one w centrum miast, czy też poza obszarem zurbanizowanym. Wpływ ten polega na licznych wielopłaszczyznowych przemianach w życiu ośrodków miejskich, zarówno pod względem urbanistycznym i infrastrukturalnym, jak też ekonomicznym i społecznym. Aby pozytywne procesy, takie jak rewitalizacja czy ożywienie...
-
Wstępna ekspertyza techniczna dotycząca stanu zachowania wraz z wytycznymi doraźnego zabezpieczenia fortyfikacji miejskich w Byczynie
PublikacjaW opracowaniu przedstawiono analizę stanu zachowania zabytkowych murów miasta Byczyny oraz wskazano prace zabezpieczające niezbędne dla ratowania obiektu.
-
Melioracje miejskie
Publikacjamelioracje miejskie jako element zagubiony w polskich regulacjach prawnych. znaczenie dla normalnego funkcjonowania miasta. Elementy składowe. struktury organizacyjne.
-
The impact of hydrological research, municipal authorities, and residents on rainwater management in Gdańsk (Poland) in the process of adapting the city to climate change
PublikacjaAim of the study The city of Gdańsk faces changing climatic conditions that result in a higher frequency of extreme weather events. In response to the increasingly frequent appearance of flash floods, scientific research was carried out on changes in the probability of the occurrence of maximum daily precipitation in Gdańsk. The purpose of this paper is to show the role of hydrological research (science), decisions of local authorities...
-
Kurort Sopot-wielki plac budowy
PublikacjaMiejsca będące uzdrowiskami poza walorami leczniczymi są kojarzone z charakterystycznymi budynkami czego przykładem jest Sopot. Architektura budynków z przed wojny przeplata się z tą pochodzącą z czasów powojennej odbudowy. Jednocześnie trwają prace związane z modernizacją układu komunikacyjnego i przestrzennego centrum miasta. Zakończenie prac budowlanych nastąpi w 2009 roku. Sopot i nowa zabudowa na jego terenie stanowi podstawę...
-
Architektura kościoła i szpitala św. Jakuba w Gdańsku
PublikacjaW artykułe przedstawiono dzieje i historie zespółu kościelno-szpitalnego św. Jakuba w Gdańsku, położonego na terenie Starego Miasta w Gdańsku.
-
Tematyzacja przestrzeni publicznej
PublikacjaArtykuł dotyczy zagadenień tematyzacji przestrzeni publicznej miasta. Zawarto w nim kwestie genezy zjawiska tematyzacji a także przegląd najważniejszych rodzajów przestrzeni tematycznych.
-
Wpływ dużych założeń widowiskowo-sportowych na rewitalizację przestrzeni miejskich na przykładzie stadionu Energa Arena w Gdańsku
PublikacjaCelem badań jest wykazanie, iż budowa dużych obiektów i założeń widowiskowo-sportowych w przestrzeni zurbanizowanej może generować pozytywne przemiany i rewitalizację zdegradowanych obszarów miejskich. Na podstawie analizy porównawczej przypadków, w których działania takie miały miejsce można stwierdzić, że lokalizowanie tychże obiektów na silnie zdegradowanych terenach zurbanizowanych jest jedną z najbardziej efektywnych metod...
-
Europejskie wyzwania spójności polskiej przestrzeni : regiony, metropolie, transport
PublikacjaRegiony kreują spójnosc terytorialną Europy. Regionalny system terytorialny ulega transformacji zależnej od procesu równoważenia rozwoju. Strategia rozwoju regionalnego w Europie i w Polsce w powiązaniu z rozwojem przestrzennym. Metropolie i regiony metropolitarne jako wyraz globalizacji. Dwa mechanizmy rozwoju metropolii: interaktywnego oddziaływania kapitałowego i ''rozlewania'' struktur miejskich. Transport jako infrastruktura...
-
A concept of using static gps masurements for determination of vertical and horizontal land deformations in the main and old city of Gdańsk
PublikacjaArtykuł opisuje koncepcję wykorzystania statycznych pomiarów GPS (stacje GPS) przy analizie przemieszczeń gruntu na terenie Głównego i Starego Miasta w Gdańsku.
-
Deszcz nad Warszawą
PublikacjaProblem wód opadowych w Warszawie, zagrożenia systemowe. Konieczność zmian strategicznych. Znaczenie elementu retencji dla bezpieczeństwa miasta. Szczególny problem powodzi w mieście.
-
Młode Miasto Gdańsk Przedpole historycznego zespołu stoczniowego Uwarunkowania urbanistyczne przekształceń
PublikacjaNiniejsza monografia stanowi podsumowanie prac studialnych i projektowych związanych z przygotowaniem programu przekształceń obszaru Młodego Miasta w Gdańsku. Jej przedmiotem jest jeden z fragmentów dzielnicy, stanowiący obecnie przedmiot przygotowywanego projektu inwestycyjnego. Została ona pomyślana jako kontynuacja serii opracowań odnoszących się do poszczególnych części Młodego Miasta. Równocześnie stanowi ona uzupełnienie...
-
Zintegrowany system do automatycznej oceny rozwiązań oraz prowadzenia zajęć laboratoryjno-projektowych : Sphere Online Judge
PublikacjaW pracy zaprezentowano system Sphere Online Judge (SPOJ), z powodzeniem wdrożony na przedmiotach związanych z algorytmiką i optymalizacją dyskretną na Wydziale Elektroniki, Telekomunikacji i Informatyki Politechniki Gdańskiej. Podstawowe funkcje systemu, z punktu widzenia dydaktyki, pozwalają na wykorzystanie go do automatycznej oceny rozwiązań problemów algorytmicznych, jako repozytorium dokumentów (sprawozdań) oraz platformę...
-
KSZTAŁTOWANIE ZABUDOWY I SYSTEMÓW ZIELENI NA TERENACH MIEJSKICH
PublikacjaDynamika wzrostu miast i problemy jakości ich środowiska skłaniają do badań nad możliwościami tworzenia efektywnych użytkowo systemów zieleni zintegrowanej z zabudową. Rozwijane są rozwiązania integrujące roślinność z rozwiązaniami architektonicznymi (tzw. zielona infrastruktura). Przejawem nowego podejścia do funkcji zieleni w mieście są farmy miejskie pozwalające na produkcję roślin na potrzeby społeczności lokalnej. Podjęte zostały...
-
Zagadnienia wdrażania programów przekształceń i rewitalizacji zdegradowanych struktur miejskich
PublikacjaW artykule zawarto omówienie metody postępowania przy realizacji programów rewitalizacji. Zaprezentowano przy tym wybrane instrumenty zarządzania rozwojem miasta, przydatne w tym procesie.
-
Wspomnienie o Profesorze Janie Tadeuszu Piaseckim (1903-1981).
PublikacjaWspomnienie o Janie Piaseckim, absolwencie politechniki Wolnego Miasta Gdańska i profesorze polskiej Politechniki Gdańskiej napisane z okazji jej jubileuszu 1904-1945-2004.
-
Dlaczego system zarządzania przestrzenią?
PublikacjaArtykuł zawiera rozważania dotyczące konieczności i możliwości integracji wielu instrumentów gospodarowania przestrzenią w jeden system, budowany dla potrzeby zarządzania zrównoważonym rozwojem miasta.
-
Z ziemi lwowskiej do Gdańska
PublikacjaOpracowanie jest monografią przbiegu twórczego życia architekta Witolda Minkiewicza na Politechnice Lwowskiej i Gdańskiej z wyeksponowaniem jego roli w odbudowie miasta Gdańska
-
Young City in Gdansk as the case in urban waterfront redevelopment
PublikacjaW artykule przedstawiono ogólne zasady rządzące procesem przekształceń terenów nadwodnych w miastach portowych. Na tym tle zaprezentowano przypadek Młodego Miasta w Gdańsku.
-
Uwarunkowania obsługi transportowej miast elektrobusami na przykładzie Sopotu
PublikacjaPojazdy o napędzie elektrycznym stanowią jeden z filarów realizacji polityki zrównowa-żonej mobilności w miastach i aglomeracjach. Ponad stuletnie doświadczenia w eksploatacji tramwajów, trolejbusów i miejskich kolei elektrycznych zdeterminowały kierunki rozwoju technologicznego tych środków transportu oraz zakres ich wykorzystania w realizacji potrzeb przewozowych mieszkańców obszarów zurbanizowanych. Rozwój nowoczesnych technologii...
-
Społeczeństwo informacyjne a rozwój regionalny
PublikacjaW rozdziale poruszono problematykę rozwoju gospodarczego, rozwoju regionalnego oraz społeczeństwa informacyjnego. Przeprowadzono analizę prowadzącą do wniosku, że we współczesnych uwarunkowaniach cywilizacyjnych jednym z kluczowych sposobów na osiągnięcie długookresowego, trwałego rozwoju jest tworzenie warunków dla powstania i rozwoju społeczeństwa informacyjnego. Stanowi ono swoistą bazę i warunek, skuteczności innych działań...
-
Przedsięwzięcia ze wsparciem unii europejskiej w małych miastach województwa pomorskiego
PublikacjaPrzedmiotem prezentowanych badań były projekty wspomagane środkami Unii Europejskiej realizowane w latach 2007–2013 w małych miastach województwa pomorskiego. w ramach: Programu Operacyjnego Innowacyjna Gospodarka, Programu Operacyjnego Infrastruktura i Środowisko oraz Regionalnego Programu Operacyjnego. Cele badań obejmowały poznanie struktury przedsięwzięć według ich rodzaju i rozkładu na miasta oraz sprawdzenie, czy wielkość...