Wyniki wyszukiwania dla: ANALIZA LC-DAD-MS
-
Unveiling the Pool of Metallophores in Native Environments and Correlation with Their Potential Producers
PublikacjaFor many organisms, metallophores are essential biogenic ligands that ensure metal scavenging and acquisition from their environment. Their identification is challenging in highly organic matter rich environments like peatlands due to low solubilization and metal scarcity and high matrix complexity. In contrast to common approaches based on sample modification by spiking of metal isotope tags, we have developed a two-dimensional...
-
Nowe substancje psychoaktywne - nowe wyzwania analityczne
PublikacjaNowe substancje psychoaktywne stanowią poważny problem ekonomiczno-społeczny i zdrowotny ze względu na swoje właściwości psychoaktywne oraz uzależniające. Niejednokrotnie zdarza się, że właściwości fizykochemiczne oraz wpływ na organizm człowieka związków z grupy NPS nie są zbadane zanim trafią do nielegalnego obrotu. Wśród substancji należących do NPS wyróżnia się takie grupy chemiczne jak: syntetyczne kannabinoidy, katynony,...
-
Comprehensive methodology for Staphylococcus aureus lipidomics by liquid chromatography and quadrupole time-of-flight mass spectrometry
PublikacjaStaphylococcus aureus is a common pathogen known to cause relatively minor infections as well as severe disorders in humans. Although there is fair amount of published data concerning various aspects of its biology, epidemiology, genetics, etc., there is still a scarce amount of data presenting reliable and thorough investigations regarding high-throughput analysis of total S. aureus lipid content. Therefore, the aim of this study...
-
Analytical Strategies and Applications in Lipidomics
PublikacjaLipidomics is a field of study aiming at a comprehensive analysis of a set of lipids in biological systems. This includes both quantitative and qualitative characterization of lipid profiles, comparative studies of lipidomes, and analysis of lipid-protein interactions. Lipids are structurally diversified that make their analysis a challenging task. The constant advances in analytical technologies, especially in the field of high-performance...
-
Development of chromatographic and mass spectrometry conditions for untargeted lipidomic analysis of human breast milk
PublikacjaHuman breast milk (HBM) is a complex biofluid containing components which are essential for the proper growth of the newborn (for example nutrients such as carbohydrates, proteins, lipids) and also bioactive substances. According to the literature, most of studies involving HBM nutrients investigations focused essentially on the determination of proteins. The molecular composition of lipids in HBM is not well known as the protein...
-
Spektrometria mas jako narzędzie umożliwiające poznanie metabolomu-główne strategie i wyzwania
PublikacjaBadania z zakresu metabolomiki ukierunkowane są na wykrywanie i oznaczanie endogennych związków małocząsteczkowych o masie <1000 Da (np. aminokwasy, cukry, lipidy) w próbkach biologicznych takich jak płyny biologiczne (głównie krew i mocz) oraz kondensaty wydychanego powietrza. Ze względu na szerokie spektrum występowania i niskie poziomy stężeń metabolitów w próbkach, analizy metabolomiczne wymagają stosowania technik o wysokiej...
-
Development of thin film SPME sorbents based on deep eutectic solvents and their application for isolation and preconcentration of endocrine-disrupting compounds leaching from diapers to urine
PublikacjaIn this study, the thin film solid phase microextraction (TF-SPME) based on a novel sorbent composed of deep eutectic solvent (DES) is proposed. Among several synthesized sorbents the most efficient was DES containing trihexyl(tetradecyl)phosphonium chloride and docosanol mixed with polydimethylsiloxane (PDMS) in a molar ratio 1:3:0.25 to achieve a more stable structure. The proposed sorbent was applied on a fiberglass mesh and...
-
Investigation of antifungal and antibacterial potential of green extracts of propolis
PublikacjaPropolis extracts have been used in traditional medicines since ages due to its advantageous complex chemical composition. However, the antibacterial and antifungal activity of poplar propolis extracts prepared in Natural Deep Eutectic Solvent (NADES) are seldom studied. This study investigates suitable alternate for ethanol as a solvent for extraction for Polish poplar propolis. It also attempts to identify suitable extraction...
-
Związki endokrynne w środowisku. Problemy i wyzwania cz. II Wykrywanie i oznaczanie związków endokrynnych i/lub endokrynności próbek
PublikacjaOdkrycie istnienia w środowisku mikrozanieczyszczeń, do których należą między innymi związki z grupy EDC, spowodowało konieczność opracowania i wdrożenia nowych metod do praktyki analitycznej. Jedną z nich są nabierające coraz większego znaczenia techniki immunoanalizy. Mimo, iż nie są one rozwiązaniem nowym, ponieważ od dawna z powodzeniem stosuje się je w analizie klinicznej, mają wiele zalet pozwalających na wykorzystanie...
-
Lipidomics of Staphylococcus aureus – a new insight into the antibiotic resistant phenotype
PublikacjaStaphylococcus aureus is an aggressive pathogen responsible for a variety of diseases, in cluding life-threatening sepsis. Many strains of these bacteria are resistant to multiple classes of antibiotics, which is a substantial clinical problem in the treatment of S. aureus infections. We developed a comprehensive untargeted lipidomic workflow, including sample preparation, liquid chromatography-quadrupole-time-of-flight mass spectrometry...
-
Long-Term Stability of Benzodiazepines and Z-Hypnotic Drugs in Blood Samples Stored at Varying Temperatures
PublikacjaBenzodiazepines (BZDs) and Z-drugs are among the most commonly prescribed pharmaceuticals in the world and are considered standard care for various mental illnesses and for treatment of sleeping and anxiety disorders, alcohol withdrawal, muscle spasms and epilepsy. Some BZDs are not allowed as pharmaceuticals in many countries, and they are used as "designer benzodiazepines" (DBZDs). All these compounds are typically screened in...
-
Determination of bromhexine and its metabolites in equine serum samples by liquid chromatography – Tandem mass spectrometry: Applicability to the elimination study after single oral dose
PublikacjaBromhexine (BH), expectorant used in the treatment of respiratory disorders associated with viscid or excessive mucus, is not permitted for use in the competing horse by many authorities in horseracing and Olympic disciplines. Metabolic studies are of the great importance in anti-doping field because they allow for updating the selection of the most appropriate markers for prohibited substances, such as metabolites present at higher...
-
Design and Microwave-Assisted Synthesis of TiO2-Lanthanides Systems and Evaluation of Photocatalytic Activity under UV-LED Light Irradiation
PublikacjaThe TiO2-Eu and TiO2-La systems were successfully synthesized using the microwave method. Based on the results of X-ray diffraction analysis, it was found that regardless of the analyzed systems, two crystal structures were noted for the obtained samples: anatase and rutile. The analysis, such as XPS and EDS, proved that the doped lanthanum and europium nano-particles are present only on the TiO2 surface without disturbing the...
-
Porównanie lipidowych odcisków palca szczepów gronkowca złocistego z wykorzystaniem techniki wysokosprawnej chromatografii cieczowej sprzężonej ze spektrometrią mas (LC-Q-TOF-MS) i zaawansowanych technik chemometrycznych.
ProjektyProjekt realizowany w Katedra Chemii Analitycznej zgodnie z porozumieniem UMO-2014/13/N/ST4/03899 z dnia 2015-02-18
-
Żółte barwniki organiczne w XIX-wiecznych farbach Jana Matejki - identyfikacja substancji barwiących, nośników, oraz wypełniaczy
PublikacjaNaturalne barwniki organiczne można znaleźć w wielu obiektach dziedzictwa kulturowego. Identyfikacja substancji barwiących obecnych w farbach historycznych dostarcza istotnych informacji dla wielu specjalistów zaangażowanych w naukę o sztuce. Identyfikacja składu farb pozwala na zastosowanie odpowiednich procedur dotyczących renowacji i konserwacji historycznych dzieł sztuki. Informacje te pozwalają na ich renowację zgodnie z decyzjami...
-
The Influence of Storage on Human Milk Lipidome Stability for Lipidomic Studies
PublikacjaHuman milk (HM) lipidome stability during storage is crucial in lipidomic studies to avoid misinterpretations. Facing the lack of comprehensive work on the HM lipidome stability, we performed a study on a potential alteration in the lipid profiles of HM samples stored under different conditions. An untargeted LC-Q-TOF-MS-based approach was applied to study the influence of storage conditions as well as the interaction of the storage...
-
2-Methoxyestradiol and Hydrogen Peroxide as Promising Biomarkers in Parkinson’s Disease
PublikacjaEstrogens function in numerous physiological processes including controlling brain cell growth and differentiation. 2-Meth- oxestradiol (2-ME2), a 17β-estradiol (E2) metabolite, is known for its anticancer effects as observed both in vivo and in vitro. 2-ME2 affects all actively dividing cells, including neurons. The study aimed to determine whether 2-ME2 is a potentially cancer-protective or rather neurodegenerative agent in a...
-
Comparison of extraction techniques of robenidine from poultry feed samples
PublikacjaW publikacji opisano wykorzystanie różnych technik ekstrakcji kokcydistatyków (na przykładzie robenidyny) z próbek pasz zwierzęcych. W trakcie badań porównano wpływ różnych parametrów ekstrakcji na współczynniki odzysku analitu. Wśród wykorzystanych technik ekstrakcji wymienić należy: ekstrakcję za pomocą rozpuszczalnika wspomaganą ultradźwiękami oraz mikrofalami, ekstrakcję w aparatach Soxhleta i Soxteca a także ekstrakcję przez...
-
Multi-Analytical Techniques for the Study of Burial Clothes of Polish King Sigismund III Vasa (1566–1633) and His Wife Constance Habsburg (1588–1631)
PublikacjaThe subjects of this research are the burial clothes of Polish King Sigismund III Vasa and his wife Constance, which were woven and embroidered with silk and metal threads. Fragments of the textiles underwent spectroscopic, spectrometric, and thermogravimetric analyses. The hydrofluoric acid extraction method was improved to isolate various classes of dyes from the textile samples that had direct contact with human remains. High-performance...
-
The Impact of Different Drying Methods on the Metabolomic and Lipidomic Profiles of Arthrospira platensis
PublikacjaDrying is an inseparable part of industrial microalgae production. In this work, the impacts of eight different drying methods on the metabolome and lipidome of Arthrospira platensis were investigated. The studied drying methods were freeze drying (FD), sun drying (SD), air drying at 40 and 75 °C (AD′ and AD″), infrared drying at 40 and 75 °C (IRD′ and IRD″), and vacuum drying at 40 and 75 °C (VD′ and VD″). Results gathered by...
-
Fatal N-Ethylhexedrone Intoxication
PublikacjaN-Ethylhexedrone [2-(ethyloamino)-1-phenylhexan-1-one; α-ethylaminohexanophenone; NEH] is one of the most recent synthetic cathinones that appeared on the illegal market in late 2015. The majority of information concerning the model of consumption of NEH and its impact on the body originates only from self-reports from grey literature websites and drug forums. There are only limited data associated with the concentrations of NEH...
-
5-Thiocyanato-2′-deoxyuridine as a possible radiosensitizer: electron-induced formation of uracil-C5-thiyl radical and its dimerization
PublikacjaIn this work, we have synthesized 5-thiocyanato-2′-deoxyuridine (SCNdU) along with the C6-deuterated nucleobase 5-thiocyanatouracil (6-D-SCNU) and studied their reactions with radiation-produced electrons. ESR spectra in γ-irradiated nitrogen-saturated frozen homogeneous solutions (7.5 M LiCl in H2O or D2O) of these compounds show that electron-induced S–CN bond cleavage occurs to form a thiyl radical (dU-5-S˙ or 6-D-U-5-S˙) and...
-
Prenatal exposure to substance of abuse: A worldwide problem
PublikacjaSubstance abuse during pregnancy is an important public health issue affecting the mother and the growing infant. Preterm labor, miscarriage, abruption and postpartum hemorrhage are obstetric complications which have been associated with women who are dependent on abused substances. Moreover, women are also at an increased risk of medical problems such as poor nutrition, anemia, urinary tract infections as well as sexually transmitted...
-
Intensification of catechin extraction from the bark of Syzygium cumini using ultrasonication: Optimization, characterization, degradation analysis and kinetic studies
PublikacjaCatechin is a prominent polyphenolic component that possesses various medicinal properties. Present work communicates the intensification and optimization of catechin extraction from the bark of Syzygium cumini tree using stirred reactor, soxhlet, ultrasonic bath, and ultrasonic horn technique. The optimization of several parameters such as type of solvent, solid to solvent ratio (1:100 w/v), speed of agitation (300 RPM), extraction...
-
Identification and characterization of the Indian Yellow dyestuff and its degradation products in historical oil paint tube by liquid chromatography mass spectrometry
PublikacjaAn analytical protocol for identification of dyes using reversed phase liquid chromatography-mass spectrometry with atmospheric pressure electrospray ionization (LC-ESI/MS) is presented. The developed method has been successfully applied in identification of euxanthic acid and euxanthone, the main components of the Indian Yellow dye in a historical oil paint tube produced by Richard Ain`es, a recognizable French company supplying...
-
Relationship between the betalain composition in Opuntia ficus indica and Beta vulgaris varieties and biological activity of their extracts
PublikacjaBetalains are a class of pigments that are much less com- monly found in nature than anthocyanins or carotenoids. They occur only in a few edible plants such as red beetroot (Beta vulgaris), prickly pears (Opuntia ficus indica), amaranth (Amaranthus sp.) and some mushrooms. This group of pig- ments can be divided into two major groups: yellow vulgax- anthins and red betanins. Despite their structural similarity to compounds from...
-
Novel Resveratrol-Based Substrates for Human Hepatic, Renal, and Intestinal UDP-Glucuronosyltransferases
PublikacjaTrans-Resveratrol (tRes) has been shown to have powerful antioxidant, anti-inflammatory, anti-carcinogenic, and anti-aging properties; however, its use as a therapeutic agent is limited by its rapid metabolism into its conjugated forms by UDP-Glucuronosyltransferases (UGTs). The aim of the current study was to test the hypothesis that the limited bioavailability of tRes can be improved by modifying its structure to create analogs...
-
The dispersive micro-solid phase extraction method for MS-based lipidomics of human breast milk*
PublikacjaA simple and rapid microextraction method ensuring high lipidome coverage was developed for liquid chromatography mass spectrometry (LC-MS)-based lipidomics of human breast milk. The dispersive microsolid phase extraction (D-µ-SPE) technique, coupled with the design of experiment (DoE) method, enabled the study of the influence of several conditions (desorption solvent, stationary phase ratio, and sorption and desorption time)...
-
Procedura przygotowania próbki do oznaczania wielopierścieniowych węglowodorów aromatycznych w produktach technicznych
PublikacjaW pracy opisano nową metodę przygotowania próbki w celu oznaczania śladowych zawartości wielopierścieniowych węglowodorów aromatycznych (WWA) w wysokowrzących produktach naftowych. Wartości granicy oznaczalności dla badanych WWA w materiałach tego typu mieściły się w przedziale od kilkudziesięciu ng/kg do poniżej dwudziestu ug/kg. Badania wykazały, że w celu oddzielenia większości zanieczyszczeń od analitów, bez ich znaczących...
-
Effects of Addictive Substances During Pregnancy and Infancy and Their Analysis in Biological Materials
PublikacjaThe use of addictive substances during pregnancy is a serious social problem, not only because of effects on the health of the woman and child, but also because drug or alcohol dependency it detracts from childcare and enhances the prospect of child neglect and family breakdown. Developing additive substance abuse treatment programs for pregnant women is socially important and can help ensure the health of babies, prevent subsequent...
-
Application of BiOClnBrm photocatalyst to cytostatic drugs removal from water; mechanism and toxicity assessment
PublikacjaThe photocatalytic activity of series of BiOClnBrm photocatalysts toward degradation and mineralization of the cytostatic drugs 5-fluorouracil (5-FU) and imatinib mesylate (IMA) both singly and in their mixture under simulated solar and visible light irradiation has been investigated. Screening test revealed that among BiOClnBrm photocatalysts synthesized by a solvothermal method, the one with molar 1.3Cl/0.7Br ratio was the most...
-
Analiza danych biznesowych z wykorzystaniem MS Excel
Kursy OnlineKurs prowadzony w ramach Projektu: Kompetencje siłą napędową studentów WZiE PG. Zakres kursu obejmuje następujące zagadnienia: przygotowanie danych do analizy, analiza danych, tworzenie baz danych, prezentacja danych w formie tabelarycznej i graficznej, prognozowanie wybranymi metodami adaptacyjnymi oraz publikacja danych i wykresów w PPoint i Word document.
-
Flavones in cocoa defence against Phytophthora megakarya
PublikacjaCross-pollination of suitable genotypes and earlier selection of elite offspring using adequate plants-associated defence markers in plantlets leaves are decisive for development of T. cacao genotypes tolerant to black pods disease (BPD). T. cacao plantlets from manual cross-pollination of ♀SNK64 × ♂UPA143 were analyzed for their susceptibility to BPD using leaf disc test. Subsequently, leaves (healthy, wounded and wound+infected)...
-
Deep eutectic solvent-based shaking-assisted extraction for determination of bioactive compounds from Norway spruce roots
PublikacjaPolyphenolic compounds play an essential role in plant growth, reproduction, and defense mechanisms against pathogens and environmental stresses. Extracting these compounds is the initial step in assessing phytochemical changes, where the choice of extraction method significantly influences the extracted analytes. However, due to environmental factors, analyzing numerous samples is necessary for statistically significant results,...
-
Wpływ rodzaju kwaśnego dodatku do eluentu oraz właściwości fazy stacjonarnej na rozdzielanie średnio i nisko hydrofobowych kwaśnych organicznych związków chemicznych w odwróconych układach faz kolumnowej elucyjnej wysokosprawnej chromatografii cieczowej - RP HPLC
Publikacjaedna z serii prac badawczych nad opracowaniem optymalnych warunków rozdzielania, identyfikacji i oznaczania względnie, średnio i nisko polarnych składników mieszanin organicznych związków chemicznych otrzymywanych z procesu konwersji biomasy lignocelulozowej, lub suszu roślinnego z wykorzystaniem wysokosprawnej kolumnowej elucyjnej chromatografii cieczowej w odwróconych układach faz (RP-HPLC) z elucją izokratyczną, a wówczas gdy...
-
Agata Kot-Wasik prof. dr hab. inż.
OsobyAgata Kot-Wasik, urodzona w 1964 r. w Siedlcach (woj. mazowieckie), ukończyła studia magisterskie w 1988 r. na Wydziale Chemicznym Politechniki Gdańskiej, w specjalności Analityka Techniczna i Przemysłowa. W latach 1988–1992 była zatrudniona w Katedrze Chemii Organicznej na macierzystym wydziale na stanowisku naukowo-technicznym. W 1990 r. ukończyła na PG studia podyplomowe „Techniki Instrumentalne w Analizie Śladów i Ochronie...
-
Heterojunction of (P, S) co-doped g-C3N4 and 2D TiO2 for improved carbamazepine and acetaminophen photocatalytic degradation
PublikacjaNovel photocatalysts of phosphorus and sulfur co-doped graphitic carbon nitride incorporated in 2D TiO2 structure were successfully fabricated and applied for solar-driven degradation of emerging pollutants from the group of pharmaceuticals not susceptible to biodegradation. The hybrid photocatalysts with different loadings of (P, S)-doped g-C3N4 were characterized by X-ray diffraction (XRD), Fourier transform infrared spectroscopy (FTIR),...
-
Analiza danych biznesowych z wykorzystaniem MS Excel – Power BI i Power Query
Kursy Online -
Karol Flisikowski dr inż.
OsobyKarol Flisikowski jest profesorem uczelni w Katedrze Statystyki i Ekonometrii, Wydziału Zarządzania i Ekonomii Politechniki Gdańskiej. Jest odpowiedzialny jest za prowadzenie zajęć ze statystyki opisowej i matematycznej (w języku polskim i angielskim), a także badań naukowych w zakresie statystyki społecznej. Był uczestnikiem wielu konferencji o zasięgu krajowym, jak i międzynarodowym, gdzie prezentował wyniki prowadzonych przez...
-
Analytical data on molecular umbrella: cispentacin and molecular umbrella: fluorescent probe conjugates
Dane BadawczeAnalytical data (NMR, MS, FTIR) for nine conjugates of molecular umbrella with cispentacin, Lys(Mca) or Nap-NH2. The conjugates have been rationally designed as potential antifungal agents. 1H NMR and 13C NMR spectra were obtained at 500 MHz Varian Unity Plus spectrometer and the deuterated solvents were used as internal locks. High-resolution mass...
-
Glutathione conjugation of the antitumor-active 1-nitroacridine derivatives compounds C-857 and C-1748 – the major role of glutathione S-transferase M1-1
Dane BadawczeObjectives: C-857 and C-1748 are antitumor-active agents, monomers of unsymmetrical bisacridine derivatives. The aim of this study was to analyze their glutathione (GSH) conjugation in vitro in the presence of glutathione S-transferase (GST) M1-1.
-
Justyna Płotka-Wasylka dr hab. inż.
OsobyUrodziła się w Słupsku (24.03.1986).W 2005 roku ukończyła I Liceum Ogólnokształcące im. Jana II Sobieskiego w Wejherowie i rozpoczęła studia na Wydziale Chemicznym Politechniki Gdańskiej. Po ich ukończeniu w 2010 rozpoczęła pracę naukową na tej uczelni, uzyskując w 2014 roku stopień doktora nauk chemicznych. Tematem jej rozprawy doktorskiej, wykonywanej pod kierunkiem prof. Marka Biziuka oraz dr Caluma Morrisona (Uniwersytet w...
-
Investigation of the C-1311 glucuronidation: an electrochemical approach
Dane BadawczeThis study was undertaken to investigate the glucuronidation of the compound C-1311 (5-diethylaminoethylamino-8-hydroxyimidazoacridinone – the model anticancer acridine derivative) using electrochemistry/mass spectrometry (EC/MS) as a complementary technique to in vitro (liver microsomes) and in silico approaches.
-
IZOLACJA I IDENTYFIKACJA NATURALNYCH SUBSTANCJI BARWIĄCYCH OBECNYCH W PRÓBKACH FARB ARTYSTYCZNYCH I TKANINACH POCHODZENIA HISTORYCZNEGO
PublikacjaNatural organic dyes are group of substances that belong to various types of chemical compounds. The most commonly used in paintings and dyeing textiles were naturally occurring dyestuffs from group of anthraquinones, flavones and indigoid dyes. Identification of coloring substances present in historical artistic paints provides relevant information for a wide range of specialists dealing with works of art and in the field of conservation science....
-
Involvement of human glutathione S-transferase M1-1 in the glutathione conjugation of the antitumor unsymmetrical bisacridine derivative C-2028.
Dane BadawczeUnsymmetrical bisacridines (UAs) are a novel potent class of antitumor-active therapeutics. The aim of this study was to investigate the possible role of human glutathione S-transferase M1-1 (hGSTM1-1) in the glutathione (GSH) conjugation of a representative UA, C‑2028.
-
Waldemar Wardencki prof. dr hab. inż.
Osoby -
The template synthesis and complexation properties of the methoxypyrogal-lo[4]arene
PublikacjaZaprezentowano metodę syntezy templatowej MPA. Obserwowano kompleksowanie silnych akceptorów elektronów przez MPA. Analiza widm ESI-MS wykazała właściwości kompleksujące w stosunku do kationów metali alkalicznych. Właściwości jonoforowe związku badano w membranowych elektrodach jonoselektywnych.
-
MBS ITNE 2023/24
Kursy OnlineZadaniem kursu jest wspomaganie nauczania przedmiotu Medody Badań Strukturalnych. Podstawowe zagadnienia poruszane podczas kursu to analiza widm 1H NMR, 13C NMR, IR , MS.
-
Analiza efektywności metod estymacji położenia terminala ruchomego w środowisku propagacji wielodrogowej
PublikacjaW referacie została zaprezentowana analiza efektywności metod estymacji położenia terminala ruchomego w systemie WCDMA/FDD (Wideband Code Division Multiple Access / Frequency Division Duplex) w warunkach propagacji wielodrogowej. Analizie poddano cztery, najczęściej spotykane w literaturze przedmiotu, metody: Chan'a, Foy'a, Fang'a oraz Friedlander'a. Metody te umożliwiają wyznaczanie położenia geograficznego termi-nala ruchomego...
-
Diagnostyka i identyfikacja procesu przy użyciu AdMS-PCA
PublikacjaArtykuł dotyczy diagnostyki i identyfikacji procesu przy użyciu adaptacyjnego, wieloskalowego rozszerzenia PCA - Adaptive Multiscale Principal Component Analysis (AdMS-PCA). Przeprowadzona została analiza własności AdMS-PCA istotnych dla diagnostyki i identyfikacji. Zauważono wadę części adaptacyjnej metody, która ogranicza jej praktyczne zastosowanie. Zaproponowano modyfikację poprzez wprowadzenie algorytmu nadzorującego adaptację....