Filters
total: 2112
-
Catalog
- Publications 1774 available results
- Journals 124 available results
- Conferences 15 available results
- People 43 available results
- Inventions 8 available results
- Projects 9 available results
- Laboratories 1 available results
- Research Teams 4 available results
- Research Equipment 1 available results
- e-Learning Courses 68 available results
- Events 3 available results
- Open Research Data 62 available results
displaying 1000 best results Help
Search results for: OŚWIETLENIE NATURALNE
-
Współczesne trendy oświetleniowe w miastach. Oświetlenie LED nr 1/2016
PublicationArtykuł obejmuje wybrane zagadnienia dotyczące projektowania zewnętrznych form świetlnych we współczesnej tkance miejskiej na przestrzeni wieków. Autorki przedstawiły ewolucje idei i formy miejskiej oprawy oświetleniowej w kontekście jej użyteczności świetlnej, kreowania wyjątkowego znaku przestrzennego, rozwoju współczesnych technologii i wpisania światła w przemiany współczesnego miasta.
-
Oświetlenie LED
Journals -
Oświetlenie spersonalizowane?
PublicationŚwiatło dzienne i elektryczne padające na siatkówkę oka ludzkiego wpływa na to, jak postrzegamy otaczający nas świat. Ostatnie badania pokazują, że światło padające na korę wzorokową oddziałuje także na inne, niewzorokowe funkcje życiowe człowieka. Zaczęto mówić o efektywności biologicznej lub wydajności biologicznej światła. Wykazano, że zależy ona od wielu czynników, między innymim. in. od widmowego, przestrzennego i czasowego...
-
Investigation of the outdoor illuminated and air-cooled silicon solar cell
PublicationPrzedstawiono metodę wyznaczania współczynnika nieidealności ogniwa słonecznego w oparciu o zmiany napięcia otwartego obwodu w funkcji nasłonecznienia. Zastosowano chłodzenie ogniwa przy użyciu radiatora i strumienia powietrza celem utrzymania jego temperatury na stałym poziomie podczas eksperymentu. Omówiono wpływ nasłonecznienia i temperatury ogniwa na kształt charakterystyki i położenie punktu maksymalnej mocy.
-
Magia oświetlenia
PublicationObecnie oświetlenie, oprócz funkcji praktycznej, spełnia również walory estetyczne: wpływa na atmosferę pomieszczenia i stanowi element dekoracji. Na rynku dostępny jest szeroki wachlarz lamp: od tradycyjnych świetlówek do żarówek halogenowych i nowoczesnych diod świecących LED.
-
Oświetlenie elektryczne w komorach chłodniczych
PublicationW artykule przedstawiono zasady oświetlania wnętrz światłem elektrycznym. Omówiono podstawowe pojęcia techniki świetlnej oraz podano wymagania norm i przepisów w zakresie oświetlenia podstawowego i oświetlenia awaryjnego w pomieszczeniach komór chłodniczych. Przedstawiono czynniki i warunki wpływające na wykonanie prawidłowego oświetlenia elektrycznego w tego rodzaju wnętrzach.
-
Masterplan świetlny dla projektu Porto Montenegro, jako rozwiązanie minimalizujące negatywne skutki oświetlenia dla środowiska naturalnego.
PublicationNa podstawie projektu Porto Montenegro w Republice Czarnogóry nad Adriatykiem przedstawiono problemy i rozwiązania minimalizujące negatywne skutki oświetlenia sztucznego dla środowiska naturalnego. Celem Świetlnego Planu Zagospodarowania Przestrzennego było stworzenie jasno zdefiniowanych, ale jednocześnie elastycznych reguł, którym miał być podporządkowany projekt świetlny zlokalizowany w części brzegowej Zatoki Kotorskiej, która...
-
Społeczne aspekty oświetlenia przestrzeni publicznych
PublicationW artykule zostały omówione społeczne aspekty oświetlenia, podstawowe funkcje oświetlenia w kontekście przestrzeni publicznej, czynniki wpływające na wybór rodzaju i sposobu oświetlenia, w tym wymogi normatywne. Aspekty społeczne zostały przedstawione w powiązaniu z czynnikami ludzkimi, kwestią budowania wizerunku miasta oraz wydajnością systemów oświetleniowych i technicznymi właściwościami światła.
-
Inteligentne sterowanie oświetleniem w budynkach przemysłowych.
PublicationW referacie zaprezentowano jeden ze sposobów realizacji inteligentnego sterowania oświetleniem w obiektach przemysłowych za pomocą komputera PC. Przedstawiono koncepcję zastosowania do tego celu sieci LonWork oraz systemu DALI w celu sterowania poszczególnymi punktami świetlnymi. Przedstawiono realizację techniczną opisanego zagadnienia.
-
Komputerowy projekt oświetlenia elektrycznego boiska piłkarskiego
PublicationW artykule przedstawiono wybrane elementy komputerowego projektu oświetlenia elektrycznego boiska piłkarskiego o nawierzchni sztucznej. Obliczenia i wizualizacje wykonano z wykorzystaniem programu DIALux. W projekcie uwzględniono zalecenia m.in. FIFA i UEFA.
-
Możliwości zastosowania oświetlenia dziennego w projektowaniu architektonicznym wnętrz biurowych w Polsce północnej. Badanie możliwości redukcji oświetlenia sztucznego.
PublicationArtykuł stanowi analizę możliwości użycia światła dziennego w projektowaniu oświetlenia wnętrz biurowych. Głównym celem badania było wykazanie na ile możliwe jest zastąpienie oświetlenia sztucznego w projekcie światłem dziennym, przy zachowaniu wartości parametrów oświetleniowych wymaganych dla prawidłowego oświetlenia miejsc pracy. Podstawową motywacją do przeprowadzenia badania była wzrastająca rola maksymalizacji wykorzystania...
-
Problemy projektowania oświetlenia elektrycznego w chłodniach składowych
PublicationProjektowanie oświetlenia elektrycznego w chłodniach składowych jest zadaniem utrudnionym ze względu na to, że niska temperatura otoczenia bardzo niekorzystnie wpływa na działanie niektórych źródeł światła. Utrzymanie wymaganych przez normę wartości natężenia oświetlenia wiąże się ze stosowaniem kosztownych opraw oświetleniowych lub koniecznością wprowadzania współczynników korekcyjnych wartości strumienia świetlnego. W referacie...
-
Wspomagane komputerowo projektowanie oświetlenia elektrycznego drogi rowerowej
PublicationW artykule przedstawiono problemy projektowania energooszczędnego oświetlenia elektrycznego drogi rowerowej. Rozpatrzono trzy warianty oświetlenia: pierwszy - z lampami sodowymi wysokoprężnymi, drugi - z lampami sodowymi niskoprężnymi, trzeci - z lampami diodowymi. W obliczeniach oświetleniowych wykorzystano programy komputerowe DIALux i Excel.
-
Zastosowanie niedrogich modułów bezprzewodowych do sterowania oświetleniem
PublicationW artykule zaprezentowano niedrogi system zdalnego sterowania oświetleniem w budynku. Dokonano krótkiego przeglądu dostępnych na rynku, gotowych rozwiązań. Zaproponowano własną strukturę sterowania wykorzystując tanie moduły bezprzewodowe. Przedstawiono projekt najistotniejszych elementów systemu. Omówiono sposób oprogramowania modułów oraz nadrzędną aplikację sterującą. Artykuł zawiera ocenę systemu, z uwzględnieniem możliwości...
-
KLUCZOWE INWESTYCJE PUBLICZNE W OŚWIETLENIE MIASTA W DOBIE REWOLUCJI PRZEMYSŁOWEJ
PublicationWieloaspektowość problemów dotykających współczesne miasta oraz uczestniczenie w zagospodarowaniu przestrzennym wielu podmiotów spycha niektóre tematy dotyczące formy i estetyki wnętrz urbanistycznych na pole działań innych branż. Najważniejszą cechą wspólną podejmowanych działań są jednak widoczne i odczuwalne skutki przestrzenne w mieście. Jednymi z takich elementów są obiekty oświetleniowe miasta, które w pojedynkę stanowią...
-
System EiB w laboratorium oświetlenia i instalacji elektrycznych.
PublicationW artykule omówiono zasadę działania sytemu EIB wykorzystywanego m.in. do sterowania oświetleniem, ogrzewaniem w nowoczesnych obiektach budowlanych. Zaprezentowano zbudowane stanowisko laboratoryjne, które umożliwia modelowanie instalacji elektrycznych w inteligentnym budynku.
-
Przechowywanie złożonych funkcji oświetlenia w postaci mapy normalnych
PublicationMapy normalnych są jedną z najszerzej stosowanych technik w grafice komputerowej, gdyż pozwalają na stosunkowo mało kosztowne odzwierciedlenie detali obiektów i ich interakcji z oświetleniem. Standardowe mapy normalnych przechowują jednak informacje jedynie o orientacji fragmentów powierzchni i nie oddają efektu rzucania cieni w ramach jednej powierzchni. Prezentowany w artykule algorytm pozwala na zakodowanie w standardowej mapie...
-
MIEJSKIE PROJEKTY OŚWIETLENIOWE W KONTEKŚCIE REWITALIZACJI
PublicationUrban Lighting in the Context of Regeneration Processes. The article presents how multi-layered urban lighting projects fi t into the programs of integrated activities to improve the living conditions of the local community, the surrounding space, and its economic relations. The role of the electric lighting in revealing the night image of the city, its promotion and public spaces transformations off ering new impressions to city...
-
Naturalne związki organiczne.
PublicationNowoczesny podręcznik stanowiący kompendium podstawowych wiadomości o najważniejszych naturalnych związkach organicznych, takich jak: aminokwasy, peptydy, białka, cukry, lipidy, alkaloidy, steroidy, terpeny i terpenoidy. Omówono w nim właściwości chemiczne i fizyczne, działanie fizjologiczne oraz otrzymywanie i zastosowanie tych związków. Przedstawiono również najnowszeosiągnięcia naukowe dotyczące produktów naturalnych, m.in....
-
Naturalne związki organiczne
PublicationNowoczesny podręcznik stanowiący kompendium podstawowych wiadomości o najważniejszych naturalnych związkach organicznych, takich jak: aminokwasy, peptydy, białka, cukry, lipidy, alkaloidy, steroidy, terpeny i terpenoidy. Omówiono w nim właściwości chemiczne i fizyczne, działanie fizjologiczne oraz otrzymywanie i zastosowanie tych związków. Przedstawiono również najnowsze osiągnięcia naukowe dotyczące produktów naturalnych, m.in....
-
Naturalne związki organiczne
PublicationKsiążka zawiera dwanaście rozdziałów merytorycznych, w których omówiono występowanie, właściwości, otrzymywanie i zastosowanie następujących naturalnych organicznych: aminokwasy, peptydy, białka, cukry, lipidy, alkaloidy, steroidy, kwasy nukleinowe, polifenole i flawonoidy, hormony owadzie i roślinne, terpenoidy i izoterpenoidy oraz związki sygnałowe (feromony).
-
Zaburzenia radioelektryczne wytwarzane przez nowoczesne urządzenia oświetleniowe
PublicationW artykule zaprezentowano zmienione wymagania normalizacyjne w zakresie emisji zaburzeń radioelektrycznych dla urządzeń oświetleniowych oraz przedstawiono przykładowe wyniki pomiarów emisyjności powszechnie stosowanych świetlówek kompaktowych w odniesieniu do innych źródeł swiatła.
-
Adaptacyjny system oświetlania dróg oraz inteligentnych miast
PublicationPrzedmiotem rozprawy jest zbadanie praktycznej możliwości wykrywania w czasie rzeczywistym anomalii w systemie oświetlenia drogowego w oparciu o analizę danych ze inteligentnych liczników energii. Zastosowanie inteligentnych liczników energii elektrycznej (Smart Meter) w systemach oświetlenia drogowego stwarza nowe możliwości w zakresie automatycznej diagnostyki takich niepożądanych zjawisk jak awarie lamp, odstępstwa od harmonogramu...
-
Sterowanie oświetleniem, ogrzewaniem i klimatyzacją z wykorzystaniem systemu KNX/EIB
PublicationW artykule przedstawiono ideę inteligentnych instalacji elektrycznych wykorzystujących system KNX/EIB. Zwrócono uwagę na możliwości zmniejszenia zużycia energii elektrycznej i cieplnej w stosunku do rozwiązań konwencjonalnych. Omówiono zasady projektowania instalacji typu KNX/EIB oraz zaprezentowano przykładowy projekt wdrożonej instalacji elektrycznej.
-
Wpływ źródeł oświetlenia LED na pogorszenie niektórych parametrów energii elektrycznej
PublicationW artykule przedstawiono częściowe wyniki pomiarów mocy w nowo powstałym obiekcie przeznaczonym pod działalność naukowo badawczą oraz biurową. Obiekt ten charakteryzował się znacznym wykorzystaniem tanich opraw oświetleniowych LED. Dodatkowo w izolowanej sieci zasilania wykonano badania dostępnych komercyjnie układów oświetleniowych LED dla przypadku zasilania ich napięciem odkształconym. Wykonane pomiary i badania wskazują na...
-
Komputerowy projekt oświetlenia elektrycznego klatki schodowej budynku Wydziału Elektrotechniki i Automatyki
PublicationW pracy przedstawiono projekt oświetlenia elektrycznego klatki schodowej budynku Wydziału Elektrotechniki i Automatyki Politechniki Gdańskiej. Projekt ten wykonano zgodnie z wymaganiami aktualnych przepisów i norm. Wykonane w ramach projektu wizualizacje pozawalają na wyobrażenie oświetlenia klatki schodowej po modernizacji.
-
Wpływ przepisów budowlanych w zakresie oświetlenia na kształtowanie formy architektonicznej budynku
PublicationGłównym celem artykułu było zbadanie wpływu norm budowlanych na projekt formy architektonicznej w kontekście światła dziennego i elektrycznego. Aby osiągnąć ten cel, w okresie kwiecień-czerwiec 2020 r. w ramach działań w międzynarodowym programie Solar heating and Cooling prowadzonym przez International Energy Agency (IEA) – Task 61: Integrated Solutions for Daylight and Electric Lighing; Subtask A: User perspective and requirements...
-
Analiza efektywności systemów oświetlania roślin na przykładzie uprawy bazylii
Publication -
Analiza efektywności systemów oświetlania roślin na przykładzie uprawy bazylii
PublicationDynamiczny rozwój technologii LED oraz znaczące podwyżki cen energii elektrycznej wymuszają badania mające na celu zwiększenie efektywności systemów oświetleniowych do uprawy roślin. W pracy przeprowadzono analizę efektywności oświetlenia na przykładzie uprawy bazylii. Na wstępie dokonano pomiarów spektralnych liści bazylii. Na podstawie otrzymanych wyników opracowano i wykonano oświetlenie dopasowane do charakterystyki spektralnej...
-
Wpływ stoczni na środowisko naturalne
PublicationW referacie, w sposób przeglądowy, opisano podstawowe problemy związane z wpływem stoczni na środowisko naturalne. Podpunkty 1 i 2 odnoszą się do sytuacji przeszłej i obecnej. Podpunkty 3 i 4 odnoszą się do sytuacji nowej, która wynika ze wstąpienia Polski do UE. Pociąga to za sobą konieczność wprowadzenia zmian dostosowawczych przez każdą ze stoczni.
-
Justyna Martyniuk-Pęczek dr hab. inż. arch.
PeopleJustyna Martyniuk-Peczek, Ph.D., D.Sc. Associate Professor Department of Urban Design and Regional Planning, Faculty of Architecture Gdansk University of Technology My academic and research activity has been concentrated around one specialty — urban planning, however it involves an interdisciplinary reference to other fields, such as lighting and the science of management. In terms of quantity, my academic work...
-
Naturally occurring mitochondrial DNA heteroplasmy in the MRL mouse
PublicationThe MRL/MpJ mouse is an inbred laboratory strain of Mus musculus, known to exhibit enhanced autoimmunity, increased wound healing, and increased regeneration properties. We report the full-length mitochondrial DNA (mtDNA) sequence of the MRL mouse (Accession # EU450583), and characterize the discovery of two naturally occurring heteroplasmic sites. The first is a T3900C substitution in the TpsiCloop of the tRNA methionine gene...
-
Od pragmatyzmu do masowej indywidualizacji w kształtowaniu form oświetlania miasta
Publication„Od pragmatyzmu do masowej indywidualizacji w kształtowaniu form oświetlenia miasta” podejmuje dwa istotne wątki. Z jednej strony mówi o ewolucji architektonicznych użytkowych form oświetleniowych na przestrzeni wieków, z drugiej zaś zwraca uwagę na oznaki rewolucji cyfrowej i jej wpływ na kształtowanie oświetlenia miasta. Te dwa wątki łączą się w dokonanej obserwacji pojawienia się nowego paradygmatu masowej indywidualizacji...
-
Badanie wpływu odkształcenia napięcia sieci na przebieg prądu obciążenia wybranych lamp oświetlenia ulicznego
PublicationCechą charakterystyczną większości rodzajów lamp jest odkształcony prąd obciążenia. W niektórych przypadkach odkształcenie prądu może być duże, co niekorzystnie wpływa na sieć zasilającą. Odkształcenie to pogłębia się, gdy lampy są zasilane odkształconym napięciem. W artykule przedstawiono wyniki badań prądu obciążenia następujących lamp stosowanych w oświetleniu ulicznym: sodowej wysokoprężnej, sodowej niskoprężnej oraz ledowej....
-
Badanie wpływu odkształcenia napięcia sieci na przebieg prądu obciążenia wybranych lamp oświetlenia ulicznego
PublicationCechą charakterystyczną większości rodzajów lamp jest odkształcony prąd obciążenia. W niektórych przypadkach odkształcenie prądu może być duże, co niekorzystnie wpływa na sieć zasilającą. Odkształcenie to pogłębia się, gdy lampy są zasilane odkształconym napięciem. W artykule przedstawiono wyniki badań prądu obciążenia następujących lamp stosowanych w oświetleniu ulicznym: lampy sodowej wysokoprężnej, lampy sodowej niskoprężnej...
-
Oprawy do oświetlania wnętrz ze źródłami LED. Trendy i tendencje projektowe.
PublicationW artykule omówiowiono trendy i prognozy dotyczące rozwoju i projektowania opraw oświetleniowych ze źródłami LED do oświetlenia wnętrz.
-
Światło jako materiał. Współczesne systemy oświetlenia w architekturze. = Light as the Material. Contemporary Lighting Systems in Architecture.
PublicationArtykuł dotyczy relacji między architekturą i światłem, które odnoszą się do postrzegania dzieła architektonicznego. Rozwój nowoczesnych technologii oświetleniowych sprawia, że światło staje się niezależnym elementem architektonicznym, który posiada silny wpływ na widza.
-
Wymiana lamp sodowych wysokoprężnych na lampy ledowe – aspekty techniczne i ekonomiczne modernizacji oświetlenia dróg
PublicationPrzedstawiono zasady projektowania oświetlenia dróg zgodnie z aktualnymi normami. Wykonano uproszczone projekty oświetlenia dwóch rodzajów dróg i na ich przykładzie porównano parametry techniczne lamp ledowych i lamp sodowych wysokoprężnych. Zwrócono uwagę na odkształcenie prądu pobieranego przez te lampy. Wykonano analizę ekonomiczną pozwalającą ocenić opłacalność stosowania lamp ledowych.
-
Odkształcenie prądu pobieranego przez urządzenia oświetleniowe i jego wpływ na instalację zasilającą
PublicationWiększość powszechnie stosowanych energooszczędnych urządzeń oświetleniowych pobiera prąd odkształcony. W niektórych przypadkach odkształcenie prądu jest znaczne i może mieć istotny wpływ na dobór zabezpieczeń, przekroju przewodów i transformatora zasilającego. W artykule przedstawiono analizę prądu pobieranego przez lampy wyładowcze oraz zasady doboru zabezpieczeń i przekroju przewodów w instalacjach oświetleniowych. Zwrócono...
-
Odkształcenie prądu pobieranego przez urządzenia oświetleniowe i jego wpływ na instalację zasilającą
PublicationWiększość powszechnie stosowanych energooszczędnych urządzeń oświetleniowych pobiera prąd odkształcony. W niektórych przypadkach odkształcenie prądu jest znaczne i może mieć istotny wpływ na dobór zabezpieczeń, przekroju przewodów i transformatora zasilającego. W artykule przedstawiono analizę widmową prądu pobieranego przez lampy wyładowcze oraz zasady doboru zabezpieczeń i przekroju przewodów w instalacjach oświetleniowych. Zwrócono...
-
STANOWISKO I METODA DO POMIARU WPŁYWU NATĘŻENIA OŚWIETLENIA NA DOKŁADNOŚĆ WYZNACZANIA PUNKTU FIKSACJI WZROKU UŻYTKOWNIKA
PublicationŚledzenie ruchów gałki ocznej jest tematem badawczym o szerokiej przydatności w wielu zastosowaniach. Najmniej inwazyjną i tym samym najbardziej praktyczną metodą określania punktu fiksacji jest metoda bez wykorzystania oświetlenia podczerwonego i bez zapewniania fizycznego kontaktu z okiem. Ze względu na dużą prędkość ruchów gałki ocznej, z wykorzystaniem typowej dla komputerów PC kamery internetowej możliwe jest tylko wyznaczanie...
-
Przetwarzanie języka naturalnego
PublicationRozdział opisuje przetwarzanie języka naturalnego z podziałem na warstwy przetwarzania. Omawia też zagadnienie jakości przetwarzania na przykładzie poprawiania błędów i optymalizacji reguł.
-
Ewa Głowińska dr inż.
People -
Experimental investigations of prototype od solar collector on the rig equipped with artificial source of illumination
PublicationW pracy opisano badania eksperymentalne prowadzone w Katedrze Techniki Cieplnej Politechniki Gdańskiej, dotyczące prototypowego cieczowego kolektora słonecznego, wykonanego z organicznego tworzywa sztucznego. Badania cieplne przeprowadzono metodą porównanwczą, przy czym kolektorem odniesienia był kolektor słoneczny Aparel produkowany na rynku krajowym. W artykule opisano też stanowisko badawcze zaprojektowane i zbudowane jako moblina...
-
HISTORIA ROZWOJU LAMP I OPRAW OŚWIETLENIOWYCH SŁUŻĄCYCH DO OŚWIETLANIA WNĘTRZ MIESZKALNYCH. CZĘŚĆ PIERWSZA
PublicationThis paper reflects on the history of decorative luminaire design. The development of the new sources of light within residential environment has been changing the luminaire design. Residential dwellings have been lit by a lot of light sources through the centuries form a point lamps like candle or incandescent lamps to linear florescent lamps and LED strips. A development of SSL technology introduced an idea of lit surfaces. Energy...
-
JOURNAL OF NATURAL PRODUCTS
Journals -
Experimental verification of natural convective heat transfer phenomenon from isothermal cuboids
PublicationArtykuł przedstawia wyniki badań eksperymentalnych konwekcyjnej wymiany ciepła od powierzchni izotermicznego prostopadłościanu o stosunkowo dużych rozmiarach (t.j. 1.5 m x1 m x 0.5 m). Celem tych badań było otrzymanie wyników, które można by porównać z otrzymanymi dla obiektu w mniejszej skali i prezentowano we wcześniejszych doniesieniach (Int. J. Heat Mass Transfer 46 (2003) 2169-2178). Rozwiązanie eksperymentalne przeprowadzono...
-
Wpływ pracy doświadczalnego reaktora jądrowego na krajowe środowisko naturalne
PublicationW artykule, na podstawie raportów oceny stanu ochrony radiologicznej eksploatowanych źródeł technologii jądrowych, przedstawiono wpływ pracy doświadczalnego reaktora jądrowego na krajowe środowisko naturalne. Korzystając z analiz wyników pomiarów przeprowadzonych w ostatnich 15 latach, przedstawiono trendy zmian w wybranych elementach środowiska naturalnego na terenie i w otoczeniu ośrodka Świerk. Ponadto zaprezentowano wpływ...
-
Wpływ pracy doświadczalnego reaktora jądrowego na krajowe środowisko naturalne
PublicationW artykule przedstawiono wpływ pracy doświadczalnego reaktora jądrowego na krajowe środowisko naturalne w oparciu o raporty stanu oceny radiologicznej eksploatowanych źródeł technologii jądrowych. Na podstawie analizy wyników pomiarów z ostatnich piętnastu lat przedstawiono trendy zmian w wybranych elementach środowiska naturalnego na terenie i w otoczeniu ośrodka Świerk. Ponadto zaprezentowano wpływ wyników badań z piętnastoletniego...
-
Przestrzeń publiczna nocą - udział światła sztucznego w procesie odnowy przestrzeni publicznej
PublicationW artykule opisano współczesne oświetlenie miasta z punktu widzenia urbanistycznego. Przytoczono przykłady gdzie nowoczesne technologie oświetleniowe były częścią programów rewitalizacji śródmieścia miast i przyczyniły się do ich odnowy.