Filtry
wszystkich: 550
-
Katalog
- Publikacje 426 wyników po odfiltrowaniu
- Czasopisma 1 wyników po odfiltrowaniu
- Osoby 25 wyników po odfiltrowaniu
- Wynalazki 8 wyników po odfiltrowaniu
- Projekty 9 wyników po odfiltrowaniu
- Zespoły Badawcze 2 wyników po odfiltrowaniu
- Kursy Online 69 wyników po odfiltrowaniu
- Wydarzenia 1 wyników po odfiltrowaniu
- Dane Badawcze 9 wyników po odfiltrowaniu
Wyniki wyszukiwania dla: NAWIERZCHNIE BETONOWE
-
Warunki betonowania w obniżonych temperaturach, na przykładzie Pomorza
PublikacjaArtykuł opisuje wpływ niskich temperatur na proces wiązania i narastanie wytrzymałości w betonie. W pracy przedstawiono metody umożliwiające betonowanie oraz dojrzewanie betonu w obniżonych temperaturach. Zaprezentowano zastosowanie ''elektronagrzewu'' przy budowie ''Galerii Bałtyckiej'' w Gdańsku.
-
Ekspertyza techniczna w zakresie wyjaśnienia oznaczeń „j.mb.”, „j.bt.” i „bet.” znajdujących się na mapie zasadniczej, w odniesieniu do przepisów Prawa Budowlanego i stanu faktycznego.
PublikacjaW ekspertyzie odniesiono się do definicji drogi, jako budowli zgodnie z definicjami ustawy Prawa Budowlanego i przepisów pokrewnych. Ponadto wyjaśniono oznaczenia obszarów: jezdni i nawierzchni znajdujących się na mapie zasadniczej - mapie do celów projektowych w odniesieniu do obowiązujacych przepisów oraz stanu faktycznego.
-
Hałas pojazdów w trakcie manewrowania z małymi prędkościami - model CP2009 cz. 2
PublikacjaArtykuł ten omawia zagadnienia związane z manewrowaniem pojazdów naparkingach, stacjach paliw, terminalach promowych itp. Omówiono w nimmetodę prognozowania poziomu mocy akustycznej emitowanej z obiektu typu parking z uwzględnieniem charakterystyk pojazdów i nawierzchni. W metodzie tej uwzględniono charakterystykę współczesnego parku samochodowego w Polsce.
-
Hałas pojazdów w trakcie manewrowania z małymi prędkościami - model CP2009. Cz. 1
PublikacjaArtykuł ten omawia zagadnienia związane z manewrowaniem pojazdów naparkingach, stacjach paliw, terminalach promowych itp. Omówiono w nimmetodę prognozowania poziomu mocy akustycznej emitowanej z obiektu typu parking z uwzględnieniem charakterystyk pojazdów i nawierzchni. W metodzie tej uwzględniono charakterystykę współczesnego parku samochodowego w Polsce.
-
Hałas pojazdów w trakcie manewrowania z małymi prędkościami - model CP2009. Cz. 3
PublikacjaArtykuł ten omawia zagadnienia związane z manewrowaniem pojazdów naparkingach, stacjach paliw, terminalach promowych itp. Omówiono w nimmetodę prognozowania poziomu mocy akustycznej emitowanej z obiektu typu parking z uwzględnieniem charakterystyk pojazdów i nawierzchni. W metodzie tej uwzględniono charakterystykę współczesnego parku samochodowego w Polsce.
-
Resistance is futile
PublikacjaOmówiono zasadę działania przyczepy dynamometrycznej służącej do pomiaru oporu toczenia opon do samochodów osobowych i dostawczych w warunkach drogowych. Przyczepa ta została zbudowana w Katedrze Pojazdów i Maszyn Roboczych Politechniki Gdańskiej. Zaprezentowano wyniki dadań oporu toczenia dwóch opon na nawierzchni SMA 0/12,8.
-
The relationships between asphalt mix rutting resistance and MSCR test results
PublikacjaW publikacji przedstawiono badania wpływu rodzaju asfaltu na odporność i deformacje. Wykazano, że w przypadku betonów asfaltowych jest lepsza korelacja pomiędzy cechami asfaltów a odpornością na deformacje niż w przypadku mieszanek mineralno-asfaltowych o nieciągłym uziarnieniu.
-
Wpływ parametrów kruszywa na właściwości betonu przepuszczalnego
PublikacjaAutorzy w pracy przedstawili wpływ rodzaju i właściwości kruszywa grubego na właściwości mechaniczne betonu przepuszczającego. Określono wpływ jamistości betonu na gęstość betonu porowatego. W przeprowadzonych badaniach zastosowano kruszywo łamane granitowe, naturalne otoczakowe, kruszywo z recyklingu gruzu betonowego, kruszywo popiołoporytowe, granulowane kruszywo ze szkła spienionego.
-
Analiza ruchu drogowego z wykorzystaniem analizy akustycznej
PublikacjaTematyka pracy porusza zagadnienia dotyczące pozyskiwania informacji o ruchu drogowym z wykorzystaniem monitoringu akustycznego. Przybliżono podstawowe techniki nadzoru nad ruchem drogowym. Przedstawiono założenia akustycznego detektora ruchu i zbadano jego skuteczność na trzech płaszczyznach działania – zliczania pojazdów, klasyfikacji rodzajowej i klasyfikacji warunków pogodowych panujących na nawierzchni
-
ANALIZA PORÓWNAWCZA DROGI HAMOWANIA MOTOCYKLA Z WŁĄCZONYM I WYŁĄCZONYM UKŁADEM ABS
PublikacjaW artykule przedstawiono wyniki pomiaru drogi hamowania motocykla przy użyciu hamulca koła przedniego, koła tylnego oraz kombinacji obu tych hamulców. Próby intensywnego hamowania motocykla przeprowadzono na suchej nawierzchni asfaltowej z włączonym i wyłączonym układem ABS. Na podstawie zmierzonej drogi hamowania dokonano obliczenia średniego opóźnienia hamowania.
-
Rolling resistance measurements of studded tires
PublikacjaW pracy przedstawiono wyniki pomiaru oporu toczenia opon kolcowanych i po usunięciu kolców na nawierzchni poroelastycznej. Badania przeprowadzono na stanowisku bębnowym Katedry Pojazdów i Maszyn Roboczych Politechniki Gdańskiej. Opony kolcowane mają o około 5% wyższy współczynnik oporu toczenia w porównaniu z oponami nie kolcowanymi.
-
Jacek Chróścielewski prof. dr hab. inż.
Osoby -
n/d Badanie oddziaływania ruchu drogowego na nawierzchnie podatne zbrojone geokopozytami
ProjektyProjekt realizowany w Katedra Inżynierii Transportowej zgodnie z porozumieniem PPN_BEK_2020_1_00289 z dnia 2021-05-15
-
Pomiar i interpretacja efektów sezonowych w przyczynowo-skutkowych modelach dynamicznych na przykładzie modelu płac w Polsce
PublikacjaW części teoretycznej artykułu określono związki funkcyjne pomiędzy przyczynowo-skutkowym, dynamicznym modelem autoregresyjnym pierwsze-go rzędu a modelu trendu przełącznikowego. Wykazano, że poziom trendu przełącznikowego zależy od dynamicznych właściwości modelu autoregresjne-go z jednej strony oraz od poziomu czynników występujących w tym modelul, z drugiej strony. Na tym tle wykazano, że na podstawie efektów sezonowych w modelu...
-
Technologia Betonów II 2022/23
Kursy OnlineCelem przedmiotu jest przekazanie wiadomości z zakresu technologii betonu oraz rozszerzanie wiedzy nabytej podczas podstawowego kursu dotyczącego technologii betonu.
-
Technologia Betonów II 2023/24
Kursy OnlineZaawansowana technologia betonu. Betony specjalne i specjalne techniki betonowania: fibrobetony betony architektoniczne, lekkie betony kruszywowe, SCC, betonowanie podwodne.
-
Badania ultradźwiękowe przyczepności warstwy brązu do podłoża stalowego wewnętrznych powierzchni tulei typu 62-06-02
PublikacjaCelem ekspertyzy było zbadanie w każdej tulei przyczepności warstwy brązu, który został nałożony metodą odlewania na wewnętrzne powierzchnie tulei stalowych. Badania zostały przeprowadzone przed obróbką skrawaniem powierzchni zewnętrznych i wewnętrznych tulei.
-
Wpływ termoplastycznych kompozycji napełnianych miałem gumowym na wybrane właściwości asfaltu drogowego
PublikacjaDynamiczny rozwój transportu samochodowego zmusza do wykonywania nawierzchni drogowych z materiałów o wysokiej wytrzymałości oraz odporności na odkształcenia trwałe, co znacznie wydłuża żywotność nawierzchni. Polskie przedsiębiorstwo BISEK Sp. z o.o. z Wrocławia we współpracy z Politechniką Wrocławską, jako pierwsze wykorzystało miał gumowy do modyfikacji asfaltów metodą mokrą. W chwili obecnej firma Lotos Asfalt Sp. z o.o. wprowadziła...
-
Numerical mesoscopic analysis of fracture in fine-grained concrete
PublikacjaArtykuł omawia wyniki analizy mezoskopowej procesu pękania w betonie podczas zginania. Obliczenia wykonano na poziomie mezo wykorzystując model degradacji sztywności z nielokalnym osłabieniem. Zbadano wpływ właściwości kruszywa, stref przejściowych, nacięcia oraz długości charakterystycznej mikrostruktury na zachowanie sie betonu.
-
Modelling of behavior of plain concrete using DEM
PublikacjaW artykule pokazano rozwój różnych zjawisk mikrostrukturalnych na poziomie kruszywa w betonie podczas jednoosiowego ściskania i rozciągania.. Obliczenia wykonano stosując metodę DEM. Wyniki na poziomie globalnym porównano doświadczalnymi. Szczególna uwagę zwrócono na propagację rys i szerokość lokalizacji odkształceń.
-
Wpływ sezonowych zmian temperatury na właściwości sedymentacyjne osadu czynnego
PublikacjaPrzedstawiono badania dotyczące wpływu temperatury na właściwości sedymentacyjne osadu czynnego w dwóch komunalnych oczyszczalniach ścieków. Sezonowe zmiany opadalności osadu związane są ze zmianami temperatury oraz zmianą składu populacji bakterii osadu czynnego (bakterie nitkowate). Na rozwój tych bakterii wpływa nie tylko temperatura, lecz także intensywność napowietrzania oraz dostępność substancji pożywkowych.
-
Warstwa odcinająca z geotekstyliów w nawierzchniach drogowych. Wymagania i zasady doboru właściwości
PublikacjaW artykule omówiono zagadnienia związane ze stosowaniem geotekstyliów jako warstwy odcinającej w budowie nawierzchni drogowych. Podano wymagania ogólne, jakie stawia się geotekstylion w omawianym zastosowaniu. Przedstawiono klasyfikacje wykorzystywane w wybranych krajach oraz wymagania stosowane w Polsce. Zwrócono uwagę na czynniki wpływające na prawidłowy wybór geotekstyliów do wykonania warstwy odcinającej
-
Kryteria oceny trwałości (przydatności) eksploatacyjnej szyn kolejowych
PublikacjaOcena stanu technicznego szyn kolejowych ma zasadniczy wpływ na ocenę stanu technicznego nawierzchni kolejowej. W artykule omówiono kryteria oceny trwałości (przydatności) eksploatacyjnej szyn obowiązujące w Polsce. Wskazano kryteria umożliwiające ocenę szyn z wadami kontaktowo-zmęczeniowymi. Dokonano takiej oceny dla wybranego fragmentu linii kolejowej nr 131 Chorzów Batory - Tczew
-
Wpływ przechyłki na zjawisko postępowania zużycia bocznego szyn kolejowych w łukach poziomych
PublikacjaDegradacja elementów nawierzchni kolejowej jest zagadnieniem bardzo złożonym, w które uwikłane jest wiele czynników związanych między innymi z układem geometrycznym toru kolejowego, właściwościami trybologicznymi poszczególnych elementów nawierzchni, jak również z parametrami podłoża gruntowego, a także z właściwościami samych pojazdów szynowych. W artykule omówiono jeden z powyższych problemów, tj. wpływ ukształtowania toru kolejowego...
-
Fracture evolution in concrete compressive fatigue experiments based on X-ray micro-CT images
PublikacjaArtykuł omawia ewolucje pękania w betonie podczas cyklicznego ściskania betonu. Przestrzenną ewolucję pękania zobrazowano stosując mikro-tomograf rentgenowski. Zdjęcia wykonano dla różnych cykli zmęczeniowych. Wyniki porównano z testami monotonicznymi. Jakościowa ewolucja objętości pękania ze wzrostem zmęczeniowego zniszczenia pokazała silnie nieliniowy kształt.
-
Determination of representative volume element in concrete under tensile deformation
PublikacjaW artykule podano sposoby określenia elementu reprezentatywnej objętości w betonie podczas rozciągania. Obliczenia wykonano przy zastosowaniu izotropowego modelu degradacji sztywności rozszerzonego o długość charakterystyczną mikrostruktury w ramach teorii nielokalnej. Zaproponowano 2 różne metody wyznaczania elementu reprezentatywnej objętości niezależnego od warunków brzegowych.
-
Konstrukcje Betonowe / sem. III / st. niestacjonarne II stopnia
Kursy Online -
Konstrukcje Betonowe I - sem. 6 BO - N 2023
Kursy Online-
-
Konstrukcje Betonowe sem. V inż. stacj. 2023/2024
Kursy Online -
Badania eksperymentalne słupów CFST
PublikacjaW pracy przedstawiono badania eksperymentalne słupów osiowo ściskanych. Rozważa się efektywność poprzecznego sprężenia betonowego rdzenia słupa przez stalową rurę lub uzwojenie dla następujących typów słupów: CFST, uzwojonych i zwykłych żelbetowych. Opisane w referacie parametry badań eksperymentalnych to: stopień zbrojenia, wytrzymałość betonu, sposób obciążania. Zaprezentowano wyniki dotyczące nośności i zachowania pokrytycznego...
-
Wykładnicze równanie Arrheniusa jako funkcja dojrzałości twardniejącego betonu
PublikacjaPoprawne określenie funkcji dojrzałości dla mieszanki betonowej warunkuje powodzenie szacowania wytrzymałości na ściskanie na bazie pomiarów temperatury in situ. W artykule omówiono zastosowanie równania Arrheniusa do opisu funkcji dojrzewania twardniejącego betonu. Szczególną uwagę zwrócono na zależności szybkości zachodzenia reakcji w odmiennych warunkach temperaturowych. Przedstawiono wyniki własnych badań na kostkach zaprawy...
-
Wyznaczanie wytrzymałości betonu na podstawie funkcji dojrzałości wg amerykańskiej normy ASTM C1074-11
PublikacjaArtykuł poświęcono wyznaczaniu wytrzymałości betonu na podstawie funkcji dojrzałości wg normy ASTM C1074-11 (ang. Maturity Method). Metoda bazuje na rejestracji zmian tem - peratury w trakcie hydratacji dojrzewającego betonu. Wartykule zaprezentowano procedurę badawczą służącą wyznaczeniu funk - cji dojrzałości dla wybranej mieszanki betonowej oraz zależności wytrzymałość-dojrzałość. Celem badań jest wyznaczanie zmian w czasie...
-
Wetting of different solid materials with solutions of surfactants mixtures
PublikacjaBadanie zdolności zwilżających mieszanin niejonowego surfaktantu gemini S-10 z surfaktantami anionowymi CsDS (dodecylosiarczan cezu) i LiDS (dodecylosiarczan litu). Badane powierzchnie różniły się stopniem hydrofobowości (szkło, stal, polimetakrylan metylu). Niektóre mieszaniny wykazywały synergizm w procesie zwilżania.
-
Materiały budowlane z technologią betonów - 2022/23
Kursy OnlineZapoznanie z klasyfikacją i oznaczaniem cech technicznych materiałów budowlanych, składników betonu, mieszanek betonowych i stwardniałych betonów; dobór składników betonu i ustalanie składu betonu, klasyfikacja i stosowanie betonów, podstawowe procesy technologiczne w produkcji betonu.
-
Wybrane przykłady zrealizowanych przęseł mostów stalowych
PublikacjaPomimo silnego trendu związanego z budownictwem betonowym przęsła stalowe w dalszym ciągu znajdują zastosowanie w Europie i Polsce. W referacie przedstawiono wybrane przykłady historycznie i współcześnie zrealizowanych lub będących w budowie obiektów mostowych. Zwrócono uwagę na odejście od standardowych rozwiązań. Pokazano wybrane przykłady modelowania ostatnio zrealizowanych mostów. Zwrócono uwagę na nietypowe rozwiązania projektowe.
-
Wybrane przykłady analizy przęseł mostów stalowych
PublikacjaPomimo silnego trendu związanego z budownictwem betonowym przęsła stalowe w dalszym ciągu znajdują zastosowanie w Europie i Polsce. W referacie przedstawiono wybrane przykłady historyczne i współcześnie zrealizowanych lub będących w budowie obiektów mostowych. Zwrócono uwagę na odejście od standardowych rozwiązań. Pokazano wybrane przykłady modelowania ostatnio realizowanych mostów. Zwrócono uwagę na nietypowe rozwiązania projektowe.
-
Określanie wartości sił podłużnych w szynach toru bezstykowego
PublikacjaW artykule opisano prowadzone przez kilkadziesiąt lat poszukiwania metody pomiarowej, do wyznaczania wartości sił podłużnych w szynach toru bezstykowego. Badania te podzielono na kilka grup, charakteryzujących się własną specyfiką. Oddzielnie potraktowano rozwiązania, które osiągnęły etap wdrożeniowy. Przedstawiono koncepcję nowej metody pomiarowej, wykorzystującej charakterystykę dynamiczną nawierzchni kolejowej oraz symulację...
-
Metropolie ery cyfrowej- wpływ nowych technologii informacyjnych i komunikacyjnych na kształt współczesnego miasta = Digital metropolis - the impact of new information and communication technologies on contemporary city
PublikacjaDynamiczny rozwój technologii informacyjnych i cyfrowych zapoczątkowany w drugiej połowie XX wieku wpłynął na zmianę wizerunku współczesnego miasta. Coraz bardziej wyraźną rolę w jego tworzeniu zaczęły odgrywać fasady, powłoki budynków oraz fragmenty przestrzeni publicznych, w obrębie których zaczęto integrować pojawiające się innowacyjne technologie, potocznie zwane medialnymi. Powierzchnie architektoniczne wyposażone w nie...
-
Technologia robót torowych
PublikacjaMonografia „Technologia robót torowych” podzielona została na 11 rozdziałów, w których przedstawiono problematykę napraw nawierzchni podsypkowych i podtorza. W pierwszych czterech rozdziałach opisane zostały podstawowe pojęcia, klasyfikacja napraw oraz proste technologie robót wykonywane metodą ręczną i małej mechanizacji. W kolejnych czterech rozdziałach omówione zostały technologie podbijania toru, oczyszczania podsypki, spawania...
-
Technologia robót torowych
PublikacjaMonografia „Technologia robót torowych” podzielona została na 11 rozdziałów, w których przedstawiono problematykę napraw nawierzchni podsypkowych i podtorza. W pierwszych czterech rozdziałach opisane zostały podstawowe pojęcia, klasyfikacja napraw oraz proste technologie robót wykonywane metodą ręczną i małej mechanizacji. W kolejnych czterech rozdziałach omówione zostały technologie podbijania toru, oczyszczania podsypki, spawania...
-
Niekonwencjonalne metody zespolenia stal-beton w świetle badań eksperymentalnych
PublikacjaW referacie przedstawiono zasady określania dla łączników zespolonych konstrukcji stalowo-betonowych podatności podłużnej połączenia oraz jego sztywności poprzecznej, tj, sztywności na unoszenie (wyciąganie) betonowej płyty ze stalowego środnika. Zasady te narzuca Eurokod 4. Następnie opisano własne badania eksperymentalne dwóch typów niekonwencjonalnych połączeń. Badania były ukierunkowane na sprawdzenie kryteriów podatności podłużnej...
-
Experimental investigations of fracture process in concrete by means of x-ray micro-computed tomography
PublikacjaW artykule pokazano doświadczalne wyniki badań procesu pękania w betonie stosując mikro-tomografię. Doświadczenia wykonano dla zginanych belek betonowych. Wyniki doświadczalne modelowano stosując MES na bazie modelu z degradacją sztywności sprężystej z nielokalnym osłabieniem. Beton symulowano jako materiał 4-fazowy. Uzyskano dobra zgodność wyników MES z doświadczeniami.
-
Warstwa mrozochronna nawierzchni drogowej
Wynalazki -
An ab initio study of the excited states of the vinoxy radical
PublikacjaMetodą ab initio obliczone zostały powierzchnie energii potencjalnej oraz radialne sprzężenia nieadiabatyczne. Rozpatrzono podprzestrzeń dwóch aktywnych kątów zaangażowanych w proces fotodysocjacji. Opracowany został schemat kwaziadiabatyczny w sąsiedztwie przecięcia stożkowego. Przedyskutowano niektóre konsekwencje możliwego mechanizmu fotodysocjacji winoksylu z różnych ścieżek formacji.
-
Glutamine analogues containing a keto function - novel inhibitors of fungal glucosamine-6-phosphate synthase
PublikacjaW publikacji przedstawiono syntezę nowych pochodnych kwasu (S)-2,3-diaminopropanowego, zawierających reszty kwasów z funkcją ketonową. Dla otrzymanych związków zbadano właściwości inhibicyjne w stosunku do grzybowej syntazy glukozamino-6-fosforanu, ustalono właściwości lipofilowe otrzymanych związków a także aktywność przeciwgrzybową. Dla kilku wybranych pochodnych otrzymano ich dipeptydy, zbadano także ich aktywność przeciwgrzybową...
-
Wpływ niekorzystnych warunków atmosferycznych występujących zimą na ruch potoku pojazdów
PublikacjaNiekorzystne warunki atmosferyczne, poprzez ograniczenie widoczności czy zmniejszenie przyczepności pojazdu, mogą znacząco wpływać na poczucie bezpieczeństwa wśród kierowców. W przypadku intensywnych opadów deszczu, deszczu ze śniegiem czy deszczu, mokrej lub oblodzonej nawierzchni wielu z nich będzie wybierało niższą prędkość i utrzymywało większe odstępy między pojazdami. To z kolei będzie wpływało na przepustowość drogi i poziom...
-
Wpływ wartości ciśnienia w oponach drogowo-terenowych na opóźnienie hamowania samochodu terenowego
PublikacjaW artykule przedstawiono wyniki badań obniżenia i podwyższenia ciśnienia opon terenowych typu AT(All Terrain) na opóźnienie hamowania samochodu terenowego Land Rover Discovery i bez układu ABS. Pomiary opóźnienia hamowania przeprowadzono na suchej nawierzchni asfaltowej. Przedstawiono wykresy, jak wpływa obniżenie i podwyższenie ciśnienia w ogumieniu kół przedniej i tylnej osi na opóźnienie hamowania uwzględniając siłę nacisku...
-
Rozwój technologii produkcji asfaltów drogowych stosowanych do budowy autostrad w Polsce
PublikacjaArtykuł przedstawia zmiany własciwości asfaltu produkowanego w Rafinerii Gdańkiej (Grupa Lotos S.A.) i mieszanek mineralno-asfaltowych z tymi asfaltami. Zaprezentowano wyniki z 11 prac badawczych wykonanych w Zakładzie Budowy Dróg Politechniki Gdańskiej. Stwierdzono, że właściwości asfaltu produkowanego w Rafinerii Gdańskiej są ciągle polepszane. Asfalty te są właściwe do zastosowania w konstrukcjach nawierzchni nowobudowanych...
-
Geodezja wyższa i astronomia geodezyjna_2022
Kursy OnlineTrygonometria sferyczna: linia trygonometryczna, własności trójkąta sferycznego; twierdzenie sinusów, cosinusów dla boków, cosinusów dla kątów oraz tangensów. Wzory Borda, analogie Nepera. Nadmiar sferyczny. Pole powierzchni trójkąta sferycznego. Wprowadzenie do geodezji wyższej: podział geodezji, kształt Ziemi, powierzchnie odniesienia, sieci geodezyjne. Elipsoida obrotowa spłaszczona jako powierzchnia odniesienia: elementarne...
-
Geodezja wyższa i astronomia geodezyjna - Ćwiczenia_2022
Kursy OnlineTrygonometria sferyczna: linia trygonometryczna, własności trójkąta sferycznego; twierdzenie sinusów, cosinusów dla boków, cosinusów dla kątów oraz tangensów. Wzory Borda, analogie Nepera. Nadmiar sferyczny. Pole powierzchni trójkąta sferycznego. Wprowadzenie do geodezji wyższej: podział geodezji, kształt Ziemi, powierzchnie odniesienia, sieci geodezyjne. Elipsoida obrotowa spłaszczona jako powierzchnia odniesienia: elementarne...