Filters
total: 1431
filtered: 1093
-
Catalog
- Publications 1093 available results
- Journals 21 available results
- Publishing Houses 3 available results
- People 76 available results
- Inventions 5 available results
- Projects 22 available results
- Laboratories 3 available results
- Research Teams 9 available results
- e-Learning Courses 187 available results
- Events 12 available results
Chosen catalog filters
displaying 1000 best results Help
Search results for: zagrozenienie bezpieczenstwa
-
Ocena emisyjności i środowiskowego bezpieczeństwa napędu rozdrabniaczy biomasy
PublicationOpracowano model matematyczny emisyjności napędu rozdrabniania biomasy wykorzystywanej energetycznie. Wykazano, że możliwe jest utworzenie modelu uwzględniającego środowiskowe bezpieczeństwo eksploatacji i zastosowanie go do analizy, oceny i rozwoju napędu rozdrabniaczy biomasy energetycznej. Określono też jak zmienne sterujące maszyny rozdrabniającej wpływają na bilans i ocenę ekologiczną procesu. Opracowano również autorski wskaźnik...
-
Czasowe wymagania bezpieczeństwa wobec systemu monitoringu ruchu drogowego
PublicationAnaliza drzew błędów jest dedukcyjną metodą analizy pozwalającą ustalić przyczyny wybranego zdarzenia niepożądanego. Posługuje się w tym celu koncepcją przyczyn bezpośrednich i logiki boolowskiej, a pozwala ustalić przyczyny podstawowe analizowanego zdarzenia. Technika ta wykorzystuje jednak w swoich modelach notację nieformalną, co może powodować niejednoznaczności i ograniczyć wartość analizy, szczególnie, jeśli pracuje nad nią...
-
Roads safety programmes as an effective tool for developing system-based road safety policies
PublicationW sytuacji niskiego poziomu bezpieczeństwa ruchu drogowego w Polsce, dążąc do realizacji rekomendacji Unii Europejskiej, Polska przyjęła ambitny cel zmniejszenia liczby ofiar śmiertelnych wypadków drogowych o 50% w okresie 2003-2013. Osiągnięcie tego celu wymaga podjęcia skoordynowanych działań wskazanych we wcześniej przygotowanych programach bezpieczeństwa ruchu drogowego. W artykule scharakteryzowano przyjęte w tych programach...
-
Security of Web Services
PublicationArtykuł przedstawia zagadnienia związane tematycznie z Web Services. W szczególności dotyczy problemów związanych z zapewniwniem poufności i integralności danych. Zdefiniowano model bezpieczeństwa Web Services integrujący trzy główne technologie: SOAP, UDDI, WSDL.
-
Bezpieczeństwo podróżnych w świetle projektowania węzłów integracyjnych
PublicationW obliczu coraz bardziej zatłoczonych arterii komunikacji indywidualnej wraca zapotrzebowanie na użytkowanie komunikacji zbiorowej. W najbliższych latach Polska uzyskała środki z Unii Europejskiej na rozwój i modernizację strategicznych sieci kolejowych. W najbliższym czasie wybrane, polskie dworce kolejowe winny uzyskać rangę nowoczesnych terminali przesiadkowych, dostosowanych do standardów unijnych. Mowa tu głównie o poprawie...
-
Bezpieczeństwo komputerów w sieci. Część 1: Zagrożenia.
PublicationPrzedstawiono rozmiary i rodzaje zagrożeń bezpieczeństwa komputerów przyłączonych do sieci, statystyki ilościowe i finansowe, rodzaje i drogi ataków na komputery.
-
Bezpieczeństwo w systemie internetowym Sphere Online Judge
PublicationPrzedmiotem rozważań jest powszechnie dostępny portal internetowy udostępniający do rozwiązania wielu problemów o charakterze algorytmicznym. Użytkownicy za pośrednictwem przeglądarki internetowej nadsyłają programy, będące rozwiązaniami zadań, które są następnie kompilowane, uruchamiane i oceniane. Ze względu na charakter systemu, jego bezpieczeństwo jest niezmiernie ważne.
-
Bezpieczeństwo w utrzymaniu maszyn i urządzeń technicznych
PublicationW niniejszym artykule wskazano na dokonujące się w polskich przedsiębiorstwach zmiany w podejściu do bezpieczeństwa pracy, związane z utrzymaniem maszyn i urządzeń technicznych.
-
elektrownie gazowe szansą poprawy bezpieczeństwaa elektroenergetycznego Polski
PublicationPrzedstawiono ogólną ocenę i dylematy rozwoju krajowej energetyki w perspektywie 2030 roku. Zwięźle opisano problemy wyboru technologii energetycznych ze szczególnym uwzglednieniem elektroenergetyki gazowej.
-
CAES – UKŁADY WPŁYWAJĄCE NA BEZPIECZEŃSTWO ENERGETYCZNE KRAJU
PublicationOpracowanie przedstawia krótką charakterystykę systemu elektroenergetycznego, zawiera omówienie sposobów magazynowania energii. Proponowane rozwiązanie akumulacji oraz generacji energii elektrycznej oparte jest na współpracy turbiny gazowej z układem magazynowania powietrza CAES. Omówiono możliwe rodzaje współpracy siłowni CAES z odnawialnymi źródłami energii, w szczególności z siłowniami wiatrowymi.
-
Bezpieczeństwo elektryczne na placu budowy. Cz. 2.
PublicationW drugiej części artykułu zwrócono uwagę na środki ochrony przeciwporażeniowej stosowane na placu budowy. Przedstawiono wymagania aktualnych norm w zakresie doboru i stosowania środków ochrony przed dotykiem bezpośrednim i przy dotyku pośrednim. Omówiono zasady ochrony przeciwporażeniowej w warunkach ekstremalnego zagrożenia porażeniem oraz podano zakres kontroli stanu instalacji i urządzeń elektrycznych.
-
kogeneracja systemowa i rozproszona - bezpieczeństwo rynku energii
PublicationPrzedstawiono syntezę rozwiązań kogeneracji systemowej i rozproszonej w aspekcie bezpieczeństwa rynku energii.
-
Bezpieczeństwo energetyczne Polski w relacjach z Rosją
PublicationAnaliza ukazuje ocenę stanu bezpieczeństwa energetycznego Polski w relacjach z Rosją w wymiarze infrastrukturalnym. Podejmowane przez kolejne, polskie rządy działania na rzecz zapewnienia stabilnych dostaw surowców energetycznych oraz dywersyfikacji ich źródeł, z uwagi na obecność rosyjskiego kapitału w elementach europejskiej infrastruktury przesyłowej i magazynowej, nie umożliwia eliminacji politycznych wpływów Rosji.
-
Wybrane systemy służące bezpieczeństwu w łańcuchu dostaw
PublicationW artykule zaprezentowano podstawowe definicje i zagrożenia dotyczące łań- cucha dostaw i bezpieczeństwa w łańcuchu dostaw. We wnioskach wskazano, iż zdarzenia negatywne tego typu przekładają się na utratę wizerunku danego operatora jako podmiotu godnego zaufania. Z tego powodu, organizacje korzystające z globalnych czy innych, o mniejszym zasięgu, łańcuchów dostaw poszukują gwarancji ich bezpieczeństwa. Środkiem do tego celu jest...
-
Zastosowanie koncepcji bezpieczeństwa funkcjonalnego w ocenie automatycznych synchronizatorów prądnic
PublicationW artykule podjęto próbę powiązania tematyki synchronizacji obiektów elektroenergetycznych z problematyką bezpieczeństwa funkcjonalnego. Synchronizacja automatyczna w systemie elektroenergetycznym jest bowiem od lat prowadzona z udziałem specjalistycznych urządzeń, jakimi są synchronizatory automatyczne o skomplikowanej strukturze sprzętowej i oprogramowaniu, a prawidłowy jej przebieg odgrywa istotną rolę z punktu widzenia bezpieczeństwa...
-
Reprezentacja zagadnień elektromagnetyzmu i bezpieczeństwa pracy w przestrzeni sieciowej
Publication -
Analiza ryzyka i ocena bezpieczeństwa statku w stanie uszkodzonym
PublicationW pracy opisano metodę oceny bezpieczeństwa statków (w stanie uszkodzonym) w oparciu o ocenę ryzyka. Zaproponowano zastosowanie podejścia całościowego, polegającego na zastosowaniu analizy ryzyka wypadku w odniesieniu do różnych scenariuszy wypadku. Proponowaną metodę można zastosować na etapie projektowania statku lub w czasie eksploatacji.
-
JAKOŚĆ USŁUGI LOTNICZEJ W KONTEKŚCIE POCZUCIA BEZPIECZEŃSTWA POKOLENIA Y
Publication -
Współczesne problemy bezpieczeństwa pożarowego w budownictwie i ochronie środowiska.
PublicationOmówiono wyniki pierwszej międzyśrodowiskowej konferencji w zakresie ochrony przeciwpożarowej. Zwrócono uwagę na daleko idące zmiany w stosunku do tradycyjnych rozwiązań.
-
Współczesne problemy bezpieczeństwa pożarowego w budownictwie i ochronie środowiska.
PublicationPrzedstawiono tematykę ochrony przeciwpożarowej zgodną z wynikami specjalistycznej konferencji branżowej. Wskazano na kierunki występujących zmian i konieczność dostosowania się do nowej sytuacji.
-
Wybrane zagadnienia eksploatacji statków morskich w aspekcie bezpieczeństwa żeglugi.
PublicationPrzedstawiono teoretyczne podstawy podejmowania bezpiecznych decyzji eksploatacyjnych. Opisano wpływ podstawowych urządzeń statku na jego bezpieczeństwo oraz rodzaje wypadków morskich i ich przyczyny.Zasygnalizowano możliwości zapobiegania wypadkom morskim, sprecyzowano zasady bezpiecznej eksploatacji statków i ich urządzeń. Przedstawiono także zagadnienie bezpieczeństwa statku w świetle ważniejszych uregulowań prawnych tak krajowych...
-
Analiza strukturalna systemu zabezpieczeniowego z uwzględnieniem kryteriów bezpieczeństwa funkcjonalnego.
PublicationPrzedstawiono wybrane zagadnienia związane z oceną bezpieczeństwa funkcjonalnego w nawiązaniu do normy międzynarodowej IEC 61508. Zarysowano dobór właściwej struktury systemu zabezpieczeniowego , projektowanego w oparciu o sterowniki PLC dla odpowiedniego poziomu nienaruszalności bwezpieczeństwa SIL, wynikającego z przeprowadzonej wstępnie oceny ryzyka.
-
Program bezpieczeństwa ruchu na drogach krajowych do roku 2013
PublicationMimo dotychczas podejmowanych wielu działań na rzecz poprawy bezpieczeństwa ruchu drogowego na sieci dróg krajowych w Polsce, rezultaty są dalekie od oczekiwań i zadań postawionych przez krajowych program GAMBIT 2005. W artykule przedstawiono zarys tego programu, koncentrując się głównie na: roli strategii brd, zasadach doboru celów, wyborze wiodących strategii zwiększania bezpieczeństwa oraz na charakterystyce programów funkcjonalnych.
-
Analiza porównawcza bezpieczeństwa transportu drogowego, kolejowego, lotniczego i wodnego
Publication1. ćele i zakres analizy2. Ogólne cechy systemów transportu (człowiek w systemie transportu, infrastruktura techniczna, ruch i przewozy)3. Wypadki transportowe (liczby i wskaźniki wypadków, okoliczności i przyczyny wypadków)4. Zarządzanie bezpieczeństwem (struktury organizacyjne i ich kompetencje, monitoring i badania wypadków)5. Podsumowanie i zalecenia do dalszych działań
-
Perspektywy rozwoju integracji systemów bezpieczeństwa w transporcie drogowo - morskim
PublicationCharakterystyka nowoczesnych systemów transportowych. Zadania badawcze projektu Zeus i kierunki integracji systemów bezpieczeństwa w transporcie drogowo - morskim. Zintegrowany System Bezpieczeństwa Transportu - koncepcja podsystemów i struktury instytucjonalnej.
-
Ocena bezpieczeństwa ruchu drogowego na wybranych odcinkach dróg krajowych
PublicationOcena brd na odcinkach dróg krajowych, liczba wypadków i ich ofiar, wskaźniki wypadków.
-
Przegląd popularnych mechanizmów bezpieczeństwa warstwy łącza danych sieci Ethernet
PublicationW artykule przedstawiono zbiór wybranych rozwiązań służących zabezpieczeniu systemów sieciowych, wykorzystujących technikę Ethernet. Opisane rozwiązania nie wyczerpują oczywiście listy protokołów i mechanizmów możliwych do wdrożenia w tym środowisku, lecz należą bezsprzecznie do grupy rozwiązań najpopularniejszych i rekomendowanych. W świetle analizy funkcjonalności udostępnianej przez opisane rozwiązania, a także wniosków uzyskanych...
-
Weryfikacja Poziomów Nienaruszalności Bezpieczeństwa z uwzględnieniem Zagadnień Ochrony Informacji
PublicationNiniejszy rozdział poświęcono wybranym istotnym zagadnieniom analizy bezpieczeństwa funkcjonalnego, w szczególności weryfikacji poziomów nienaruszalności bezpieczeństwa SIL funkcji bezpieczeństwa implementowanych w rozproszonych systemach sterowania i zabezpieczeń z uwzględnieniem zagadnień ochrony informacji. Zaproponowano metodę opartą na informacji ilościowej i jakościowej do weryfikacji SIL (IEC 61508, 61511) z uwzględnieniem...
-
Analiza bezpieczeństwa dla instalacji elektrycznej zasilającej Gdyńskie Centrum Innowacji
PublicationW ekspertyzie przedstawiono analizę stanu technicznego instalacji elektrycznych budynków Gdyńskiego Centrum Innowacji.
-
Stan bezpieczeństwa pracy w małych firmach w ocenie pracowników
PublicationPogoń za zyskiem w firmach niejednokrotnie opłacona jest odstępstwem od właściwych warunków pracy, co przekłada się na odstępstwa od wymagań norm bezpieczeństwa pracy. Często, na takie odstępstwa, występuje zgoda pracowników. Dość nagminnym, szczególnie w budownictwie, jest wykorzystywanie samozatrudnienia dla przerzucenia kosztów BHP na pracownika, w tym przypadku firmę jednoosobową. W artykule przedstawiono wyniki badań świadomości...
-
Ocena bezpieczeństwa wiaduktu kolejowego uszkodzonego wskutek uderzeń pojazdów ponadgabarytowych
PublicationEfektem prób przewozu ładunków ponadgabarytowych są częste kolizje z przęsłami wiaduktów usytuowanych nad drogami samochodowymi. Powoduje to ich degradację, a w skrajnych przypadkach prowadzić może do poważnego wypadku lub nawet katastrofy. Przegląd wiaduktu kolejowego nad drogą krajową nr 7 w Pasłęku ujawnił znaczne deformacje i uszkodzenia w dźwigarach głównych przęsła powstałe na skutek uderzeń pojazdów ponadgabarytowych. W...
-
Gambit Kujawsko-Pomorski,Tom I,Diagnoza bezpieczeństwa ruchu drogowego
PublicationW rozdziale 8.3 przedstawiono system szkolenia i egzaminowania kierowców w województwie kujawsko-pomorskim
-
WERYFIKACJA POZIOMÓW NIENARUSZALNOŚCI BEZPIECZEŃSTWA Z UWZGLĘDNIENIEM ASPEKTÓW OCHRONY INFORMACJI
PublicationPoszczególnym poziomom SIL projektowanego systemu elektrycznego/elektronicznego/programowalnego elektr onicznego E/E/PE (BPCS lub SIS) odpowiadają ilościowe kryteria probabilistyczne. Dowód spełnienia przez system zabezpieczeń wymagań SIL nazywa się weryfikacją. Model probabilistyczny dowolnego systemu zabezpieczeń SIS można przedstawić za pomocą schematów blokowych niezawodności RBD, grafów Markowa, równań uproszczonych oraz drzew niezdatności...
-
Determinanty bezpieczeństwa energetycznego Mołdawii: między Unią Europejską a Federacją Rosyjską
PublicationArtykuł ukazuje główne determinanty politycznego wymiaru bezpieczeństwa energetycznego Mołdawii wynikające ze stosunków z Unią Europejską i Federacją Rosyjską oraz ewolucji mołdawskiej sceny politycznej. Uwzględniając głównie rosnącą obecność rosyjskiego kapitału na mołdawskim rynku energetycznym od schyłku XX w., narastające zadłużenie za dostawy gazu wobec Gazpromu, rosyjskie szantaże energetyczne i handlowe, stopniowo wprowadzane...
-
MODELOWANIE WYBRANYCH MIAR BEZPIECZEŃSTWA RUCHU NA DŁUGICH ODCINKACH DRÓG
PublicationKażdego roku w wypadkach drogowych na świecie życie traci prawie 1,3 mln osób, co oznacza prawie niemal 3 tys. ofiar dziennie,. Tyle samo zabitych w ruchu drogowym odnotowujemy rocznie w Polsce. Ekonomiczne straty w wyniku tych wypadków wynoszą ok. 2% światowego PKB. W roku 2010 Organizacja Narodów Zjednoczonych (ONZ) przyjęła rezolucję pt. „Dekada działań na rzecz bezpieczeństwa ruchu drogowego na lata 2011 – 2020” rozpoczynającą...
-
Ocena realizacji Krajowego Programu Bezpieczeństwa Ruchu Drogowego GAMBIT 2005
PublicationW 2013 r. kończy się okres planowany na realizację Krajowego Programu BRD GAMBIT 2005, przyjęty przez Radę Ministrów w roku 2005, niespełna 12 miesięcy po przystąpieniu Polski do Unii Europejskiej. Był on reakcją na cel postawiony w III Programie Poprawy BRD, który zobowiązał kraje UE do zmniejszenia liczby ofiar śmiertelnych wypadków drogowych o 50% w ciągu dekady 2001-2010. Obecnie, po ponad 7 latach od rozpoczęcia działań w...
-
Bezpieczeństwo osób starszych wobec postępującej informatyzacji życia codziennego
PublicationDynamiczny rozwój świata sprawia, że coraz więcej aktywności życia codziennego realizujemy przy wykorzystaniu nowych rozwiązań technologicznych. Zmiany jakie zachodzą w naszym życiu w związku z jego powszechną informatyzacją pociągają za sobą zarówno skutki pozytywne, jak i negatywne, i wpływają na poziom naszego bezpieczeństwa. Jednocześnie biorąc pod uwagę zaawansowanie i, wydaje się, nieuchronność dalszego rozwoju zjawiska...
-
Bezpieczeństwo komputerów w sieci. Część 2: Metody obrony.
PublicationOmówiono praktyczne sposoby zwiększania pewności pracy i bezpieczeństwa serwerów i komputerów osobistych, zasady bezpiecznej ich eksploatacji oraz metody obrony przd najczęściej spotykanymi zagrożeniami. Przedstawiono podstawowe zagadnienia z zakresu firmowej polityki bezpieczeństwea. Zaproponowano minimalny zestaw narzęzi i metod ochrony dla sieci firmowej.
-
Bezpieczeństwo i ochrona danych w lokalnych sieciach komputerowych.
Publication..
-
Jakość i bezpieczeństwo oprogramowania systemu E/E/PE .
PublicationPrzedstawiono wymagania dla bezpieczeństwa oprogramowania systemu E/E/PE w cyklu życia według EN 61508 - 3 oraz problemy związane z projektowaniem, budową, weryfikacją i walidacją modułów oprogramowania. Ukazano również problematykę związaną z integrowaniem oprogramowania ze sprzętem i wymaganiami dotyczącymi certyfikacji systemu.
-
Archiwizacja i replikacja a bezpieczeństwo dokumentów w systemie ERS.
PublicationPraca prezentuje system ERS przeznaczony do archiwizowania i analizy badań endoskopowych oraz problemy związane z zapewnieniem wymaganego poziomu bezpieczeństwa aplikacji medycznych. Proponowane są trzy rozwiązania: archiwizacja na płytach CD-ROM, wykonanie zdalnej kopii zapasowej oraz sieciowa replikacja bazy danych.
-
Czynniki wpływające na bezpieczeństwo zatrudnienia z perspektywy kobiet
PublicationW niniejszej publikacji zaprezentowano czynniki wpływające na bezpieczeństwo zatrudnienia z perspektywy kobiet. Autorzy przeprowadzili badania na terenie województwa pomorskiego których celem było wskazanie czynników najbardziej istotnych dla bezpieczeństwa zatrudnienia.
-
Pasy bezpieczeństwa skutecznym narzędziem ochrony kierowców i pasażerów w pojeździe
PublicationW referacie przedstawiono charakterystyke i porównanie różnych metod badań stosowania pasów bezpieczeństwa w Polsce. Przedstawiono także wyniki prowadzonych systematycznych badań krajowych stosowania pasów bezpieczeństwa przez kierowców i pasażerów w pojazdach z podziałem na różne grupy. W końcowej części opisano model zależności konsekwencji wypadków drogowych w zależności od stopnia stosowania pasów bezpieczeństwa przez uczestników...
-
Kształtowanie przestrzeni dostępnej jako element bezpieczeństwa i integracji osób niepełnosprawnych
PublicationSpołeczeństwa obywatelskie, bogate swoją różnorodnoscią poglądów, powinny być szczególnie otwarte na potrzeby wszystkich swoich obywateli, bez względu na ich status społeczny, poglądy poolityczne, jak również ich ograniczenia fizyczne w poruszaniu się. Tworzenie przestrzeni ogólnodostępnej jest warunkiem integracji osób o ograniczonej mobilności, w tym osób niepełnosprawnych. Zagrożenia wynikające z barier przestrzennych w naszzych...
-
Metoda oceny bezpieczeństwa na przejściach dla pieszych w pobliżu szkół
PublicationDużym zagrożeniem dla pieszych jest przekraczanie jezdni. Najczęstszym sposobem próby minimalizacji ryzyka z tym związanego jest stosowanie przejść dla pieszych. Jednak często przejścia nie spełniają warunków, które w pełni gwarantowałyby pieszemu bezpieczeństwo. Dorosły uczestnik ruchu jest w stanie obiektywnie ocenić, czy jest dostatecznie widoczny na przejściu, czy samochód zbliżający się do niego będzie w stanie zahamować....
-
Projektowanie bezpieczeństwa siłowni okrętowej. XXIV Międzynarodowe Sympozjum Siłowni Okrętowych 2003.
PublicationBezpieczeństwo siłowni okrętowej można projektować w oparciu o przepisy klasyfikacyjne lub metodą probabilistycznej oceny poziomu ryzyka, które ocenia się w oparciu o właściwe kryteria. Referat dotyczy tego drugiego podejścia.
-
Technika komunikacji radiowej V2X jako metoda poprawy bezpieczeństwa na morzu
PublicationW referacie zaprezentowano metody komunikacji M2M pomiędzy statkami oraz statkami i różnymi innymi elementami infrastruktury morskiej. Ponadto scharakteryzowano nowoczesną komunikację radiową V2V pomiędzy statkami oraz omówiono strukturę kanałów dla tego rodzaju komunikacji. Pokazano, że dzięki tej technologii możliwe stanie się uzyskanie poprawy bezpieczeństwa na morzu.
-
Kapitał własny jako miernik bezpieczeństwa funkcjonowania banku w gospodarce rynkowej
PublicationW pracy przedstawiono rolę kapitału własnego w kształtowaniu poziomu bezpieczeństwa funkcjonowania banków. Instrumentem pozwalającym na określenie tego poziomu jest współczynnik adekwatności kapitałowej. W opracowaniu przeprowadzono analizę poziomu bezpieczeństwa banków w oparciu o generowane współczynniki wypłacalności w latach 2002 - 2006 w Polsce.
-
Implementacja i testy architektury bezpieczeństwa na poziomie 2 Systemu IIP
PublicationProjekt Inżynieria Internetu Przyszłości (IIP) rozwija koncepcję infrastruktury transmisyjnej, stanowiącej jednolity system komunikacyjny (System IIP) do obsługi strumieni danych pochodzących od trzech rodzajów sieci nazywanych Równoległymi Internetami. Architektura tego systemu obejmuje cztery poziomy, przy czym poziom 2 odpowiada za tworzenie i utrzymywanie łączy i węzłów wirtualnych. Niniejsze opracowanie przedstawia rozszerzony...
-
Analiza możliwości realizacji celów strategicznych bezpieczeństwa ruchu drogowego w Polsce
PublicationW ciągu ostatniego ćwierćwiecza w Polsce widocznie zmniejszyła się liczba ofiar śmiertelnych wypadków drogowych. Istotnie do tego przyczynił się program bezpieczeństwa ruchu opracowany przez naukowców z Politechniki Gdańskiej i ich Partnerów. Podstawowym pytaniem stawianym obecnie jest czy istnieją możliwości osiągnięcia głównych celów strategicznych w latach 2013 i 2020? Korzystając z własnego, wielopoziomowego modelu, oszacowano...