Filters
total: 1655
filtered: 1086
-
Catalog
- Publications 1086 available results
- Journals 2 available results
- Publishing Houses 5 available results
- People 90 available results
- Inventions 17 available results
- Projects 32 available results
- Laboratories 3 available results
- Research Teams 7 available results
- e-Learning Courses 174 available results
- Events 11 available results
- Open Research Data 228 available results
Chosen catalog filters
displaying 1000 best results Help
Search results for: EKSPRESJA BIAŁEK
-
Comparison of the main bioactive compounds and antioxidants in garlic and white and red onion after treatment protocols
PublicationPolski czosnek, biała i czerwona cebula była blanszowana, gotowana, smażona i poddawana działaniom promieniowania mikrofalowego. Następnie były w nich oznaczane m.in. takie związki jak polifenole, flawonoidy, kwas ascorbinowy i aktywne antyoksydanty. Udowodniono, że blanszowanie, smażenie i poddawanie działaniu promieniowania mikrofalowego nie wpływa znacząco na zmiejszenie zawartości badanych związków w czosnku i cebuli. Wyznaczono...
-
Survival at the Frontier of Holy War: Political Expansion, Crusading, Environmental Exploitation and the Medieval Colonizing Settlement at Biała Góra, North Poland
Publication -
Toxoplasma gondii: Enzyme-Linked Immunosorbent Assay using different fragments of recombinant microneme protein 1 (MIC1) for detection of immunoglobulin G antibodies
PublicationTrzy rekombinantowe fragmenty białka antygenowego MIC1 Toxoplasma gondii (r-MIC1ex2, r-MIC1ex34 i r-MIC1) zostały wyprodukowane jako białka fuzyjne (zawierające dwie domeny oligohistydynowe na N- i C-końcu) w komórkach bakteryjnych Escherichia coli. Homogenne preparaty antygenów rekombinantowych otrzymane z zastosowaniem jednoetapowego oczyszczania metodą chromatografii metalopowinowactwa, wykorzystano następnie do immunoidentyfikacji...
-
Sposób segmentacji przebiegu losowego, złożonego z szumu białego i impulsów prostokątnych o stałych amplitudach oraz przypadkowych czasach trwania i przerw
PublicationPodano sposób segmentacji sygnału losowego o składowej stacjonarnej będącej szumem białym oraz niestacjonarnej w formie impulsów prostokątnych o stałych amplitudach oraz przypadkowych czasach trwania i przerw. Obserwowany sygnał jest dzielony na N segmentów, w których składowa niestacjonarna, impulsowa posiada ustaloną amplitudę. Momenty czasu, w których zaczynają się i kończą kolejne segmenty określono przez wyznaczenie minimum...
-
Badanie możliwości procesowych obniżenia skażenia wód śródlądowych serwatką
PublicationZaproponowano zastosowanie separacji pianowej do wydzielenia białek z serwatki. Zbadano wpływ pH, stężenia początkowego białek, prędkości przepływu powietrza oraz obecności addytywów na efektywność separacji białek serwatkowych w półperiodycznej kolumnie barbotażowej. Dla wybranych warunków badano także przebieg flotacji białek serwatkowych oraz wartość współczynnika ChZT
-
A new MIC1-MAG1 recombinant chimeric antigen can be used instead of the Toxoplasma lysate antigen in the serodiagnosis of human toxoplasmosis
PublicationW niniejszej publikacji po raz pierwszy przedstawiono otrzymanie i oszacowanie przydatności diagnostycznej nowego chimerycznego antygenu MIC1-MAG1 Toxoplasma gondii do rozpoznawania toksoplazmozy u ludzi. Antygen chimeryczny MIC1-MAG1 został otrzymany jako białko fuzyjne zawierające dwie domeny oligohistydynowe na N- i C-końcu z użyciem systemu ekspresyjnego Escherichia coli. Po oczyszczeniu z wykorzystaniem metody chromatografii...
-
Identification and characterization of single-stranded-DNA-binding proteins from Thermus thermophilus and Thermus aquaticus - new arrangement of binding domains
PublicationOkreślono molekularne właściwości białek SSB-podobnych z Thermus thermophi-lus i T. aquaticus. Zbadano aktywność białek oraz termostabilność. Ponadto, dowiedziono homodimeryczność obu białek i ustalono minimalną sekwencję wiążącą ssDNA.
-
Porównanie składu fitozwiązków i wybranych aktywności biologicznych warzyw i owoców o różnej pigmentacji. Poszukiwanie zależności między zawartością substancji bioaktywnych a potencjałem prozdrowotnym roślin jadalnych
PublicationCelem projektu była próba znalezienia zależności pomiędzy składem bioaktywnych fitozwiązków a aktywnością biologiczną dla wybranych roślin jadalnych. Do badań wykorzystane zostały pary owoców lub warzyw należące do tego samego gatunku, ale różniące się zasadniczo zawartością określonych grup związków o wysokim potencjale biologicznym. Były to następujące odmiany roślin jadalnych: żółta, pomarańczowa...
-
Występowanie oraz charakterystyka molekularna oporności na azole wśród klinicznych i środowiskowych izolatów Aspergillus fumigatus
PublicationCelem badań prowadzonych w ramach niniejszej pracy doktorskiej było sprawdzenie występowania oporności na azole grzybów A. fumigatus pochodzących z Polski oraz jej molekularna charakterystyka. W toku badań utworzono kolekcję 200 izolatów A. fumigatus pochodzących z różnych miejsc Polski. W skład kolekcji wchodziły izolaty kliniczne, środowiskowe i weterynaryjne. Przynależność gatunkową badanych grzybów potwierdzono metodami diagnostyki...
-
Changes in mussel Mytilus galloprovincialis protein profile as a reaction of water pollution
PublicationW pracy przedstawiono zmiany w profilu białkowym małża Mytilus galloprovincialis jako odpowiedź na zanieczyszczenia wody. Określono pojemność przeciwutleniającą z wykorzystaniem testu TEAC. Stwierdzono różnice w poziomie inhibicji w białku pochodzącym od małży zebranych z regionów zanieczyszczonych w stosunku do małży pochodzących z regionów czystych.Zawartość cynku i kadmu w białkach małży pochodzących z regionów zanieczyszczonych...
-
The influence of variants of finishing machining on scheduling of shaft components manufacturing
PublicationIn the paper variants of technological processes were presented to the study for piston rods and rams of hydraulic cylinders taking issues into consideration scheduling of course of the production in flexible manufacturing cell. At the carried study an attempt of the estimation of the influence of technological variants on the effectiveness to manufacture the flexible manufacturing system on the basis of preliminary schedules of...
-
Badania doświadczalne stalowych powłok walcowych poddanych działaniu podciśnienia
Publication -
ANALYSIS OF THE PUNCHING FAILURE MECHANISM IN WORKING PLATFORMS
PublicationPaper presents an analysis of the shear failure mechanism which occurs from the punching of a working platform layer in relation to its thickness, grain size arrangement and mechanical properties, taking into consideration the interaction with soft subgrade. The study is based on the observations of performance of natural scale structures (Streefkerk) and the results of model investigations numerically represented with the use...
-
Analiza kąta rozkładu naprężenia w platformach roboczych na podstawie badań modelowych
PublicationW artykule omówiono problem kąta rozkładu naprężenia od ciężkiego sprzętu do modyfikacji podłoża w materiałach używanych do konstrukcji platform roboczych. Na wstępie przedstawiono w jaki sposób wartość kąta rozkładu naprężenia przyjmowana jest obecnie. W dalszej części przedstawiono badania modelowe dyskutowanego zagadnienia wykonane w Laboratorium Geotechniki Politechniki Gdańskiej.
-
Klasyfikacja platform roboczych
PublicationW artykule przedstawiono problem konstrukcji tymczasowych, tzw. platform roboczych, oraz ich klasyfikacji. Na wstępie zaprezentowano ogólne podejście do projektowania, wykonawstwa i utrzymania platform roboczych. W części głównej omówiono w sposób szczegółowy proponowany przez autorkę podział, ze zwróceniem uwagi na czynniki oddziałujące na poszczególny przypadek platformy roboczej.
-
Korzyści płynące z zastosowania platformy roboczej pod nasyp gruntowy
PublicationPrzedmiotem artykułu są nasypy gruntowe posadawiane na słabym podłożu gruntowym z wzmocnieniem przy użyciu platformy roboczej w podstawie. Platformy robocze są to konstrukcje, których głównym zastosowaniem jest tymczasowe, powierzchniowe wzmocnienie słabego podłoża gruntowego. W artykule przedstawiono inną możliwość ich wykorzystania, tj. jako elementu wpływającego na poprawę przebiegu modyfikacji podłoża gruntowego oraz części...
-
Projektowanie platform roboczych z zastosowaniem geosyntetyków
PublicationW artykule omówiono problem platform roboczych. Na wstępie przestawiono wykorzystanie platform roboczych w budownictwie oraz ich wykonawstwo. W dalszej części przyjrzano się problemowi projektowania platform roboczych - ogólne podejście i dostępne metody obliczeniowe.
-
Ocena konstrukcji i metod doboru materiałów platform roboczych pod ciężki sprzęt budowlany
PublicationAutorka niniejszej pracy podjęła się analizy mechanizmów pracy platformy roboczej na słabonośnym podłożu gruntowym z gruntu spoistego na podstawie badań modelowych w płaskim stanie odkształcenia z wykorzystaniem różnych materiałów zastępczych modelujących podłoże słabonośne oraz zbrojenia geosyntetykami. Pola odkształceń podłoża pod fundamentem określono metodą PIV. Oszacowano nośność graniczną platformy metodą kinematyczną, porównując...
-
Projektowanie konstrukcji tymczasowych służących wsparciu ciężkiego sprzętu do modyfikacji podłoża gruntowego
PublicationTymczasowe konstrukcje wzmacniające, tzw. platformy robocze, umożliwiają bezpieczne poru-szanie się oraz operowanie sprzętem do modyfikacji słabonośnego podłoża gruntowego. W Polsce nie istnieją żadne poradniki ani zbiory zaleceń dotyczące wykonawstwa platform roboczych. Natomiast projektów nie wykonuje się w ogóle. Obecnie dostępne są dwie metody projektowe - jedna oparta na kącie strefy oddziaływania obciążeń oraz druga, bazująca...
-
Projektowanie platform roboczych z zastosowaniem geosyntetyków
PublicationW artykule omówiono problem platform roboczych. Na wstępie przestawiono wykorzystanie platform roboczych w budownictwie oraz ich wykonawstwo. W dalszej części przyjrzano się problemowi projektowania platform roboczych – ogólne podejście i dostępne metody obliczeniowe.
-
Analiza kąta rozkładu naprężenia w platformach roboczych na podstawie badań modelowych
PublicationW artykule omówiono problem kąta rozkładu naprężenia od ciężkiego sprzętu do modyfikacji podłoża w materiałach używanych do konstrukcji platform roboczych. Na wstępie przedstawiono w jaki sposób wartość kąta rozkładu naprężenia przyjmowana jest obecnie. W dalszej części przedstawiono badania modelowe dyskutowanego zagadnienia wykonane w Laboratorium Geotechniki Politechniki Gdańskiej.
-
Ocena konstrukcji i metod doboru materiałów platform roboczych pod ciężki sprzęt budowlany
PublicationAutorka niniejszej pracy podjęła się analizy mechanizmów pracy platformy roboczej na słabonośnym podłożu gruntowym z gruntu spoistego na podstawie badań modelowych w płaskim stanie odkształcenia z wykorzystaniem różnych materiałów zastępczych modelujących podłoże słabonośne oraz zbrojenia geosyntetykami. Pola odkształceń podłoża pod fundamentem określono metodą PIV. Oszacowano nośność graniczną platformy metodą kinematyczną, porównując...
-
From chemoresistance to cancer stem cells: the case of BRCP/ABCG2 half transporter
PublicationLudzkie białko ABCG2 jest pompą typu ABC tworzącą homodimery i aktywnie transportującą leki i inne substraty naturalne i syntetyczne. Nadekspresja tego białko prowadzi do oporności na leki przeciwnowotworowe. Białko ABCG2 występuje w wielu formach zmutowanych, różniących się własnościami substratowymi, stąd istotne dla oporności na leki jest jaka forma genu i białka ABCG2 ulega nadekspresji w komórce. Ostatnie badania wskazują,...
-
Triazoloacridone C-1305 abrogates the restriction checkpoint in cells lacking functional p53 and promotes their accumulation in the G2/M phase of the cell cycle
PublicationTriazoloakrydon C-1305, nowy inhibitor topoizomerazy II, wykazuje wysoką aktywość cytotoksyczną wobec komórek wielu typów nowotworów. Komórki mysie pozbawione genu PARP-1 wykazywały nadwrażliwość na działanie tego związku. W pracy testowaliśmy działanie związku wobec dwóch różnych komóek nowotworowych różniących się statusem p53: komórkami białaczki myelocytarnej HL-60 i raka sutka MCF-7. Wykazaliśmy, że inkubacja ze związkiem...
-
Enhanced susceptibility to antifungal oligopeptides in yeast strains overexpressing ABC multidrug efflux pumps
PublicationPorównano podatność na działanie związków przeciwgrzybowych o strukturze oligopeptydowej oraz aminokwasowej szczepów Saccharomyces cerevisiae z usuniętymi genami kodującymi białka oporności wielolekowej oraz transformantów tych szczepów, zawierających geny CDR1, CDR2 lub MDR1, kodujące główne pompy wielolekowe Candida albicans. Rekombinowane szczepy nadprodukujące białka Cdr1p i Cdr2p wykazywały zwiększoną wrażliwość na wszystkie...
-
Thermodynamic and electrostatic properties of ternary Oxytricha nova TEBP-DNA complex
PublicationZa pomocą metod chemi obliczeniowej badano właściwości molekularne kompleksu telomerowego białka TEBP z Oxytricha nova w kompleksie trójskkładnikowym z DNA o sekwencji telomerowej. Wyliczone wartości energii kompleksowania wskazują specyficznie na jedną z dróg tworzenia kompleksu, gdzie wpierw podjednostka alfa łaczy się z DNA a następnie podjednostka beta dołącza się do takiego dwuskładnikowego kompleksu. Policzone rozkłady molekularnego...
-
Proteins
PublicationStruktura białek wpływa na ich wartość odżywczą, właściwości funkcjonalne wżywności oraz reakcje w surowcach i produktach żywnościowych. Warunki prze-chowywania oraz obróbki w przemyśle i w czasie przygotowywania kulinarnegowywołują przemiany białek istotne dla jakości żywności. Przez celowe, enzy-matyczne i chemiczne modyfikowanie składu i struktury białek można wpływaćna ich właściwości funkcjonalne w żywności i wartość...
-
Ocena własności mechanicznych lekkich pian poliuretanowych w świetle ich zastosowania do budowy barek rzecznych w niskim zanurzeniu. Część II: Badania.
PublicationBadano pianę poliuretanową o gęstości około 53 ÷ 62 kg/m3. Wykonano niskocyklowe badania zmęczeniowe przy częstotliwości 0,1 Hz, które wykazały szybki wzrost deformacji piany poliuretanowej przy cyklicznych naprężeniach ściskających i ścinających przekraczających około 60% wytrzymałości doraźnej.
-
Oddziaływania międzycząsteczkowe w wybranych układach trójskładnikowych: woda - osmolit - model łańcucha białkowego
PublicationW niniejszej rozprawie przedstawione zostały wyniki moich prac nad oddziaływaniami międzycząsteczkowych w wodnych układach osmolitów i białek. Wykorzystałam równolegle dwa kierunki badań: spektroskopię w podczerwieni (FTIR) oraz badania wolumetryczne i akustyczne. Mając możliwość śledzenia formowania się włókien amyloidowych, postanowiłam zbadać również wpływ wytypowanych osmolitów na proces formowania się włókien białkowych. Najważniejszym...
-
Występowanie oraz polimorfizm genów kodujących syntezę autotransporterów proteaz serynowych (SPATE) wśród bakterii Escherichia coli wywołujących biegunki u dzieci w regionie Gdańska
PublicationW grupie 96 szczepów bakterii Escherichia coli wyizolowanych w rejonie Gdańska od dzieci z biegunką zbadano obecność oraz polimorfizm sekwencji genów kodujących grupę białek o wspólnej nazwie: SPATE (Serine Protease Autotransporters of Enterobacteriaceae). Za pomocą analizy restrykcyjnej zidentyfikowano 8 różnych genów kodujących białka z tej grupy. Obecność jednego genu stwierdzono w 39 szczepach, w 15 szczepach występowały dwa,...
-
Evaluation and cellular responses of modulators of TRF1/TRF2 protein’s function as potential anticancer drugs interfering with telomeric shelterin’s function
PublicationA number of proteins that interact with telomeres have been identified in human cells, indicating the high plasticity of human nucleoprotein complex organization. The most important complex is the "shelterin" complex, which consists of six proteins: TRF1, TRF2, TIN2, POT1, TPP1. The TRF1 and TRF2 directly bind to telomeric double-stranded DNA and the TIN2 protein. The TIN2 protein also binds to the TPP1 protein, stabilizing the...
-
The effect of transglutaminase or 1-ethyl-3-(3-dimethyl amino propyl) carbodimide (EDC) on the properties of two-component films fromfish-skin gelatin and other natural polymers
PublicationBadania dotyczą wpływu transglutaminazy na rozpuszczalność, właściwości mechaniczne oraz przepuszczalność pary wodnej dwuskładnikowych folii z żelatyny rybnej z dodatkiem kazeiny, białek soi, białek jaja kurzego lub pektyn. Dla porównania przeprowadzono równolegle modyfikacje chemiczne przy użyciu EDC.
-
Ocena własności mechanicznych lekkich pian poliuretanowych w świetle ich zastosowania do budowy barek rzecznych w niskim zanurzeniu. Część I: Badania statyczne.
PublicationBadano pianę poliuretanową o gęstości około 53 ÷ 62 kg/m3. Wyznaczono statyczne własności mechaniczne przy ściskaniu, rozciąganiu oraz ścinaniu. Badania wykonano w różnych kierunkach względem kierunku wzrostu piany. Stwierdzono różnice w wartości własności mechanicznych w zależności od kierunku i formy naprężeń.
-
Type II secretory pathway for surface secretion of DraD invasin from the uropathogenic Escherichia coli Dr+ strain
PublicationWłaściwości wirulentne uropatogennych szczepów Escherichia coli Dr+ IH11128 związane są z obecnością struktur fimbrialnych typu Dr i białka inwazyny DraD, które może na powierzchni komórki bakteryjnej pełnić rolę fimbrialnej podjednostki szczytowej. Ostatnie badania wykazały, że białko DraD jest eksponowane na powierzchni bakterii w dwóch formach: związanej ze strukturą fimbrialną i jako niezależna od fimbrii otoczka białkowa....
-
Mixing of excimer and exciplex emission: A new way to improve white light emitting organic electrophosphorescent diodes
PublicationW pracy opisano konstrukcję wydajnych diod elektrofosforescencyjnych emitujących światło białe. Emisja diod pochodzi od trypletowych monomerów PtL2Cl, trypletowych ekscymerów (PtL2Cl:PtL2Cl) i trypletowych ekscypleksów m-MTDATA (donor elektronu):PtL2Cl (akceptor elektronu), gdzie PtL2Cl oznacza organiczny kompleks platyny (II), a m-MTDATA - dendrymer aminowy. Kwantowa wydajność EL diody wynosi 6.5% fot./e. Współrzędne charakteryzujące...
-
Drożdżowe systemy ekspresyjne jako narzędzie nowoczesnej mikrobiologii przemysłowej
PublicationDrożdże łączą zalety prokariotycznych i eukariotycznych systemów ekspresyjnych. Charakteryzuje je szybki wzrost, osiągają też znacznie większą biomasę w porównaniu z bakteriami. W odróżnieniu od bakterii, drożdże zdolne są do przeprowadzania modyfikacji posttranslacyjnych białek. Kolejną zaletą drożdżowych systemów ekspresyjnych jest zdolność komórek drożdżowych do sekrecji białek do pożywki hodowlanej. W laboratoriach naukowych...
-
Przydatność białka rybiego w postaci kolagenu lub żelatyny oraz polisacharydu - kapa-karagenu do wytwarzania aktywnych opakowań biodegradowalnych = Usefulness of fish collagen, gelatin and carrageenan for preparation of active biodegradable packages
PublicationSummary - The possibility of use of protein films made of fish collagen or gelatin as well as polysaccharide carrageenan films as carriers of enzymes (lysozyme or lysostaphyne), for preparation of microbiologically active packages, was investigated. It was found that crosslinking of such systems with N-[3(dimethylamino)propyl]-N'-ethylcarboimide (EDC) does not influence the activity of lysozyme immobilized in the films (Table 1)....
-
Delay induced oscillations in gene expression of Hes1 protein model
PublicationW pracy został omówiony model produkcji białka Hes1. Stężenie Hes1 jest kontrolowane przez ujemne sprzężenie zwrotne wbudowane w białko i jego mRNA. Przeprowadzona analiza potwierdziła znane wyniki numeryczne, że oscylacje wywołane są przez opóźnienie. Pokazaliśmy również, że jeśli współczynnik Hilla jest większy niż 1, to istnieje krytyczna wartość opóźnienia, dla której ma miejsce bifurkacja Hopfa i pojawiają się rozwiązania...
-
Niektóre przyczyny unikatowej oporności cieplnej hipertermofili
PublicationWyjątkowa odporność cieplna hipertermofili stanowiących dogodne źródło termostabilnych enzymów wynika z niewielkich zmian budowy cząsteczek białek i kwasów nukleinowych oraz modyfikacji błon biologicznych. Przeżycie komórek hipertermofili w podwyższonych temperaturach umożliwia także synteza białek szoku cieplnego i rozmaitych substancji stabilizujących cząsteczki oraz szybka resynteza szczególnie termostabilnych intermediatów...
-
Dobór materiałów do wykonywania platform roboczych pod ciężki sprzęt budowlany
PublicationW pracy omówiono zagadnienia dotyczące wykonawstwa i projektowania tymczasowego, powierzchniowego wzmocnienia podłoża, pod ciężki sprzęt budowlany, w postaci platform roboczych z zastosowaniem zbrojenia geosyntetycznego. Szczególny nacisk położono na prawidłowy dobór materiałów platformy.
-
Experimental research of the stability of steel cylindricalshell subjected to circumferential compression
PublicationAt the Department of Metal Structures Gdańsk University of Technology, experiments have been performed on the stability of shell of steel cylindrical models. The experiments have been carried on a test bench built at the Department. The design based on other test benches which were created in the past by other scientists, where modernized by the courtesy of companies that offer modern solutions. The test bench enables to generate...
-
Implemetation of the measured shell geometric imperfections to the numerical model
Publication -
Wyniki badań podatności wybranych urządzeń na wyładowania elektryczne - wnioski
Publication -
Analysis of occurrence of guided disorders in selected railway equipment — impact of load on measurement results
Publication -
Exploitation of selected railway equipment - conducted disturbance emission examination
Publication -
Uszkodzenia stalowego zbiornika z dachem stałym wkutek nadciśnienia
PublicationW artykule opisano sposób zniszczenia dachu zbiornika wskutek działania podciśnienia oraz zaprezentowano wyniki przeprowadzonych analiz numerycznych.
-
Bearing capacity of the working platform with kinematic method
PublicationBearing capacity of the working platform for heavy tracks was analysed using Distinct Layout Optimization (DLO) method. The platform layer constructed from cohesionless soils is resting on weak cohesive subgrade. Different thickness of the platform, its effective angle of internal friction and undrained shear strength of the soft soil were taken into consideration. Kinematic method permits different failure mechanisms to be analyzed....
-
Problemy związane z wymiarowaniem platform roboczych
PublicationW referacie przedstawiono problem wymiarowania konstrukcji służących tymczasowemu wzmocnieniu podłoża, umożliwiającemu prowadzenie robót fundamentowych na gruntach słabonośnych. Omówiono dostępne metody obliczeniowe, kładąc szczególny nacisk na metodę projektowania platform roboczych pod ciężki sprzęt do robót ziemnych przedstawioną w poradniku BRE 470 „Working platforms for tracked plant”. Analiza ma na celu określenie niezbędnej...
-
Dobór materiałów do wykonywania platform roboczych pod ciężki sprzęt budowlany
PublicationW pracy omówiono zagadnienia dotyczące wykonawstwa i projektowania tymczasowego, powierzchniowego wzmocnienia podłoża, pod ciężki sprzęt budowlany, w postaci platform roboczych z zastosowaniem zbrojenia geosyntetycznego. Szczególny nacisk położono na prawidłowy dobór materiałów platformy.
-
Projektowanie platform roboczych z zastosowaniem geosyntetyków
PublicationMechanizm pracy platformy roboczej. Przegląd metod projektowania platform roboczych. Projektowanie platform roboczych obciążonych ciężkim sprzętem budowlanym według zaleceń poradnika BRE 470.