Filtry
wszystkich: 1739
wybranych: 1350
-
Katalog
- Publikacje 1350 wyników po odfiltrowaniu
- Czasopisma 2 wyników po odfiltrowaniu
- Wydawnictwa 1 wyników po odfiltrowaniu
- Osoby 110 wyników po odfiltrowaniu
- Wynalazki 13 wyników po odfiltrowaniu
- Projekty 30 wyników po odfiltrowaniu
- Laboratoria 3 wyników po odfiltrowaniu
- Zespoły Badawcze 15 wyników po odfiltrowaniu
- Aparatura Badawcza 10 wyników po odfiltrowaniu
- Kursy Online 190 wyników po odfiltrowaniu
- Wydarzenia 15 wyników po odfiltrowaniu
Filtry wybranego katalogu
wyświetlamy 1000 najlepszych wyników Pomoc
Wyniki wyszukiwania dla: PRZEKAZYWANIE ENERGII WZBUDZENIA
-
Hydrogen generation using solar energy
PublikacjaWodór jest uważany za alternatywne i odnawialne źródło energii. Bezpośrednie wykorzystanie światła słonecznego do fotokatalitycznego lub fotoelektrochemicznego rozkładu wody może zapewnić w przyszłości ekonomicznie uzasadnione, alternatywne źródło wodoru. W pierwszym etapie naszych badań został zaprojektowany i zbudowany hybrydowy, fotowoltaiczno-elektrochemiczny układ, dokonujący konwersji energii promieniowania słonecznego na...
-
Spectral criterion for high-cycle fatigue of metals under multiaxial random loading
PublikacjaPrzedstawiono kryterium projektowe elementów z metali ciągliwych, poddanych w zakresie wytrzymałości zmęczeniowej wysokocyklowej wieloosiowemu naprężeniu o zerowej wartości średniej. Jest ono oparte na równaniu krzywej Whleradla symetrycznego rozciągania-ściskania i gęstościach widmowych mocy składowych naprężenia. W tym celu wyznaczono równoważne naprężenie w dziedzinie częstości przy założeniu, że składowe rzeczywistego naprężenia...
-
Measurements of angular distribution for photoionization of mercury into the 5d9 2D5/2 ionic state over the energy range from 15 eV to 17 eV
PublikacjaWykonano pomiary różniczkowych przekrojów czynnych na fotojonizację atomów rtęci do stanu 5d9 2D5/2 jonu w zakresie energii fotonów od 15 eV do 17 eV. Wyznaczono parametr β asymetrii dla stanu 2D5/2 jonu z pomiarów emisji fotoelektronów pod kątami 0˚ i 90˚ stopni względem osi głównej elipsy polaryzacji. Zarejestrowano trzy serie stanów autojonizacyjnych zbieżnych do energii jonizacji do stanu 2D3/2. Badania wykonano w ośrodku synchrotronowym...
-
Model procesu hamowania w pojeździe hybrydowym
PublikacjaW tradycyjnym procesie hamowania cała energia kinetyczna pojazdu jest rozpraszana do otoczenia w postaci energii cieplnej. W pojazdach hybrydowych istnieje możliwość odzyskania części tej energii przez przekazanie do akumulatorów i wykorzystania jej do napędu pojazdu. W pracy przedstawiono model energetyczny procesu hamowania pojazdu hybrydowego w układzie szeregowym, stosując metodę grafów wiązań (GW). Stosując konwencję GW podano...
-
Calculation of adiabatic potentials of Li2
PublikacjaInformujemy o adiabatycznych krzywych energii potencjalnej cząsteczki litu. Nasze krzywe są stabelowane według odległości międzyatomowej od 3,2 a0 do 88a0. Porównujemy nasze wyniki teoretyczne z wynikami obliczonymi przez innych autorów oraz krzywymi energii potencjalnej wyprowadzonymi z eksperymentów. W naszym podejściu używamy metody konfiguracji wzajemnego oddziaływania, gdzie tylko elektrony walencyjne atomu Li są traktowane...
-
Sun shines also in Poland - PV's global market and its future in Poland
PublikacjaNiekorzystne zmiany klimatyczne stanowią wyzwanie do poszukiwania konkurencyjnych ekotechnologii. Fotowoltaika ma szansę stać się ważnym źródłem energii w 21 wieku na całym świecie. Systemy fotowoltaiczne (PV) dostarczają energii elektrycznej w wyniku konwersji energii promieniowania słonecznego i przewiduje się, że wniosą one znaczący wkład w systemy energetyczne dzięki stałemu postępowi technologicznemu w tej dziedzinie i znaczącej...
-
Aspekty ekonomiczne w planowaniu i realizacji układów kogeneracyjnych.
PublikacjaPrzedstawiono nakłady inwestycyjne i koszty wytwarzania energii w uładach kogeneracyjnych dla różnych technologii energetycznych. Podano główne uwarunkowania realizacyjne układów kogeneracyjnych.
-
Ekonomika i zarządzanie energią
PublikacjaPrzedstawiono problematykę kosztów w sektorze energii. Opisano metody oceny efektywności inwestowania.Przedstawiono problematykę audytingu energetycznego oraz pokazana współczesne narzędzia zarzadzania energią
-
Review of hydrogen production technologies for automotive sector – thermodynamic analysis of energy and exergy losses
PublikacjaFew recent years has shown that hydrogen technology has a good chance to replace petroleum technology in automotive sector. However, hydrogen in pure form practically does not occur on Earth. That is why H2 form is used only as an energy carrier and it must be produced using another source of energy form water or hydrocarbon fuels. In this paper short overview of hydrogen production technology has been presented, with energy and...
-
Analiza energetyczna autonomicznego pojazdu małej mocy z silnikiem synchronicznym z magnesami trwałymi.
PublikacjaW rozprawie zaproponowano metodę analizy energetycznej autonomicznego pojazdu elektrycznego małej mocy. W badaniach uwzględniono wszystkie elementy składowe elektrycznego obwodu głównego tj.: źródła energii, falownika napięcia oraz silnika z magnesami trwałymi umieszczonymi wewnątrz wirnika. Rozważono rozwiązanie układu mechanicznego z bezpośrednim przekazaniem momentu z silników trakcyjnych na koła napędne. Zamodelowano w progranmie...
-
Early prediction of macrocrack location in concrete and other granular composite materials
PublikacjaHeterogeniczne kruche kompozyty, takie jak beton, ceramika i skały składają się z ziaren połączonych wiązaniami. Pytanie, czy ścieżka pęknięcia, która prowadzi do zniszczenia może być przewidziania na podstawie znanych cech mikrostrukturalnych, a mianowicie łączności wiązań, rozmiaru, energii pękania, wytrzymałości pozostają otwarte. Istnieje wiele kryteriów pęknięć. Najczęściej używane są oparte na postulowanym ekstremum naprężenia...
-
Stagnacja czy rozwój polskiego ciepłownictwa?
PublikacjaZawarto opinię odnośnie do kondycji polskiego ciepłownictwa w warunkach demponopolizacji sektora energii. Przedstawiono tezy do dyskusji na temat rozwoju polskiego ciepłownictwa.
-
Dion desorption from condensed CD4, C2D2, C2D4, C2D6 ans C2D8 moleculesinduced by electron impact. Radiation.
PublikacjaZmierzono wydajność desorpcji jonu D-z deuteryzowanych węglowodorów. Desorpcja jest stymulowana wiązką elektronów w zakresie energii od 0 do 20 eV.
-
Źródła generacji rozproszonej w systemie elektroenergetycznym
PublikacjaW artykule przedstawiono podstawy elementów systemu rozproszonej generacji. Wskazano na budowę systemu elektroenergetycznego wyposażonego w sterowane odbiory, źródła rozproszone, magazyny energii i układy kontroli napięcia FACTS. Renesans tych źródeł "pozasystemowych" (ang. non-utility genera-tion - NUG) jest wynikiem głębokich przemian w sferach techno-logii, organizacji i finansowania, zarządzania i nowego spojrzenia na ochronę...
-
Nowego typu analizator z czujnikiem pelistorowym przeznaczony do monitorowania wybuchowości mieszaniny wodoru i powietrza
PublikacjaWspółczesne procesy technologiczne wykorzystują różnego typu gazy palne m.in. wodór. Znajduje on zastosowanie przy wytwarzaniu energii elektrycznej i to nie tylko jako nośnik energii ale medium chłodzące zwiększające sprawność bloku energetycznego. W referacie przedstawiono wyniki i wnioski wynikające z wstępnych badań laboratoryjnych i eksploatacyjnych nowego typu analizatora z czujnikiem katalitycznego spalania. Urządzenie zostało...
-
Elastic electron scattering in neon in the 110°-180° scattering angle range.
PublikacjaZmierzono różniczkowe przekroje czynne na rozproszenie sprężyste elektronów na atomach neonu dla energii elektronów równych 7,10,15eV w zakresie kątów rozproszenia 110° - 180°
-
Spalanie osadów ściekowych w piecu fluidalnym
PublikacjaPraca obejmuje zagadnienia wykorzystania osadów ściekowych do produkcji energii cieplnej, jak również unieszkodliwiania osadów ściekowych. Poruszono także problem emisji gazów: CO, NO, NOx.
-
Strategia wykorzystania zasobów energetycznych w Polsce ze szczególnym uwzględnieniem źródeł odnawialnych
PublikacjaPrzedstawiono możliwe kierunki wykorzystania zasobów energetycznych z uwzględnieniem krajowych surowców energetycznych w postaci paliw organicznych i zasobów odnawialnych. Strategia obejmuje studium na temat racjonalnego wykorzystania dostępnych zasobów w nadchodzących latach wzmacniając bezpieczeństwo energetyczne oraz konkurencyjność polskiej gospodarki poprzez dostęp do taniej energii elektrycznej i cieplnej. Polska posiada...
-
Wykorzystanie układów kogeneracyjnych małoskalowych i mikroskalowych opartych o silniki spalinowe na gaz ziemny
PublikacjaArtykuł poświęcony jest zagadnieniu wykorzystania układów kogeneracyjnych małoskalowych i mikroskalowych opartych o silniki spalinowe na gaz ziemny. W artykule znajdują się uwarunkowania prawne związane z kwestiami ulg i dofinansowania "produkcji energii elektrycznej" z wykorzystaniem kogeneracji. Ponadto dokonano przeglądu konstrukcji czołowych producentów silników spalinowych wykorzystujących gaz ziemny oraz zaprezentowano przykłady...
-
Zasilanie pojazdów elektrycznych za pośrednictwem cewek powietrznych sprzężonych magnetycznie
PublikacjaZasilanie odbiorników ruchomych energią elektryczną odbywa się, w dominującej liczbie przypadków, za pośrednictwem giętkich przewodów łączących, bądź innych zestyko-wych układów pośredniczących typu komutatory, odbieraki prądu, itp. Atrakcyjną alternaty-wą staje się dla rozwiązań klasycznych bezstykowe zasilanie energią elektryczną BSPEE (Bezstykowy System Przesyłu Energii Elektrycznej) z wykorzystaniem cewek magnetycznie sprzężonych...
-
Właściwości złączy spawanych pod wodą metodą mokrą elektrodami otulonymi (111)
PublikacjaPrzedstawiono analizę wpływu ilości wprowadzonego ciepła (energii liniowej), rodzaju złącza oraz rodzaju spawania (mokre, lokalną komorą suchą) na twardość złączy spawanych pod wodą.
-
Magazynowanie ciepła
PublikacjaMagazynowanie ciepła, obok magazynowania energii elektrycznej, w dzisiejszych czasach stanowi podstawę zrównoważonego gospodarowania zasobami surowcowymi. Przyczynia się do poprawy efektywności energetycznej procesów przemysłowych, wydajniejszego ogrzewania obiektów czy pomieszczeń, a dzięki wykorzystaniu różnego rodzaju urządzeń i materiałów sprzyja zmniejszeniu zużycia paliw, w efekcie czego następuje ograniczenie emisji do środowiska...
-
Polsko-szwedzki projekt naukowo-badawczy: ''BioEnPol zrównoważony rozwój systemów energetycznych Polski: rola bioenergii''.
PublikacjaProjekt realizowany jest od roku 2001 przez 3 ośrodki: Zespół Badań Systemowych Energetyki i Środowiska Politechniki w Lund w Szwecji, Europejskie Centrum Energii Odnawialnej EC BREC w Warszawie, Katedrę Elektroenergetyki Wydział Elektrotechniki i Automatyki Politechniki Gdańskiej. W czasie trwania projektu w każdej instytucji realizowany jest doktorat oraz wykonywane są prace towarzyszące, m.in. modelowane są systemy energetyczne...
-
Application of Organic Rankine Cycle as bottoming cycle to conventional heat and power plant
PublikacjaW pracy rozważono możliwość zastosowania układu ORC w skojarzeniu z ciepłownią lub elektrociepłownią celem podniesienia stopnia wykorzystania jednostki CHP podczas eksploatacji w skali roku. Połączenie układu ORC z zawodową jednostką CHP może wpłynąć na wzrost rocznej produkcji energii elektrycznej i jednoczsne zmniejszenie fluktuacji podczas pracy bloku energetycznego. Z jednej strony następuje konwersja energii cieplnej na elektryczną...
-
Analiza uwarunkowań rozwoju elektrowni i elektrociepłowni gazowych i gazowo- parowych
PublikacjaPrzytoczone w artykule zalety układów gazowych oraz gazowo - parowych potwierdzają, że opisywane układy stanowią konkurencyjne rozwiązanie dla technologii jądrowych, o których coraz częściej wspomina się jako o zabezpieczeniu krajowego systemu elektroenergetycznego przy założeniu określonej ceny paliwa. Biorąc pod uwagę unijne wymagania w zakresie wzrostu produkcji energii elektrycznej z niestabilnych źródeł odnawialnych, jakimi...
-
Badania kogeneratora małej mocy
PublikacjaW pracy przedstawiono proces projektowania i implementacji systemu sterowania źródłem energii elektrycznej i cieplnej - bazującym na kogeneracji wysokosprawnej, wykorzystującej zmodyfikowany kogenerator firmy TOTEM z dodatkowym przekształtnikiem energoelektronicznym. Jego istotną częścią jest 4-suwowy silnik benzynowy o zapłonie iskrowym, dostosowany do spalania gazu ziemnego. W celu osiągnięcia maksymalnej sprawności układu, wykorzystano...
-
Wind resource assessment and energy yield prediction for the small wind turbine on the Szubieniczne Hill
PublikacjaThe goal of this study is to preliminary assess the wind resources on the Szubieniczne Hill in order to predict the annual energy production for planned small wind turbine. The analyzed site is located close to the Gdańsk University of Technology campus, in complex urban environment additionally surrendered by forested hills. The assessment is based on Computational Fluid Dynamics simulations which allow to evaluate the wind energy potential...
-
Problem of optimal load distribution between generators minimizing risk of enegretic ship system overload.
PublikacjaOmówiono system rozdziału mocy czynnych pomiędzy generatorami w systemie energetycznym statku. Minimalizuje się ryzyko przeciążeń systemu przy jednoczesnej minimalizacji kosztów wytwarzania energii w systemie.
-
Metodyka obliczeń przepływu pary przez układy łopatkowe turbin dla celów diagnostycznych
PublikacjaPrzedstawiono ogólne metody wyznaczania natężenia przepływu strat energii w turbinach parowych w zmiennych warunkach ruchu. Zaproponowano metodę wyznaczania tych parametrów dla potrzeb diagnostyki turbozespołu.
-
Geothermal heating plant with a combustion engine heat pump.
PublikacjaPrzedstawiono koncepcję ciepłowni geotermalnej zagospodarowującej zasoby energii zawarte w nisko i średniotemperaturowej wodzie termalnej. W tym celu zaproponowano zastosowanie pompy grzejnej napędzanej silnikiem spalinowym.
-
Power and heat from renewable energy sources on energy market in Poland
PublikacjaPrzedstawiono aktualne uwarunkowania rynków energii w Polsce w odniesieniu do źródeł odnawialnych. Przedstawiono perspektywy rozwojowe. Omówiono wyniki opłacalności budowy małego bloku skojarzonego opalanego słomą.
-
Wpływ farm wiatrowych na pracę systemu elektroenergetycznego.
PublikacjaPrzedstawiono wybrane zagadnienia związane z praca farmy wiatrowej w systemie elektroenergetycznym, a w tym z jej wpływem na zmiany poziomów napięc i jakość energii elektrycznej.
-
Elektrociepłownie gazowe w województwie pomorskim.
PublikacjaPrzedstawiono ideę skojarzonego wytwarzania energii elektrycznej i ciepła. Podano charakterystykę energetyki rozproszonej. Scharakteryzowano szczegółowo ostatnio zrealizowane w woj. pomorskim elektrociepłownie zasilane różnorodnym paliwem gazowym.
-
Model elektromechaniczny hydrogeneratora z uwzględnieniem asymetrii wewnętrznych.
PublikacjaW artykule przedstawiono model matematyczny hydrogeneratora, który powstał w wyniku prac dotyczących badania wpływu obwodu elektromagnetycznego na poziom drgań elementów maszyny. Istotą modelu jest uwzględnienie asymetrii wewnętrznej dotyczącej uzwojenia stojana, uzwojenia wzbudzenia i szczeliny powietrznej. Uwzględniono zmienność istotnych sprzężeń elektromechanicznych wynikających z drgań giętnych wału.Ze względu na złożoność...
-
Przebieg i analiza produktów wolnej i szybkiej pirolizy biomasy
Publikacjagraniczone zasoby paliw kopalnych zmuszają do refleksji na temat przyszłości energetyki. Wykorzystywanie do celów energetycznych jedynie, lub w znacznej większości paliw kopalnych nie daje poczucia bezpieczeństwa z powodu braku realnej alternatywy, dlatego ważnym jest poszukiwanie nowych źródeł energii - zielonej, odnawialnej, bezpiecznej. Taką alternatywą może być wykorzystanie drewna po odpowiedniej obróbce - w przypadku poniższej...
-
Optymalizacja parametrów małej autonomicznej elektrowni hybrydowej
PublikacjaElektrownia hybrydowa składa się z odnawialnych źródeł energii, magazynu energii, odbiornika zrzutowego, zasilania awaryjnego i systemu zarządzania zasobami. Parametry elektrowni dobierane są tak aby zaspokoić wymagania: ciągłość zasilania, minimalizację kosztów, określony czas zwrotu inwestycji, wykorzystanie potencjału instalacji. W pracy przedstawiono metodologię doboru parametrów elektrowni przy większej liczbie kryteriów...
-
Gospodarka zużytymi modułami fotowoltaicznymi
PublikacjaFotowoltaika rozwija się na całym świecie niezwykle intensywnie od wielu lat, oferując energię elektryczną wytworzoną w technologii, pozbawionej wszelkich emisji. Wraz z rosnącym wykorzystaniem instalacji fotowoltaicznych do konwersji energii promieniowania słonecznego na energię elektryczną coraz większego znaczenia nabiera problem zagospodarowania odpadów, powstałych podczas produkcji, eksploatacji i po zakończeniu użytkowania...
-
Sprawność elastycznych protez stóp w kontekście współczesnych materiałów
PublikacjaKlasyfikacja protez stóp opiera się głównie na ich zachowaniu w momencie kontaktu z podłożem. Pod tym względem wyróżniamy stopy sztywne oraz sprężyste, charakteryzujące się możliwością tłumienia drgań i magazynowania oraz uwalniania energii. Współczesne elastyczne protezy stóp przeznaczone dla osób wykazujących wysoką i bardzo wysoką aktywność wytwarzane są z materiałów kompozytowych zawierających włókna węglowe. W zależności od...
-
Badania eksperymentalne laboratoryjnego modelu miernika impedancji pętli zwarciowej.
PublikacjaW artykule przedstawiono wyniki badań eksperymentalnych laboratoryjnego modelu miernika impedancji pętli zwarciowej. Badania przeprowadzono dla parametrów badanego obwodu i miernika, jakie można spotkać w praktyce. Wyniki badań przedstawione w formie wykresów wykazują, że miernik ten charakteryzuje się dobrymi parametrami metrologicznymi.
-
Dlaczego istnieje w Polsce konieczność budowy elektrowni jądrowych?
PublikacjaZaprezentowano i uzasadniono korzysci, które wynikają z wdrożenia w Polsce wytwarzania energii elektrycznej w elektrowniach jądrowych. Rozwój energetyki jadrowej przedstawiono w aspektach ekonomicznym, energetycznym i ekologicznym.
-
Dlaczego istnieje w Polsce konieczność budowy elektrowni jądrowych?
PublikacjaZaprezentowano i uzasadniono korzysci, które wynikają z wdrożenia w Polsce wytwarzania energii elektrycznej w elektrowniach jądrowych. Rozwój energetyki jadrowej przedstawiono w aspektach ekonomicznym, energetycznym i ekologicznym.
-
Ogniwa paliwowe jako stacjonarne źródła mocy w gospodarstwach domowych i budynkach użyteczności publicznej
PublikacjaPrzedmiotem niniejszego opracowania są tlenkowe ogniwa paliwowe, które mogą znaleźć powszechne zastosowanie w krajowym sektorze energetycznym jako ciche, wydajne i przyjazne środowisku urządzenia do konwersji energii.
-
Energetyka a klimat : mechanizmy zmian klimatu atmosfery -problem genezy współczesnego ocieplenia
PublikacjaPublikacja podnosi ważne z punktu energetycznego zagadnienia. Książka jest przeznaczona dla inżynierów elektryków i pokrewnych specjalności zajmujących się technicznymi, ekonomicznymi i ekologicznymi aspektami zużycia energii elektrycznej.
-
The lows of thermodynamics: cell energy transfer
PublikacjaW pracy przedstawiono zasady termodynamiki i wymiany ciepła w organizmach żywych i urządzeniach technicznych. Przedstawiono zasady stosowania praw fizycznych związanych z konwersją energii w organizmach żywych.
-
Badania odbiorcze i eksploatacyjne przekładników indukcyjnych
PublikacjaArtykuł prezentuje zagadnienia związane ze sprawdzaniem stanu technicznego przekładników indukcyjnych stosowanych w układach pomiarowych energii elektrycznej - badań odbiorczych i eksploatacyjnych wymaganych przez aktualne przepisy i normy techniczne.
-
Simulations of flow patterns in silos with a cellular automaton - part 2
PublikacjaW artykule przedstawiono wyniki symulacji przepływów silosowych przy zastosowaniu zaawansowanego aparatu komórkowego, w którym uwzględniono kolizje cząstek i dysypację energii. Obliczenia wykonano dla przepływu masowego i kominowego.
-
Badanie właściwości adsorpcyjnych asfaltenów z wykorzystaniem techniki odwróconej chromatografii gazowej
PublikacjaW pracy przedstawiono wyniki badań nad możliwością wykorzystania asfaltenów w procesach adsorpcji z fazy gazowej. Wykorzystując technikę odwróconej chromatografii gazowej zbadano właściwości powierzchniowe asfaltenów, takie jak wartość składowej dyspersyjnej i specyficznej swobodnej energii powierzchniowej oraz właściwości elektronodonorowe i elektronoakceptorowe powierzchni asfaltenów. Dodatkowo wyznaczono izotermy adsorpcji dla wybranych...
-
PVT - hybrid photovoltaic - thermal solar systems
PublikacjaPVT - to urządzenia, łączące ze sobą funkcje modułu fotowoltaicznego i kolektora słonecznego, w którym rolę absorbera pełni moduł ogniw fotowoltaicznych. Umożliwia to otrzymywanie z tej samej powierzchni pokrycia dachu lub fasady budynku uzyskiwanie jednocześnie energii elektrycznej i cieplnej. Uzyskiwane ciepło jest ciepłem niskotemperaturowym. Poszczególne rozwiązania systemów PVT można scharakteryzować ze względu na: różną liczbę...
-
Stabilizatory napięcia w sieciach dystrybucyjnych
PublikacjaZwiększenie możliwości przyłączania odnawialnych źródeł energii i poprawienie jakości energii, zwłaszcza w sieciach wiejskich, wymaga kosztownych inwestycji związanych ze zwiększeniem przekrojów przewodów linii czy budową nowych stacji transformatorowych w pobliżu odbiorców. Zastosowanie zaawansowanych urządzeń regulacji napięcia w istniejących sieciach dystrybucyjnych pozwala na zachowanie dopuszczalnych zmian napięcia linii nN...
-
Badania strategii rozwojowych źródeł wytwórczych pracujących na potrzeby scentralizowanych systemów zasilania w ciepło
PublikacjaW pracy przeanalizowano możliwości wykorzystania nowych rozwiązań technicznych po stronie wytwórczej systemu ciepłowniczego, obejmujących m.in. w źródłach systemowych zastępowanie istniejących urządzeń nowymi jednostkami na inny rodzaj paliwa, w szczególności na gaz ziemny. Przedsięwzięcia te badane są w aspekcie konkurencji scentralizowanych źródeł energii z innymi źródłami funkcjonującymi lub przewidywanymi do zaistnienia na...