Filtry
wszystkich: 1009
wybranych: 813
-
Katalog
- Publikacje 813 wyników po odfiltrowaniu
- Czasopisma 4 wyników po odfiltrowaniu
- Osoby 57 wyników po odfiltrowaniu
- Wynalazki 3 wyników po odfiltrowaniu
- Projekty 11 wyników po odfiltrowaniu
- Laboratoria 3 wyników po odfiltrowaniu
- Zespoły Badawcze 1 wyników po odfiltrowaniu
- Kursy Online 106 wyników po odfiltrowaniu
- Wydarzenia 11 wyników po odfiltrowaniu
Filtry wybranego katalogu
Wyniki wyszukiwania dla: CERTYFIKACJA ENERGETYCZNA
-
Optymalizacja zużycia energii cieplnej w kontekście certyfikacji energetycznej budynków
PublikacjaW artykule omówiono podejście Dyrektywy 2002/91/EC do optymalizacji zużycia energii.
-
Charakterystyka Energetyczna Budynków
PublikacjaW notatce wydawniczej omawia się zawartość książki „Charakterystyka Energetyczna Budynków” (PWNT, 2010: ISBN 978-83-926806-1-1) poświęconej ocenie energetycznej wybranych obiektów budowlanych, została sprowadzona do wyznaczania charakterystyki energetycznej budynku i lokalu mieszkalnego lub części obiektu stanowiącej samodzielną całość techniczno-użytkową. Ocena ta zawęża się do określenia niezbędnych nakładów nieodnawialnej energii...
-
Polityka energetyczna Finlandii.
PublikacjaPrzedstawiono scenariusze rozwoju energetyki w Finlandii, które miałyby wpływ na zmniejszenie emisji dwutlenku węgla do atmosfery. Omówiono program efektywnego wykorzystania energii pierwotnej, zawartej w paliwach kopalnych. Przedstawiono produkcję energii elektrycznej i ciepła scentralizowanego oraz scharakteryzowano system ciepłowniczy w Helsinkach, który jest jednym z większych systemów w Europie. Przedstawiono,...
-
Certyfikacja wyrobów elektronicznych
PublikacjaDziałania jednostki certyfikującej wyroby mają na celu zapewnienie zaufania użytkownika do jakości wyrobu. Uzyskanie certyfikatu bezpieczeństwa dla wyrobu podlegającego temu obowiązkowi decyduje o wprowadzeniu go na rynek. W przypadku certyfikacji dobrowolnej, uzyskanie certyfikatu służy promocji wyrobu. Aktualnie wprowadzony jest w Polsce system oceny wyrobów obowiązujący w Unii Europejskiej (UE), oparty na dyrektywach nowego...
-
Modele energetyczne budynków
PublikacjaW pracy omówiono wpływ różnych algorytmów obliczeniowych na zużycie energii do ogrzewania i wentylacji w budynku mieszkalnym. Całoroczne pomiary zużycia ciepła przez mieszkańców pozwoliły na weryfikację zastosowanych metod obliczeniowych. W artykule przedstawiono problem prognozowania, który wynika z dokładności przyjętego algorytmu. Analizę dokładności modeli przeprowadzono na podstawie badań eksperymentalnych.
-
Energetyczne wykorzystanie biogazu
PublikacjaArtykuł przedstawia przegląd sposobów wykorzystania biogazu będącego jednym z odnawialnych źródeł energii. Pokazano uproszczony schemat pozyskiwania tego surowca. Przeanalizowany został skład biogazu oraz porównano typy odpadów, z jakich może zostać on uzyskany. Zaprezentowano również możliwości wykorzystania energii zawartej w biogazie.
-
Energetyczne wykorzystanie biomasy
PublikacjaW artykule przedstawiono energetyczne wykorzystanie biomasy jako alternatywy dla paliwa pierwotnego. Szczególną uwagę poświecono rodzajom, właściwościom i sposobom przygotowania biomasy do procesu spalania.Spalanie stanowi najstarszy sposób pozyskiwania energii z biomasy,jednak ze względu na technologiczno-ekonomiczne aspekty częściej wykorzystywany jest proces współspalania. Wzrost proekologicznej świadomości i rozwój lokalnego...
-
Wiklinowe uprawy energetyczne
PublikacjaW Polsce spalanie ponad 100 mln t węgla rocznie ma znaczne konsekwencje ekologiczne, głównie w południowej Polsce. Przekroczono tu granice chłonności środowiska na produkty spalania węgla. Za paliwo przyszłości uważa się drewno wiklinowe z plantacji energetycznych. Wskazuje się na znaczny rozwój tych upraw w warunkach polskich. Tworzy się nowy rynek surowców i pracy na wsi.
-
Energetyczny aspekt diagnostyki maszyn
PublikacjaW artykule przedstawiono interpretację wartościującą działania, które jest tu rozpatrywane jako wielkość fizyczna o jednostce miary, nazwanej dżulosekundą. Przedstawiono oryginalną metodę analizy i oceny działania maszyn w ujęciu energetycznym dla potrzeb diagnostycznych. Do uzasadnienia przydatności tak rozumianego działania zastosowano jednorodny proces Poissona i proces semi-Markowa. Procesy te umożliwiły skonstruowanie modelu...
-
Metaboliczny potencjał energetyczny miast
PublikacjaTekst przedstawia koncepcje przepływów energii w strukturach zurbanizowanych. Zaprezentowano kolejno: metabolizm jako próbę oznaczenia zmiany, cechy anaboliczne i kataboliczne w dynamice miasta, nowe zwiastuny metabolizmu, rozlewanie i kurczenie się miast oraz "chirurgów" metabolizmu polskich miast.
-
Ścieżki energetyczne dla Gdańska.
PublikacjaW referacie zaprezentowano ścieżki energetyczne dla Gdańska w trzech horyzontach czasowych: krótkoterminowym (2012), średnioterminowym (2020) i długoterminowym (2050). Ścieżka energetyczna to propozycja przedsięwzięć dotyczących systemu energetycznego na danym obszarze. Referat jest rezultatem badań prowadzonych w ramach projektu PATHways TO Renewable and Efficient energy Systems (PATH-TO-RES), wspieranego przez program Komisji...
-
Bezpieczeństwo energetyczne Białorusi w strategiach
PublikacjaArtykuł przedstawia koncepcje bezpieczeństwa energetycznego Białorusi zawarte w tekstach trzech strategii
-
Bezpieczeństwo energetyczne Białorusi w strategiach
PublikacjaArtykuł ukazuje bezpieczeństwo zewnętrzne Białorusi w tekstach strategii
-
Energetyczne wykorzystanie biomasy-zagadnienia wybrane.
PublikacjaW artykule przedstawiono analizę warunków rozwoju rynku drewna i odpadów drzewnych jako paliwa energetycznego. Omówiono problemy techniczne i ekonomiczne możliwe przy wdrażaniu technologii wykorzystujących biomasę.
-
Efektywność energetyczna urządzeń oświetleniowych a jakość energii elektrycznej
PublikacjaW artykule przedstawiono analizę odkształcenia prądu pobieranego przez wybrane lampy i oceniono je z punktu widzenia wymagań odnośnie do jakości energii elektrycznej.
-
Efektywność energetyczna urządzeń oświetleniowych a jakość energii elektrycznej
PublikacjaW artykule przedstawiono analizę odkształcenia prądu pobieranego przez wybrane lampy i oceniono je z punktu widzenia wymagań odnośnie do jakości energii elektrycznej.
-
Efektywność Energetyczna Dolnych Źródeł Instalacji Pomp Ciepłą
PublikacjaIstotnym elementem procesu projektowo-budowlanego stała się umiejętność łączenia różnych tradycyjnych technologii grzewczych z technologiami Odnawialnych Źródeł Energii ze szczególnym uwzględnieniem ciepła odpadowego w różnej formie. W artykule dokonano analizy dolnych źródeł pomp ciepła naturalnych jak i sztucznych.
-
Certyfikacja przyszłością amerykańskiego inżyniera konstruktora budowlanego
PublikacjaArtykuł przywołuje potrzebę ogólnopaństwowego unormowania sprawy uprawnień zawodowych inżynierów budownictwa w USA. Wynika to z coraz większych wymagań stawianych współcześnie tym inżynierom w zakresie projektowania i wykonawstwa budowli - także w sferze pozatechnicznej.
-
Projektowanie elewacji aktywnej energetycznie
Publikacjacelem tego rozdziału jest wyodrębnienie i usystematyzowanie elementów obudowy zewnętrznej, które mają wpływ na procesy energetyczne zachodzące w budynkach, oraz określenie zasad ich stosowania. Mają one charakter ogólnych zaleceń, które należy każdorazowo weryfikować, uwzględniając potrzeby obiektu i jego uwarunkowania. Pozwala to nie tylko spojrzeć na elewację jako na element o znaczeniu architektonicznym, ale także zrozumieć...
-
Optymalizacja charakterystyki energetycznej budynków
PublikacjaCharakterystyka energetyczna budynków. Problemy optymalizacji z uwzględnieniem polskiej specyfiki. Założenia modelowe.
-
Energetyczne aspekty działania komunalnej oczyszczalni ścieków
PublikacjaW pracy omówiono gospodarkę cieplno-energetyczną wybranej oczyszczalni ścieków. Pokazano możliwości wykorzystania odnawialnych zasobów energii (biogazu), odzysku ciepła ze ścieków oraz kogeneracji, wraz z oszacowaniem oszczędności paliw kopalnych.
-
Blok energetyczny wykorzystujący energię promieniowania słonecznego
PublikacjaW referacie przedstawiono koncepcję przetwarzania energii słonecznej na energię elektryczną. Początkowa część referatu przedstawia sposoby przetwarzania energii, a tak że ich podział. W dalszej części przyjęto warianty układów do obliczeń. Na końcu porównano wyniki i wybrano najbardziej korzystny wariant. Blok energetyczny składa się z kolektorów próżniowych.
-
Technologie energetyczne wykorzystujące przyjazne żródła energii
PublikacjaPrzestawiono współczesne technologie i układy wytwarzania energii wykorzystujące odpady komunalne i przemysłowe oraz odnawialne źródła energii. opisano podstawowe układy energetyczne wytwarzania na lokalnym rynku energii.
-
Efektywność energetyczna pojazdu szynowego w różnych warunkach obciążenia
PublikacjaW artykule zaprezentowano wyniki analizy dotyczącej wpływu obciążenia na efektywność energetyczną miejskiego pojazdu szynowego. Obciążenie zależy od liczby pasażerów i od profilu prędkości – wyższa masa, prędkość i przyspieszenie wymagają większej siły pociągowej, a w konsekwencji wzrostu momentu obrotowego na wale silnika. Ponieważ liczba pasażerów zależy od pory dnia, a prędkość zależy od sytuacji online, uwzględniono odpowiednie...
-
Efektywność energetyczna budownictwa w dokumentach europejskich i krajowych
PublikacjaZałożenia głównych politycznych i prawnych dokumentów Unii Europejskiej, poświęconych efektywności energetycznej i charakterystyce energetycznej budynków, dostarczają krajom członkowskim odpowiednich instrumentów wspierających poprawę jakości powietrza, poprzez wsparcie upowszechnienia rozwiązań redukujących zapotrzebowanie na energię oraz promocję odnawialnych źródeł energii. Adaptacja regulacji prawnych UE do krajowego ustawodawstwa...
-
Straty i sprawność energetyczna silników i układów napędowych
PublikacjaStraty i sprawność energetyczna każdego silnika napędowego muszą być przedstawiane jako funkcje wielkości fizycznych niezależnych od występujących w silniku strat. Takimi wielkościami są prędkość i obciążenie wymagane przez napędzaną silnikiem maszynę lub urządzenie, zmieniające się w polu pracy napędu. Prędkość i obciążenie silnika decydują o chwilowej mocy użytecznej silnika oraz w zróżnicowany sposób o występujących w silniku...
-
Standaryzacja i certyfikacja degradacji środowiskowej tworzyw sztucznych
PublikacjaDegradujące w środowisku naturalnym produkty z tworzyw sztucznych są grupą materiałów polimerowych, których ilość znacznie wzrosła w ostatnich latach. Ustanowiono wiele testów degradacji środowiskowej przez różne jednostki normalizacyjne. Testy te są również wykorzystywane, przy ustalaniu podstawowych systemów certyfikacji. Standardowe testy określają na przykład, jak pomiary biodegradacji danego materiału muszą być wykonane lub...
-
Energy policy and the role of bioenergy in Poland
PublikacjaPrzedstawiono sytuacje energetyczną kraju. Omówiono poszczególne sektory wytwarzania energii oraz zapotrzebowania na energię i paliwa. Omówiono przekształcenia sektorów energetycznych w Polsce na przestrzeni lat 1990-2002. Na tym tle przedstawiono techniczne, ekonomiczne, społeczne i prawne aspekty rozwoju energetyki źródeł odnawialnych a w szczególności opartych o bioenergię. Przedstawiono wnioski dla Polski płynące z dotychczasowych...
-
Wybrane problemy diagnostyki infrastruktury energetycznej
PublikacjaModernizacja systemów energetycznych wymusza w naturalny sposób racjonalizację użytkowania energii, zwiększanie niezawodności zasilania oraz obniżanie kosztów wytwarzania, przesyłania i dystrybucji ciepła. Jednym z mniej docenianych problemów jest kompleksowa ocena diagnostyczna rurociągów energetycznych i skuteczny monitoring infrastruktury energetycznej, pozwalający na znaczące obniżenie kosztów związanych z utrzymaniem w sprawności...
-
Uwarunkowania polityki energetycznej województwa pomorskiego
PublikacjaWojewództwo pomorskie, leżące w północnej części Polski, ma charakter przemy - słowo-rolniczy. W 2013 r. zakłady przemysłowe położone na tym terenie wprowadziły do atmosfery 6900 ton gazów i 2800 ton pyłów. Największymi trucicielami są elektrociepłownie wytwarzające energię z wykorzystaniem węgla kamiennego i brunatnego. W dokumentach polityki energetycznej UE zapowiedziano zmniejszenie zużycia energii i emisji gazów cieplarnianych...
-
Ciepłownictwo w polityce energetycznej Polski
PublikacjaPrzedstawiono rolę sektora ciepłowniczego w Polsce w odniesieniu do zagadnień prawnych kreowania polityki energetycznej kraju.
-
Biomasa w szwedzkim systemem energetycznym.
PublikacjaArtkuł omawia wykorzystanie biomasy w Szwecji do produkcji ciepła i energii elektrycznej. Dominującym nośnikiem energii pierwotnej jest ropa naftowa i produkty jej przeróbki. W roku 2000 jej udział wyniósł 33% natomiast udział biomasy wynosił około 15%. Biomasa jest głównie wykorzystywana w przemyśle leśnym (67%) oraz w ciepłownictwie (21%). Przedstawiono politykę energetyczną w Szwecji, która charakteryzuje się m. innymi wprowadzeniem...
-
Bezpieczeństwo energetyczne Polski w relacjach z Rosją
PublikacjaAnaliza ukazuje ocenę stanu bezpieczeństwa energetycznego Polski w relacjach z Rosją w wymiarze infrastrukturalnym. Podejmowane przez kolejne, polskie rządy działania na rzecz zapewnienia stabilnych dostaw surowców energetycznych oraz dywersyfikacji ich źródeł, z uwagi na obecność rosyjskiego kapitału w elementach europejskiej infrastruktury przesyłowej i magazynowej, nie umożliwia eliminacji politycznych wpływów Rosji.
-
CAES – UKŁADY WPŁYWAJĄCE NA BEZPIECZEŃSTWO ENERGETYCZNE KRAJU
PublikacjaOpracowanie przedstawia krótką charakterystykę systemu elektroenergetycznego, zawiera omówienie sposobów magazynowania energii. Proponowane rozwiązanie akumulacji oraz generacji energii elektrycznej oparte jest na współpracy turbiny gazowej z układem magazynowania powietrza CAES. Omówiono możliwe rodzaje współpracy siłowni CAES z odnawialnymi źródłami energii, w szczególności z siłowniami wiatrowymi.
-
ZAAWANSOWANE SYSTEMY ENERGETYCZNE I PROGNOZA ICH DIAGNOZOWANIA
PublikacjaRozwój współczesnych systemów energetycznych opiera się w wielu przypadkach o wykorzystanie nowych lub też zasadniczej modernizacji starych koncepcji zastosowania przemian energetycznych. Każda z tych koncepcji szuka swojego miejsca w instalacjach przemysłowych. Te zaś tylko w ograniczonym przedziale czasowym wykorzystują swoją pełną tzn. projektową moc/wydajność. Dodatkowo już od pierwszych godzin po uruchomieniu te nowoczesne...
-
Planowanie energetyczne na poziomie gminy w Polsce
PublikacjaPrzedstawiono uwarunkowania tworzenia planów energetycznych na poziomie gminy w świetle uwarunkowań prawnych.
-
Sprawność konwersji modułu fotowoltaicznego i straty energetyczne
PublikacjaW pracy przedstawiono zagadnienia wpływu warunków eksploatacji ogniw fotowoltaicznych na sprawność konwersji i związane z tym procesem straty energetyczne. Omówiono metodę wyznaczania punktu maksymalnej mocy w zmieniających się warunkach nasłonecznienia i temperatury. Poruszono perspektywy rozwoju technologii produkcji i zastosowania ogniw PV na świecie w najbliższych latach, w szczególności możliwości zwiększenia sprawności konwersji...
-
Analiza energetyczna siłowni gazowo-parowej z wysokociśnieniowym kotlem fluidalnym.
PublikacjaPrzeprowadzono analizę siłowni gazowo-parowej, w której jako sprzę-żenie cieplne obiegu gazowego z parowym zastosowano wysokociśnieniowy kocioł fluidalny, będący jednocześnie komorą spalania dla obiegu turbiny gazowej. W celu podniesienia efektywności energetycznej układu zastosowano dodatkową komorę spalania paliwa gazowego, dla którego utleniaczem są wysokociśnieniowe spaliny opuszczające kocioł fluidalny. Dla rozpatrywanego...
-
Photovoltaic energy systems - recycling or utilization?
PublikacjaW ostatnich latach obserwuje się znaczny wzrost produkowanej ilości modułów fotowoltaicznych (do 40% rocznie), przy czym 90% światowej produkcji ogniw do zastosowań naziemnych stanowią ogniwa z krystalicznego krzemu. Wskutek tak znacznego wzrostu produkcji pojawił się problem zaopatrzenia producentów w odpowiednią ilość krzemu odpowiedniej jakości. Dodatkowo za parę lat trzeba będzie dokonać wymiany modułów, pracujących od lat...
-
Systemy zarządzania i ich certyfikacja w przedsiębiorstwach spożywczych
PublikacjaW opracowaniu ukazano rolę obligatoryjnych systemów jakości odpowiedzialnych za bezpieczeństwo żywności z punktu widzenia przedsiębiorcy. W pracy omówiono wybrane systemy (GMP/GHP, HACCP) oraz certyfikację systemu HACCP obowiązującą normą ISO 22000. Przedstawiono również liczbę certyfikacji Systemu Zarządzania Bezpieczeństwem Żywności – Wymagania dla organizacji w całym łańcuchu żywnościowym w latach 2007-2011 w Polsce i na świecie,...
-
Charakterystyka energetyczna budynków mieszkalnych wielorodzinnych w perspektywie wymagań 2017-2021
PublikacjaOpracowanie zawiera analizę charakterystyki energetycznej przykładowego budynku mieszkalnego wielorodzinnego przeprowadzoną w perspektywie wymagań 2017-2021 r. Wskazano w niej elementy mające wpływ na zapotrzebowanie budynku na energię użytkową, końcową i nieodnawialną energię pierwotną (wskaźnik EP). Zidentyfikowano jednocześnie możliwe problemy ze spełnieniem wymagań określonych w przepisach techniczno-budowlanych oraz wskazano...
-
Charakterystyka energetyczna budynków użyteczności publicznej w perspektywie wymagań 2017-2021
PublikacjaOpracowanie zawiera analizę charakterystyki energetycznej przykładowego budynku użyteczności publicznej o funkcji biurowej przeprowadzoną w perspektywie wymagań 2017-2021 r. Rozważano w niej wybrane elementy mające wpływ na zapotrzebowanie na nieodnawialną energię pierwotną do ogrzewania, wentylacji, przygotowania ciepłej wody użytkowej i chłodzenia budynku. Wskazano rozwiązania przyczyniające się do poprawy charakterystyki energetycznej...
-
Charakterystyka energetyczna budynków zamieszkania zbiorowego w perspektywie wymagań 2017-2021
PublikacjaOpracowanie zawiera analizę charakterystyki energetycznej przykładowego budynku zamieszkania zbiorowego o funkcji hotelowej przeprowadzoną w perspektywie wymagań 2017-2021 r. Rozważano w niej wybrane elementy mające wpływ na zapotrzebowanie na nieodnawialną energię pierwotną do ogrzewania, wentylacji, przygotowania ciepłej wody użytkowej i chłodzenia budynku. Wskazano na przyczyny rozbieżności między wartościami obliczeniowymi...
-
ANALIZA TECHNICZNO-ENERGETYCZNA PREFEROWANYCH OBIEGÓW TERMODYNAMICZNYCH MOBILNYCH WYSOKOTEMPERATUROWYCH SIŁOWNI JĄDROWYCH
PublikacjaArtykuł przedstawia analizę techniczno-energetyczną moŜliwości współpracy preferowanych obiegów turbin cieplnych duŜych mocy z wysokotemperaturowym reaktorem jądrowym chłodzonym helem w zastosowaniach mobilnych. Reaktory jądrowe wysokotemperaturowe (HTR) stwarzają moŜliwość podnoszenia parametrów obiegów parowych do poziomu bloków nadkrytycznych, jak równieŜ zastosowania obiegu Joule’a-Braytona w energetyce jądrowej. W miarę zaostrzania norm...
-
Ocena działania siłowni okrętowej w aspekcie energetyczno - czasowym
PublikacjaW referacie przedstawione zostało rozwinięcie metody oceny działania siłowni okrętowej w kontekście jej podstawowego zadania, czyli zapewnienia zdolności do ruchu jednostki pływającej, w aspekcie energetyczno - czasowym. Zaprezentowane zostało ogólne podejście do oceny realizacji zadania transportowego (oceny działania siłowni okrętowej) w takim ujęciu, gdzie możliwe jest jednoczesne uwzględnienie wykonywania określonej pracy (podejście...
-
Wpływ wybranych parametrów technicznych na charakterystykę energetyczną budynku
PublikacjaPublikacja prezentuje problematykę związaną z określaniem charakterystyki energetycznej budynków mieszkalnych. Omówiono wpływ wielkości związanych z budynkiem i sposobem jego eksploatacji na roczne zapotrzebowanie na energię.
-
Energetyczne aspekty toczenia koła ogumionego o dużej odkształcalności
PublikacjaW pracy przedstawiono czynniki wpływające na energochłonność ruchu samochodu. Jej znacznym składnikiem jest energia wydatkowana na pokonanie oporu toczenia. Energia ta rozpraszana jest we wszystkich kołach jezdnych pojazdu. Przeanalizowano ogólny przypadek toczenia się koła ogumionego o dużej odkształcalności na miękkim podłożu. Opisano składowe energii rozpraszanej na skutek poruszania się po miękkim podłożu z kątem pochylenia...
-
Aspekty energetyczne, ekonomiczne i ekologiczne rozwoju elektrowni jądrowych
PublikacjaPrzedstawiono skróconą wersję referatu, który był opublikowany na Międzynarodowej Konferencji Naukow-Technicznej pt. ''Elektrownie jądrowe dla Polski- NPPP 2006'' Warszawa, 1-2.06.2006. Uzasadniono konieczność budowy elektrowni jądrowych w Polsce.
-
Bilans energetyczny w pojeździe hybrydowym z napędem szeregowym.
PublikacjaPrzedstawiono model pojazdu hybrydowego z napędem szeregowym sformułowany przy użyciu grafów wiązań (GW) i równań stanu (RS). Podano składowe bilansu energetycznego hybrydowego układu napędowego i zdefiniowano najważniejsze sprawności, które mogą posłużyć do oceny ogólnej sprawności eksploatacji pojazdu. Krótko opisano pojazd hybrydowy zbudowany w Politechnice Gdańskiej w celu przeprowadzenia weryfikacji eksperymentalnej modelu...
-
Regulacja napięcia sieci SN w systemach energetyczno-trakcyjnych.
PublikacjaW artykule przedstawiono ogólny podział systemów FACTS stosowanych w ogólnoświatowych sieciach elektroenergetycznych. Zamieszczono przykładowy model sieci zasilającej odbiory o dużej dynamice obciążeń oraz przedstawiono wstępne wyniki badań symulacyjnych modelu sieci elektroenergetycznej SN z zaproponowanym układem FACTS. Dokonano porównania wyższych harmonicznych prądów i napięć oraz ich przebiegów przed i po zastosowaniu układu...