Filtry
wszystkich: 1964
-
Katalog
- Publikacje 1735 wyników po odfiltrowaniu
- Osoby 64 wyników po odfiltrowaniu
- Wynalazki 1 wyników po odfiltrowaniu
- Projekty 10 wyników po odfiltrowaniu
- Zespoły Badawcze 5 wyników po odfiltrowaniu
- Aparatura Badawcza 1 wyników po odfiltrowaniu
- Kursy Online 114 wyników po odfiltrowaniu
- Wydarzenia 8 wyników po odfiltrowaniu
- Dane Badawcze 26 wyników po odfiltrowaniu
wyświetlamy 1000 najlepszych wyników Pomoc
Wyniki wyszukiwania dla: ALGORYTMY WIELOPOPULACYJNE
-
Estymacia stanu nieliniowych obiektów dynamicznych.
PublikacjaW wielu zagadnieniach z obszaru teorii i praktyki sterowania, w tym identyfikacji lub regulacji, oraz diagnostyki procesów, wykorzystywana jest ocena (estymacja) stanu obiektu dynamicznego. Dla obserwowanego procesu, który można opisać dyskretno-czasowym modelem Gaussa-Markowa, istnieje nieobciążony estymator minimalnowariancyjny stanu, znany jako filtr Kalmana.W pewnych praktycznych sytuacjach model Gaussa-Markowa może być jednak...
-
Integracja heterogenicznych źródeł wiedzy z wykorzystaniem logiki opisowej
PublikacjaW rozprawie przedstawiono opracowane przez autora metody integracji wiedzy służące do konstrukcji systemu integracji wiedzy, który może być praktycznie stosowany we współczesnych systemach opartych na wiedzy. Do najważniejszych wyników rozprawy należą: zaproponowanie nowego modelu systemu integracji wiedzy, zdefiniowanie pojęcia źródła wiedzy i opracowanie sposobu jego tworzenia przez wzbogacenie warstwy danych o warstwę wiedzy...
-
Flow Control Algorithm for UMTS HSDPA
PublikacjaHSDPA (High Speed Downlink Packet Access) jest istotnym etapem ewolucji systemu UMTS. Pozwala na transmisję do użytkownika z prędkością dochodzącą do 14.4 Mbit/s; aby to umożliwić, wprowadzono w wersji 5 UMTS szereg nowych mechanizmów w warstwie fizycznej oraz MAC. W tej pracy przedstawiono szczegółową analizę jednego z nowych mechanizmów - algorytmu kontroli natężenia ruchu między MAC-hs i MAC-d. Zaproponowano nowy, efektywny...
-
Analiza istotności cech znamion skórnych dla celów diagnostyki czerniaka złośliwego
PublikacjaPomimo dynamicznego rozwoju metod uczenia maszynowego i ich wdrażania do praktyki lekarskiej, automatyczna analiza znamion skórnych wciąż jest nierozwiązanym problemem. Poniższy artykuł proponuje zastosowanie algorytmu ewolucyjnego do zaprojektowania, wytrenowania i przetestowania całych populacji klasyfikatorów (sztucznych sieci neuronowych) oraz ich iteracyjnego udoskonalania w każdej kolejnej populacji, w celu osiągnięcia jak...
-
Nowa metoda oceny szkodliwości hałasu,uwzględniająca psychoakustyczne właściwości słuchu
PublikacjaW referacie przedstawiono koncepcję, algorytm oraz wyniki działania Psychoakustycznego Dozymetru Hałasowego (PDH). Opracowana metoda opiera się na wykorzystaniu wiedzy na temat właściwości słuchu dostęp-nej w literaturze oraz na wynikach badań słuchu i hałasu przeprowadzonych w warunkach laboratoryjnych. Stanowi nowe podejście do zagadnienia oceny szkodliwości hałasu. W tym celu zaproponowano nowe wskaźniki oceny skumu-lowanych...
-
Algorytmy Obliczeniowe AiR - 2022/23
Kursy OnlineWykład z przedmiotu Algorytmy Obliczeniowe
-
Algorytmy Obliczeniowe 2023/2024
Kursy OnlineWykład z przedmiotu Algorytmy Obliczeniowe
-
Ray-tracing analysis of uniaxial birefringent optical components
PublikacjaW artykule przedstawiono elgorytm pozwalający na wyznaczenie kierunków i natężeń promieni propagowanych w układach optycznych zawierających elemennty wykonane z jednoosiowych materiałów dwójłomnych. Obliczenia w prezentowanym algorytmie są wykonywane na wektorach w globalnym układzie współprzędnych, eliminując konieczność częstych zmian ukłądu współprzędnych. Jako przykład obliczeniowy przedstawiono pełną analizę propagacji promieni...
-
A parametric method for preliminary determining of mass characteristics of inland navigation ships
PublikacjaPrzedstawiono metodę którą opracowano, wykorzystując algorytmy realizujące zalecenia zawarte w Przepisach Klasyfikacji i Budowy Statków Śródlądowych PRS-u, oraz zastosowano uproszczoną metodę wyznaczania mas usztywnień poszycia kadłuba. Metoda wymiarowania oparta na tym algorytmie dotyczy klasycznych statków służących do przewozu drobnicy, ładunków masowych i płynnych - określających zakres stosowania metody. Metoda nie obejmuje...
-
Krzysztof Bikonis dr inż.
Osoby -
Metody opisu ontologii: Wnioskowanie w ontologiach opartych na logice opisowej
PublikacjaLogika opisowa jest aktualnie jednym z najsilniej rozwijanych formalizmów stosowanych w ontologicznych metodach reprezentacji wiedzy. Jednym z powodów jest to, że język OWL-DL, promowany prze W3C jako język do reprezentacji ontologii Semantycznego Internetu, oparty jest właśnie na logice opisowej. W tym artukule zaprezentowano logikę opisową jako sposób precyzyjnego formułowania i przetwarzania wiedzy. Podano definicję bazy wiedzy...
-
Construction of a picewise-linear classifier by applaing discriminant analysis to decision tree induction
PublikacjaArtykuł prezentuje metodę konstrukcji drzew decyzyjnych. W odróżnieniu od większości popularnych algorytmów, które wybierają pojedyncze cechy do budowy reguł decyzyjnych w węzłach drzewa, ta metoda łączy wszystkie cechy. Używa ona wieloklasowego kryterium Fishera do wydzielenia nowych cech, które są liniowa kombinacją cech pierwotnych. Takie drzewa mogą aproksymować złożone regiony decyzyjne używając mniejszej liczby węzłów w porównaniu...
-
Diagnostyka i identyfikacja procesu przy użyciu AdMS-PCA
PublikacjaArtykuł dotyczy diagnostyki i identyfikacji procesu przy użyciu adaptacyjnego, wieloskalowego rozszerzenia PCA - Adaptive Multiscale Principal Component Analysis (AdMS-PCA). Przeprowadzona została analiza własności AdMS-PCA istotnych dla diagnostyki i identyfikacji. Zauważono wadę części adaptacyjnej metody, która ogranicza jej praktyczne zastosowanie. Zaproponowano modyfikację poprzez wprowadzenie algorytmu nadzorującego adaptację....
-
Predykcyjne sterowanie równoległym filtrem aktywnym ze sprzężeniem od prądu zasilającego
PublikacjaArtykuł przedstawia nowatorską strategię predykcyjnego sterowania równoległym energetycznym filtrem aktywnym (EFA). Proponowane sterowanie zawiera sprzężenie zwrotne od prądu zasilającego i wiąże zalety sterowania w układzie otwartym oraz zamkniętym – szybkość reakcji na zmianę prądu odbioru i bardzo wysoką skuteczność kompensacji. Wysoka jakość prądu kompensacyjnego wynika również z zastosowania w sterowaniu algorytmów predykcyjnych,...
-
Quality control in flexible manufacturing cell.
PublikacjaPublikacja dotyczy procesu produkcyjnego w środowisku komputerowo zintegrowanego wytwarzania. Ukazuje ona aspekty kontroli jakości wykonania części na różnych etapach procesu wytwórczego. W celu dokonania szczegółowej analizy problemu zebrano dane o jakości wykonania części na poszczególnych poziomach wytwarzania. Analizy dowiodły, że jakość wykonania części zależy od jakości użytych narzędzi a sterowanie nią wymaga optymalizacj...
-
Intelligent Resources Search in Virtual Libraries.
PublikacjaZostała zaprezentowana koncepcja bibliotek cyfrowych oraz temat wyszukiwania zasobów. W celu poprawy jakości procesu wyszukiwania, zostało zaproponowane użycie koncepcji sieci semantycznej zamiast klasycznego sposóbu opisu zasobów bibliograficznych. Została opisana prosta ontologia oparta o Dublin Core meta-data. Zostało przedyskutowane zastosowanie algorytmu przetważania połączeń semantycznych w celu szukania. Zastosowany w Wirtualnej...
-
Automatic prosodic modification in a Text-To-Speech synthesizer of Polish language
PublikacjaPrzedstawiono system syntezy mowy polskiej z funkcją automatycznej modyfikacji prozodii wypowiedzi. Opisane zostały metody automatycznego wyznaczania akcentu i intonacji wypowiedzi. Przedstawiono zastosowanie algorytmów przetwarzania sygnału mowy w procesie kształtowania prozodii. Omówiono wpływ zastosowanych modyfikacji na naturalność brzmienia syntezowanego sygnału. Zastosowana metoda oparta jest na algorytmie TD-PSOLA. Opracowany...
-
Sterowanie predykcyjne i fuzja danych w systemie dynamicznego pozycjonowania statku
PublikacjaRozprawa doktorska poświęcona jest badaniu zastosowania fuzji danych oraz sterowania predykcyjnego w systemie dynamicznego pozycjonowania statku. W pierwszej części pracy przedstawiono historię rozwoju systemów dynamicznego pozycjonowania, różne metody estymacji położenia statku, metody sterowania oraz cel i tezę pracy. Następnie zaprezentowano model matematyczny statku, kinematykę oraz dynamikę. W kolejnej części przedstawiono...
-
Hardware realization of shadow detection algorithm in FPGA
PublikacjaW referacie opisano problem detekcji cieni w sekwencjach wideo. Na podstawie metod znanych z literatury opracowano algorytm detekcji cieni, działający w czasie rzeczywistym i przeznaczony do realizacji sprzętowej w układzie FPGA. Algorytmy zostały przetestowane i porównane w środowisku MATLAB. Za pomocą języka VHDL zrealizowano system detekcji cieni wykorzystujący opracowany algorytm i zaimplementowano go w układzie Virtex-4. Został...
-
Hybrid system of safe ship steering at sea
PublikacjaPrzedstawiony hybrydowy system sterowania statkiem w sytuacji kolizyjnej na morzu, ma umożliwić nawigatorowi podjęcie decyzji pozwalającej na bezpieczne przejście przez dany akwen z uwzględnieniem warunków pogodowych, i spotkanych ograniczeń nawigacyjnych o charakterze statycznym i dynamicznym. System ten łączy pracę dwóch technik komputerowych, algorytmów ewolucyjnych do wyznaczania optymalnej ścieżki przejścia i sterowania rozmytego...
-
Zastosowanie sieci neuronowych w cyfrowej syntezie dźwięku
PublikacjaRozwój technik związanych z uczeniem maszynowym umożliwia nowe podejście i nowe definiowanie wielu dotychczasowych problemów. Heurystyczne algorytmy stosowane do problemów takich jak klasyfikacja danych w postaci wektorów cech, czy wyróżnianie grup obiektów o podobnych własnościach mogą znaleźć także zastosowanie w takich dziedzinach jak analiza i synteza dźwięków muzycznych. W referacie przybliżone zostały podstawowe zasady projektowania...
-
Ship course control system taking into account the steering gear dynamic properties
PublikacjaW artykule zostały przedstawione różne konfiguracje regulatorów nieliniowych do sterowania kursem statku. Zaprojektowane regulatory oparto na metodzie backstepping, regulatorze PD oraz sterowaniu ślizgowym. Algorytmy uwzględniają na etapie projektowania liniowe własności dynamiczne urządzenia wykonawczo - sterującego maszyny sterowej. Dokonano analizy porównawczej jakości pracy rozpatrywanych struktur sterowania podczas badań symulacyjnych...
-
System wieloagentowy wspomagający projektowanie wybranych układów sterowania okrętowych podsystemów elektroenergetycznych
PublikacjaW rozprawie doktorskiej zaproponowano system wieloagentowy do wspomagania projektowana okrętowych podsystemów elektroenergetycznych. Utworzony system składa się z agentów interfejsu, agenta nadrzędnego, agentów symulacyjnych agentów decyzyjnych, które poprzez realizację wewnętrznych algorytmów oraz wzajemną komunikację rozwiązują wybrane zadania projektowe w zakresie doboru odpowiedniej struktury i elementów składowych podsystemów...
-
Algorytmy i Struktury Danych [Mat 2021/22]
Kursy OnlineAlgorytmy i Struktury Danych kierunku Matematyka WFTiMS
-
Metoda określania maksymalnej prędkości jazdy na łukach, dostosowana do specyfiki tras tramwajowych
PublikacjaW artykule określono potrzebę obliczenia prędkości z jaką maksymalnie można poruszać się pojazdem tramwajowym na wybranych odcinkach trasy. Określono jakie wartości są niezbędne do wykonania obliczeń trakcyjnych. Dostosowano metodę do dostępnych danych, pochodzących z Mobilnych Pomiarów Satelitarnych. Porównano wyniki z algorytmami przeznaczonymi dla zastosowań kolejowych. Przeprowadzone analizy wykazały, że przy zastosowaniu proponowanego...
-
Estymacja częstotliwości podstawowej sygnałów muzycznych w środowisku Matlab
PublikacjaEstymacja częstotliwości podstawowej dźwięków wydaje się stosunkowo mało złożonym zagadnieniem z dziedziny cyfrowego przetwarzania sygnałów, niemniej jednak w celu uniknięcia dość licznie występujących w praktyce błędów estymacji konieczne jest stosowanie wiedzy o charakterystyce analizowanych sygnałów i o zakresie występowania dopuszczalnych częstotliwości. W referacie zaprezentowano praktyczne aspekty implementacji algorytmu...
-
Synteza układu sterowania statkiem morskim dynamicznie pozycjonowanym w warunkach niepewności
PublikacjaNiniejsza monografia obejmuje zagadnienia związane z syntezą układu dynamicznego pozycjonowania statku w środowisku morskim z zastosowaniem wybranych nieliniowych metod sterowania. W ramach pracy autorka rozważała struktury sterowania z zastosowaniem wektorowej adaptacyjnej metody backstep oraz metod jej pokrewnych, takich jak regulatory MSS (ang. multiple surface sliding), DSC (ang. dynamic surface control), NB (ang. neural backstepping)....
-
Algorytmy i struktury danych (InfStos)
Kursy OnlineAlgorytmy i struktury danych dla III sem. FT/IS.
-
Detekcja Zmian w Sygnałach dla ACR 2 st.
Kursy OnlineAlgorytmy detekcji zmian parametrów procesowych w systemach automatyki.
-
Kryptografia w cyberbezpieczeństwie 2022
Kursy OnlinePrzedmiot dotyczy podstaw algorytmów i protokołów kryptograficznych oraz ich analizy z punktu widzenia głównych atrybutów bezpieczeństwa informacji. W szczególności przedstawia wybrane przykłady szyfrów z kluczami symetrycznymi i asymetrycznymi, własności kryptograficznych funkcji skrótu, zagadnienia związane z dystrybucją kluczy oraz typy ataków na systemy kryptograficzne. W trakcie wykładu przedstawione są niezbędne metody matematyczne....
-
Kryptografia w cyberbezpieczeństwie 2024
Kursy OnlinePrzedmiot dotyczy podstaw algorytmów i protokołów kryptograficznych oraz ich analizy z punktu widzenia głównych atrybutów bezpieczeństwa informacji. W szczególności przedstawia wybrane przykłady szyfrów z kluczami symetrycznymi i asymetrycznymi, własności kryptograficznych funkcji skrótu, zagadnienia związane z dystrybucją kluczy oraz typy ataków na systemy kryptograficzne. W trakcie wykładu przedstawione są niezbędne metody matematyczne....
-
Kryptografia w cyberbezpieczeństwie 2024
Kursy OnlinePrzedmiot dotyczy podstaw algorytmów i protokołów kryptograficznych oraz ich analizy z punktu widzenia głównych atrybutów bezpieczeństwa informacji. W szczególności przedstawia wybrane przykłady szyfrów z kluczami symetrycznymi i asymetrycznymi, własności kryptograficznych funkcji skrótu, zagadnienia związane z dystrybucją kluczy oraz typy ataków na systemy kryptograficzne. W trakcie wykładu przedstawione są niezbędne metody matematyczne....
-
A 27/26-approximation algorithm for the chromatic sum coloring of bipartitegraphs
PublikacjaWe consider the CHROMATIC SUM PROBLEM on bipartite graphs which appears to be much harder than the classical CHROMATIC NUMBER PROBLEM. We prove that the CHROMATIC SUM PROBLEM is NP-complete on planar bipartite graphs with Delta less than or equal to 5, but polynomial on bipartite graphs with Delta less than or equal to 3, for which we construct an O(n(2))-time algorithm. Hence, we tighten the borderline of intractability for this...
-
Miara ryzyka kolizji statków oparta na koncepcji domeny statku
PublikacjaW referacie zaprezentowano nową miarę ryzyka kolizji dwóch statków wywiedzioną z koncepcji domeny statku. Jej prostota oraz fakt, że uwzględnia ona kursy obydwu statków czynią ją dobrą alternatywą dla często stosowanego pojęcia odległości największego zbliżenia. Miara ta jest elastyczna, tzn. można korzystać z niej w powiązaniu z dowolnie zadaną domeną statku. Szczegółowo przedstawiono wyprowadzenia wszystkich niezbędnych wzorów...
-
A unified measure of collision risk derived from the concept of a ship domain
PublikacjaW artykule zaprezentowano nową miarę ryzyka kolizji dwóch statków, wywiedzioną z koncepcji domeny statku. Jej prostota oraz fakt, że uwzględnia ona kursy obydwu statków czynią ją dobrą alternatywą dla często stosowanego pojęcia odległości największego zbliżenia. Miara ta jest elastyczna, tzn. można korzystać z niej w powiązaniu z dowolną, zadaną domeną statku. Szczegółowo przedstawiono wyprowadzenia wszystkich niezbędnych wzorów...
-
Projektowanie tras tramwajowych przy wykorzystaniu Mobilnych Pomiarów Satelitarnych
PublikacjaW pracy przedstawiono metodykę projektowania tras tramwajowych dostosowaną do rozwijanej w Zespole Naukowym metody Mobilnych Pomiarów Satelitarnych. Opisano badania inwentaryzacyjne wykonane na torach tramwajowych, których wyniki posłużyły jako dane wejściowe w procesie projektowania. Pokazano, w jaki sposób dostosowano analityczne algorytmy projektowania tras kolejowych do specyfiki układów geometrycz-nych występujących w torach...
-
Tworzenie map konceptów dla ontologii opartych na logice opisowej
PublikacjaW poprzednich pracach przedstawiono nową metodę reprezentacji wiedzy nazwaną metodą kartograficzną. Metoda ta pozwala na uchwycenie zależności pomiędzy pojęciami wyznaczonymi w ramach terminologii, jak również na stopniowe (w miarę zwiększania się naszej wiedzy) przyporządkowywanie indywidualnych obiektów tym pojęciom. Zależności te reprezentowane są w postaci tzw. mapy konceptów. Efektywność budowy mapy konceptów stanowi zagadnienie...
-
Waldemar Korłub dr inż.
OsobyWaldemar Korłub uzyskał tytuł inżyniera w 2011 roku, tytuł magistra w 2012 roku oraz stopień doktora w dyscyplinie informatyki w 2017 roku na Wydziale Elektroniki Telekomunikacji i Informatyki Politechniki Gdańskiej. Jego zainteresowania naukowe obejmują: systemy rozproszone ze szczególnym uwzględnieniem systemów typu grid i chmur obliczeniowych, systemy autonomiczne zdolne do samodzielnej optymalizacji, zarządzania zasobami, ochrony...
-
Modelowanie poszerzeń międzytorzy
PublikacjaZagadnieniu zwiększenia rozstawu torów równoległych na prostej, nazywanym poszerzeniem międzytorza, poświęcono wiele publikacji. Mimo to w praktyce inżynierskiej oraz w najnowszych podręcznikach akademickich preferowane są rozwiązania uznane za niewłaściwe, powodujące niekorzystne oddziaływania dynamiczne w pudle wagonu. Jako alternatywędla tej tendencji proponuje się unifikację algorytmów obliczających parametry liniowe, kątowe...
-
Planowanie realizacji zadań zgodnie z koncepcją łańcucha krytycznego
PublikacjaW artykule przedstawiono metodę łańcucha krytycznego CCPM, zgodną z Teorią Ograniczeń, która pozwala zaplanować projekt i poprzez skuteczną koncentrację na ograniczeniu i efektywną kontrolę wykonania przedsięwzięcia, chronić terminowość całego planu, a nie poszczególnych zadań. Scharakteryzowano łańcuch krytyczny, bufory czasowe, ich lokalizację oraz pełnioną rolę przy eliminowaniu strat w budowie planu i w procesie kontroli przedsięwzięcia....
-
Quality inspection system in flexible manufacturing cell.
PublikacjaPublikacja dotyczy struktury procesu produkcyjnego w środowisku komputerowo zintegrowanego wytwarzania (computer integrated manufacturing - CIM). Ukazuje ona aspekty kontroli jakości wykonania części na różnych etapach procesu wytwórczego, podkreślając jego istotność. W celu dokonania szczegółowej analizy problemu zebrano dane o jakości wykonania części na poszczególnych poziomach wytwarzania. Analizy dowiodły, że jakość wykonania...
-
Priority-enabled optimization of resource utilization in fault-tolerant optical transport networks.
PublikacjaW artykule zaproponowano nowe podejście do optymalizacji rozdziału zasobów przeżywalnych sieci rozległych, które uzależnia szybkość przywracania ciągłości połączenia od klasy usługi. Wykazano, iż proponowana metoda nie powoduje wydłużania ścieżek zabezpieczających (w przypadku usług w wymaganej wysokiej jakości obsługi) lub czyni to w sposób minimalny (dla pozostały usług). Ze względu na fakt, że zadanie znalezienia ścieżek aktywnych...
-
Wizyjna metoda oceny przemieszczeń poprzecznych mobilnych systemów GNSS i INS w procesie wyznaczania trajektorii osi toru kolejowego
PublikacjaW referacie przedstawiono metodę pomiaru przemieszczeń poprzecznych kolejowej platformy zawierającej systemy pomiarowe GNSS, INS, MLS oraz fotogrametryczny. Do pomiaru przemieszczeń poprzecznych zastosowano system fotogrametryczny składający się z kamer wizyjnych, oświetlaczy, kontrolera systemu pomiarowego, oraz oprogramowania do akwizycji plików. Zaprezentowano algorytm przetwarzania plików rastrowych w celu pomiaru przemieszczeń....
-
Algorytmy Grafowe 2022/23
Kursy OnlineKurs jest przeznaczony dla studentów drugiego semestru na kierunku Informatyka (stacjonarna).
-
Algorytmy Grafowe 2021/22
Kursy OnlineKurs jest przeznaczony dla studentów drugiego semestru na kierunku Informatyka (stacjonarna).
-
2024_Projekt badawczy Algorytmy śledzące
Kursy OnlineProjekt badawczy
-
Algorytmy Optymalizacji Dyskretnej 2024
Kursy Online -
Algorytmy Grafowe 2023/24
Kursy OnlineKurs jest przeznaczony dla studentów drugiego semestru na kierunku Informatyka (stacjonarna).
-
Liveness measurements using optical flow for biometric person authentication
PublikacjaAutomatyczne rozpoznawanie twarzy jest jedną z najpopularniejszych technik biometrycznych, jednak nawet najdokładniejsze algorytmy identyfikacji okażą się bezużyteczne, jeśli będzie można je oszukać, np. używając zdjęcia zamiast rzeczywistej osoby. Dlatego też odpowiedni pomiar żywotności jest niezwykle istotny. W pracy zaprezentowano metodę, która jest w stanie rozróżnić pomiędzy sekwencjami wideo pokazującymi żywe osoby oraz...
-
Metoda szybkiego wyznaczania par węzłowo rozłącznych tras dla ochrony transmisji unicast
PublikacjaW celu ochrony transmisji przed awarią węzłów/łączy wykorzystuje się alternatywne trasy transmisji. Jednakże, złożoność obliczeniowa dostępnych algorytmów doboru tras rozłącznych często istotnie wstrzymuje producentów sprzętu od implementacji tychże rozwiązań. W pracy prezentujemy nowe podejście wyznaczania par rozłącznych tras bazujące na transformacji grafu sieci w meta strukturę. Wyniki badań odnośnie czasu wyznaczania tras...